"Органикалық заттардың формуласын табуға есептер шығару"Химия

Органикалық заттардың формуласын табуға есептер шығару

Оқу мақсаты.

Органикалық заттардың қарапайым және молекулалық формулаларын элементтердің массалық үлестері және олардың буының салыстырмалы тығыздығы арқылы шығару.

1

Бағалау критерийі

Оқушы оқу мақсатына жетеді, егер:

• Газдардың салыстырмалы тығыздығы арқылы заттың молярлық массасын анықтайтын формуланы қолданады
• Дұрыс есептеулер жүргізеді
• Физикалық шамалардың анықталу бірліктерін жазады
• Заттың молекулалық формуласын көрсетеді

True-False

• Органикалық заттардың құрамында тек көміртегі пен сутегі бар.
• Метанның формуласы - С 2 Н 4
• Этанол – молекуласында бір атомы ОН - тобына ауыстырылған этанның өнімі
• Пропаналь – альдегидтер класының өкілі
• Органикалық қосылыстардың молекулаларында көміртегі атомының валенттілігі 4-ке тең
• Заттың құрылымдық формуласы молекуладағы атомдардың тәртібін көрсетеді

Тапсырма №1

• Көмірсутектің буларының сутегі бойынша салыстырмалы тығыздығы 35-ке тең. Оның құрамындағы көміртегінің массалық үлесі 85,71%-ды құрайды. Көмірсутектің молекулалық формуласын шығарыңыз.

Шешуі (1 тәсіл)

• Көмірсутектің формуласын СхНу деп алайық.
• Формуланы қолданып, белгілі тығыздығы бойынша молярлық массасын анықтаймыз:

• М(СхНу)=35*2г/моль=70г/моль
• = m(C)/m(CxHy)*100%= /100%=x*A.r.(C)/M(CxHy)
• 85,71%/100%=12х/70
• 12х=85,71%*70/100%
• 12х=60
• х= 60/12=5
• С 5 Н у
• 12*5+1*у=70
• У=70-60
• У=10
• С 5 Н 10
• Жауабы: С 5 Н 10

Тапсырма № 2 (2 тәсіл).

• Құрамында 81,8% көміртегі және 18,2% сутегі бар заттың молекулалық формуласын табыңыз. Азот бойынша заттың салыстырмалы тығыздығы 1,57 құрайды.

Шешуі:

1. Тапсырманың берілгенін жазыңыз.

2. Салыстырмалы тығыздығы бойынша  M r (C х H y ) салыстырмалы молекулалық массасын есептеңіз:

3. Қатынастары бойынша х және у-ті табу:

4. Қарапайым формуласын жазу: С 3 Н 8 .

Тексеру:  М r (C 3 H 8 ) = 44, сәйкесінше, C 3 H 8  – шынайы формуласы.

Тапсырма №3.

• Көмірсутегінің молекулалық формуласын табыңыз, көміртегінің массалық үлесі 83,34%-ды құрайтын болса. Ауа бойынша оның буының салыстырмалы тығыздығы 2,483-ке тең .

«Сен - маған, мен - саған»

• Жұппен жұмыс жасау.
• Дәптерлеріңізді алмастырыңыз және есептің дұрыс шығарылғандығына көз жеткізу үшін 6 сыныптасыңызды тексеріңіз.

Жұптарда өзара бағалаудың критерийлері

• 1. молярлық массаны және 1 моль көмірсутектің массасын тапқанына (1 балл)
• 2. 1 моль көмірсутегіндегі көміртегі мен сутегінің массасын тапқанына (1 балл)
• 3. 1 моль көмірсутегіндегі С және Н атомдарының зат мөлшерлерін және қарапайым формуласын көрсеткеніне (1 балл)
• 4. заттың шынайы формуласын тапқанына (1 балл)
• 5. жауабын жазғанына (1 балл)
• Жалпы: 5 балл

Өзіңді тексер! (3 тәсіл)

• М (СхНу)= 29г/моль* 2,483=72г/моль
• m(СхНу)= 72г
• m(С)= 0,8334*72=60г
• m(Н)=(1-0,8334)*72=12г
• n(C)=60/12=5моль
• n(Н)=12/1=12моль
• С 5 Н 12 - КС-ң қарапайым (эмпирикалық) формуласы
• М(С 5 Н 12 )=72
• С 5 Н 12 - КС-ң шынайы (молекулалық) формуласы

Тапсырма №4.

• Көміртегі, сутегі және оттегінің массалық үлестері сәйкесінше: 52,18%, 13,04% және 34,78%.
• Сутегі бойынша салыстырмалы тығыздығы 23-ке тең.
• Заттың молекулалық формуласын анықтаңыз.
• Осы қосылыстың құрылымдық формуласын жазыңыз.

Тапсырма №5

• Белгісіз бір көмірсутектің буларының оттегі бойынша салыстырмалы тығыздығы 1,375-ке тең. Сутегінің массалық үлесі 18, 2%-ға тең. Көмірсутектің молекулалық формуласын табыңыз.

Тапсырма №6.

• Көмірсутектегі көміртектің массалық үлесі 83,33%-ға тең. Сутегі бойынша салыстырмалы тығыздығы 36-ға тең. Қосылыстың формуласын анықтаңыз.

Тапсырма №7.

• 82,75% көміртегі және 17,25% сутегі бар заттың формуласын шығару керек. Ауа бойынша осы заттың буының салыстырмалы тығыздығы 2-ге тең.

Үй жұмысы.

• Егер сутегі бойынша салыстырмалы тығыздығы 22-ге тең болса, онда көміртегінің 81,8% және сутегінің 18,2% үлесі бар заттың формуласын анықтаңыз.

Рефлексия

• Мен бүгінгі сабақта белсенді/белсенді емес болдым
• Бүгінгі сабақта жасаған жұмысыма көңілім толады/толмайды
• Сабақ мен үшін ұзақ/қысқа болды
• Мен сабақта шаршадым/шаршамадым
• Менің көңіл-күйім жақсарды/нашарлады
• Сабақ материалы маған түсінікті/түсініксіз
• Өзіңізді 5 балдық жүйе бойынша бағалаңыз