Основы сестринского дела.

Тема: Адамдын физиологиялык ъърч\\ коррекциясы.

План:

1.Балдардын ъм\р\н\н мезгилдери.

2.Ымыркай балдарды кароо.

3. Ымыркай балдардын тамактануусу.

Балдардын ъм\р\н\н мезгилдерин бир канча мезгилге бъл\нът.

1. Антенатальный этап- ( внутри утробный мезгил) бул мезгил т\й\лд\к пайда болгондон баштап бала търългънгъ чейинки убакыт же 38-42 жума кирет. Бул мезгил да экиге бъл\нът.

А) эмбрионалдык фаза - т\й\\лд\к пайда болгондон баштап 12 жума кош бойлуулука чейин. Ушул мезгилде баардык органдар менен системалардын жаралышы башталат (нерв, канн тамыр, ж\рък канн тамыр, ичеги карын, башы , тулку буту колу чыгат. Т\й\лд\к адамга м\нъзд\\ окшоштуктарды ала баштайт. Ущул мезгилде ъс\\ абдан интенсивд\\ ътът, ошол эле убакытта аларды коргоо механизми жарала элек, ошол себептен т\й\лд\к ар кыл бузуучу факторлордон жана ички чъйрън\н таасирине ътъ сезимтал.

Б) плацентардык фаза – же фетальдык деп аталып 12 жума кошбойлуулуктан бала търългънгъ чейин.

Бул аралыктан т\й\лд\к жатынга т\шкъндън кийин т\й\лд\кт\н тону пайда болуп анан ън\г\\с\ башталат. Тон кош бойлуулуктун нормалдуу ът\ш\нъ жана т\й\лд\кт\н адаттагыдай ъс\ш\нъ камсыз кылган манил\\ м\чъ . Тондун жардамы аркылуу азыктануу, дем алуу жана т\й\лд\к чыгарган заттарды ал чъйръдън чыгаруу кирет. Кош бойлуулук орто эсеп менен 280 к\нгъ созулуп жана 10 акушердик айды т\зът , 10 акушердик ай 40 жумага барабар, ал нормалдуу этек кирдин токтолушу биринчи к\н\нън башталат.

2.Интранатальный этап- търът\\ мезгили. Бул мезгил търът мезгилинин башталышынан баштап бала търългънгъ чейинки аралык эсептелет. Ал эми аялдар \ч\н тондун чыгышы менен б\тът. Търът мезгилин жакшы аякташы дени сак баланын търъл\ш\ менен коштолот. Азыркы учурда кездеш\\ч\ патологиялык кабылдоолор кездешет: търът учурнда травма алуусу, суунун кетиши, баланын къч\г\ менен келиши.

3.Внеутробный э тап- постнатальный мезгили бала търългън мезгилден башталат.

Бул мезгил да бъл\нът.

1. Ымыркай мезгили - неонатальный мезгил бала търългъндън 18 кнгъ чейинки мезгил кирет. Бул неонатальный мезгил да

Эрте неонатальный мезгил – бала търългъндън баштап 7 к\нгъ чейин кирет, кечки неонатальный мезгил 7-к\ндън 28 к\нгъ чейин кирет.

2.Эмчектеги бала мезгили - булл мезгил баланын 28 к\ндъг\ мезгилинен бир жашка тологонго чейинки жашы кирет.

3.Мектепке чейинки мезгил ( ясельный курак- 1 жаштан 3 жашка чейинки курак.

4.Мектепке чейинки мезгил ( 3 жаштан 7 жашка чейинки мезгил)

5.Кичине мектеп мезгили ( препубертатный 7 жаштан 11 жашка чейинки мезгил)

6.Чоё мектеп мезгили – ( пубертатный жыныстык жактан жетил\\ мезгили 11 жаштан 18 жашка чейинки мезгил).

Ымыркай деп търългъндън кийинки бир нече мънът ичинде баланын къптъгън физиологиялык системалары радикалдуу ъзгърът. Эгерде ымыркай жатындан сырткары жашоого кънъ албаса , анда анын къз жумушуна алып келе турган экинчи бузулуунун келип чыгышы м\мк\н. Алгачкы жардам кърсът\\ анын ъм\р\н с актап калууга жана кън\ш\нъ жеёилдет\\гъ т\ртк\ берет. Търългъндъ дени сак бала ыйлап т\шът жана дем алат. Търългъндън кийин муздап кет\\н\\н чоё коркунучу орун алат дененин температурасы м\нът\нъ 0,5* С ге т\ш\ш\ м\мк\н. Ошондуктан бала търълър замат жылуу с\лг\н\н жардамы менен башын денесин , колтуктарын акырындык менен кургатуу керек.

Биринчи саатан баштап эле ымыркайга жылуулук , контакт, с\й\\ болот. Баланы жылуу кармаш керек. Анны ошондой эле терилери жабышканча же тердегенче ысык да кармабаш керек. Ымыркай \ч\н такзалыктын мааниси чоё.

Баланы киринткен чара, кие турган кийими абдан таза

жан а кургак болушу керек. Мындай иш чаралар баллада инфекциянын ън\г\\ коркунучун пайда кылат.

Ымыркайды багуучу бълмъ таза, кеё, жарык, кундун нуру менен камсыз болгон, жакшы таз а аба менен камсыз болуп турган бълмъ болуш керк. Ымыркайды жаткыруучу кровать чоё кенен узундугу 80-100 см турган ыёгайлуу болуш керек. бълмън\ желдетип, к\н\мд\к жыйноону ж\рг\з\п туру у талап кылынат.

Бълмън\н температурасы 22-24*С дан тъмън болбош керек.

Баланы караш \ч\н аптечкалар болуш керек.

Търът мезгилинде баланын баш съъг\ али ъсъ элек болот. Бул болсо търът мезгилинде търът ъткъъл\н\н баланын ът\ш\нъ баш съъктър\ бирине бири бир аз беттешип ът\ш\нъ ъбългъ болу менен м\мк\нд\к т\зът. Тъбъ менен маёдай чети кесилишкен аралыгында съък тканынан ажыраган бъл\к жатат. Ал ромба т\р\ндъ болот. Жана ткандарды б\т\р\\ч\ кемир менен тартылган. Бул чоё эмгекче деп аталат анын чоёдугу т\рд\\чъ болушу м\мк\н. Къпч\л\к жаёы търолгън балдарда эмгек \ч бурчтук т\р\ндъ болот. Ал тъбъ съък менен желке съъг\н\н кесилишкен жеринде, эгектин арткы бурчунан тъбъ съг\н\н ортосундагы бири ккен жерди бойлото кеткен жиктин акырында жайгашкан. Ал акырындык менен съъкъ айланат, кичинекей эмгек 3-4 айында, чоё эмгек 6-12 айда ъс\п чоёоет.Эмчектеги баланын териси назик баркытай жалтырак кызгылт т\стъ болот. Търългъндън кийин ал ак майлуу масса сыяктуу ъз\н\н майлагычы менен капталган, ал май бездери тарабынан и штелип чыгат жан търът жолдору боюнча т \й\лд\кт\н ът\ш\н жёилдетет. Баланын с\т тиштери 5айдан 9 айга чейин чыга баштайт.биринчи тъмънк\ тиштери чыгат. 1жашка чыканда 6-8 тиши чыгат.