Опера менен таанышуу

ОПЕРА МЕНЕН

ТААНЫШУУ

ТАРЫХ,

СТИЛДЕР,

ЖАНРЛАР,

КОМПОЗИТОРЛОР .

Опера эмнеден

башталган?

• Опера XVII кылымдын 1600-жылында Италиянын Флоренция шаарында пайда болгон. Ал алгач «музыкалаштырылган драма» деп аталган.
• Опера италиянчадан которгондо – эмгек, чыгарма дегенди түшүндүрөт.
• Операнын негизин либретто түзөт. Либеретто италиянчадан - китепче деп которулат. Либеретто операнын кыскача мазмуну.

ОПЕРАНЫН СТИЛДЕРИ.

• XVII кылымда – Бардагы опера
• XVIII кылымда – Классическалык опера

• XIX кылымда – Романтикалык опера
• XX кылымда – Реалистикалык опера

ОПЕРАНЫН ЖАНРЛАРЫ

• Комедиялык
• Трагедиялык
• Эпикалык
• Лирикалык
• Жомок опера
• Мифологиялык
• Тарыхый
• Рок-опера
• Балет-опера

ДРАМАТУРГИЯ деген эмне?

Операнын негизин драматургия түзөт. Анда операнын толук мазмуну чагылдырылган.

Ал, көрүүчүлөрдү чымырканган абалда ички интриганы кармап турган негизги өзөк.

Опера – бул музыкалык спектакль, музыкалык театрлаштырылып коюлган чыгарма.

ДРАМАТУРГИЯНЫН мыйзамдары.

• КИРИШҮҮ же УВЕРТЮРА
• Драманын башталышы, интригалар, каармандар менен таанышуу же ЭКСПОЗИЦИЯ
• Көрүнүштүн өнүгүүсү интриганын кайчыланышып кетүүсү же РАЗРАБОТКА
• Чыгармадагы өнүгүүнүн эң жогорку чыңалуусунун жеткен чеги же К УЛЬМИНАЦИЯ
• Драманын корутунду бөлүгү, аягы же ФИНАЛ .

ОПЕРАНЫ КИМ ЖАРАТАТ?

• Композитор – музыка жазат.

• Либреттист – либретто жазат, адабий текст.

• Дирижер – опералык оркестрди башкарат.

• Режиссёр-коюучу – операнын окуясын коёт, каармандардын образын түшүнүүгө артисттерге жардам берет.

• Сүрөтчү -декоратор – опера үчүн сахнанын декорацияларын жана костюмдарды иштеп чыгат.

• Жарык берүүчү сүрөтчү – сахнага жарык берүүнү иштеп чыгат.

• Аткаруучулар – солисттер, ырчылар, хор, оркестр, балет группсы

• Бутафор – сахна үчүн буюмдарды жасайт.

• Костюмерлер, гримерлор, сахнадагы кызматкерлер.

Бул, деги кандай искусство?

Операны жаратууда искусствонун төмөнкү түрлөрү катышат:

• Музыка
• Адабият
• Хореография
• Живопись
• Архитектура
• Театр жана актердук чеберчилик

ОПЕРА КАЙСЫ ЖЕРДЕ ЖАШАЙТ?

МАРИИЙ ТЕАТРЫ.

ЧОҢ ТЕАТР

Ла Скала

Ковент Гарден

Сиднейдеги опералык театр

Театрлардын интерьерлери

ОПЕРА –ВОКАЛДЫК ЖАНР

Операнын каармандары сүйлөшүшпөйт,

алар ырдашат.

АРИЯЛАР

АРИОЗДОР

ПАРТИЯЛАР

КАВАТИНАЛАР

МОНОЛОГДОР

РЕЧИТАТИВДЕР

ОПЕРАЛЫК САХНАЛАРДА

«Риголетто»

« Борис Годунов»

« Аяз кыз»

«Борис Годунов»

«Лоэнгрин»

«Аяз кыз»

«Аида»

«Иван Сусанин»

«Евгений Онегин»

«Садко»

ОПЕРА ТЕАТРЫНДАГЫ ОРКЕСТР

ЖАЙГАШКАН ЖЕР.

Операнын алгачкы түрлөрү

XVII-XVII кылымдарда операнын эки түрү пайда болгон:

• Опера-серия - бул олуттуу опера, мында ариялар бир канча көп, анын мазмуну антикалык сюжеттер менен байланышкан. Операнын каармандары ак сөөктөр катмарына таандык болгон.
• Опера-буффо (буффо-күлкүлүү) - комедиялуу опера, сюжет абдан чаташкан, анын каармандары жөнөкөй элдерден чыккан.

ОПЕРАНЫН АНДАН АРЫ ӨНҮГҮҮСҮ

• XIX кылымда операдагы трагедия менен комедия бири-бирне жуурулушуп бириктирилген. Ал тарыхый окуяларды чагылдырып калган. Дүйнө жүзүндөгү саясый абалга, элдердин мүнөздөрүнө, кыжаалаттыктарына, жашоодогу кырдаалдарына көңүл бурулуп келген.
• XIX кылымда операдагы трагедия менен комедия бири-бирне жуурулушуп бириктирилген. Ал тарыхый окуяларды чагылдырып калган. Дүйнө жүзүндөгү саясый абалга, элдердин мүнөздөрүнө, кыжаалаттыктарына, жашоодогу кырдаалдарына көңүл бурулуп келген.
• XIX кылымда операдагы трагедия менен комедия бири-бирне жуурулушуп бириктирилген. Ал тарыхый окуяларды чагылдырып калган. Дүйнө жүзүндөгү саясый абалга, элдердин мүнөздөрүнө, кыжаалаттыктарына, жашоодогу кырдаалдарына көңүл бурулуп келген.

БИЗДИН КҮНДӨГҮ ОПЕРА

• Рок-оперлар пайда боло баштаган.
• Балет-опералар.
• Джаздын негизинде

жазылган опералар.

• Оперетталар.
• Мюзиклдер.
• Радио опералар.
• Кино опералар.

Э.Л.Уэббер «Операнын элеси»

аттуу мюзикл.

Улуу опералык композиторлор жана

алардын көрүнүктүү опералары .

• В.А.Моцарт «Дон Жуан», «Сыйкырдуу флейта», «Фигаронун тою».
• Дж. Верди «Аида», «Риголетто», «Травиата»
• Вагнер «Нибелунганын шакеги», «Лоэнгрин»
• М.Глинка «Иван Сусанин», «Руслан жана Людмила»
• Мусоргский «Борис Годунов», «Хованщина»
• П.И.Чайковский «Евгений Онегин», «Пиковая дама»
• Римский-Корсаков «Аяз кыз», «Садко», «Алтын короз»
• С.С.Прокофьев «Согуш жана тынчтык».

ОПЕРАГА ЧАКЫРАБЫЗ