Тема: Баланы эмчек с\т\ менен багуу.
Предмет: денисак адам жана анын айлана чъйръс\.
Сабак ът\л\\ч\ жай: ZOOM программасы
Сабак ът\\н\н убактысы: 45-45 мин :
Сабактын т\р\: Практикалык сабак
Тема: Баланы эмчек с\т\ менен багуу.
Сабактын максаты:
1).Билим бер\\: ымыркай балдардын тамактануусу, эмчек с\т\н\н курамы анын пайдалуу жактары жън\ндъ т\ш\н\к бер\\, търъгън аялдар жана кош бойлуу аялдар арасында баланы эмчек с\т\ менен багуунун пайдалуу жактары жън\ндъг\ маалыматтарды бер\\н\ окутуп \йрът\\.
2).Тарбиялоо : студенттерди ъз мекенин с\й\\гъ, сылык жана боорукерлик менен мамиле жасоого,тазалыкка, ар бир адам ъз\н\н ъм\р\ \ч\н жоопкерчиликти сез\\гъ тарбиялоо.
3).Ън\кт\р\\:
студенттердин ой ж\г\рт\\лър\н ъст\р\\,активд\\л\г\н калыптандыруу ъз алдынча иштъъгъ,медициналык манипуляцияларды так аткарууга жана медициналык тил байлыгын ъърч\т\\.
Калыптануучу компетенция: КК-
К\т\л\\ч\ натыйжалар: ар бир ден соолугуна кам кър\\ \ч\н аларды тамактануусун табигый жол менен эмчек с\т\ менен багуудагы натыйжалулугун болочок энелерге жана търъгън аялдрага маалыматтарды бер\\н\ ж\рг\зъ алат.
Ачкыч създър:
Студент бил\\с\ керек:
- баладарды тамактандыруунун т\р\н:
- эне с\т\н\н курамын:
- баланы эмчек с\т\ менен багуудагы жакшы жактарын:
-- баланын организимине тийгизген таасирин:
- эмчек с\т\ менен багуунун 11 кадамын:
- Студент жасаш керек:
- баланы эмчек с\т\ менен багуу саясатын ж\рг\з\\н\:
-- баланы эмчек с\т\ менен багуунун пайдалуу жактарын болочок энелерге жана търъгън аялдарга т\ш\нд\р\\н\:
- баланы эмчек эмиз\\ эрежесин \йрът\\н\:
- баладрга 6 айдан кийин кошумча тамак бер\\н\ энелерге т\ш\нд\р\\н\:
- баладрга 6 айдан кийин кошумча тамак бер\\н\н ълчъм\н т\ш\нд\р\\н\:
Студент жасай алат:
- баланы эмчек с\т\ менен багуу саясатын ж\рг\зъ алат:
-- баланы эмчек с\т\ менен багуунун пайдалуу жактарын болочок энелерге жана търъгън аялдарга т\ш\нд\ръ алат:
- баланы эмчек эмиз\\ эрежесин \йрътът:
- баладрга 6 айдан кийин кошумча тамак бер\\н\ энелерге т\ш\нд\рът:
- баладрга 6 айдан кийин кошумча тамак бер\\н\н ълчъм\н т\ш\нд\р\ръ алат:
Уюштуруу убактысы ( мин)
1).Студенттер менен саламдашуу, сырткы келбеттерин, халат, чепчиктерин кароо сабака болгон даярдыктарын текшер\\
2).Каананын тазалыгына къё\л буруу
3).Сабака келбей калган студеттерди журналга т\ш\р\\
Ът\лгън материалды суроо ( мин)
Студенттерди эки тайпага бълуу менен бирге \йгъ тъмънк\ суроолорго кластер, буклет, вендин диаграммасы, плакат,
же оозеки т\р\ндъ даярданып кел\\ сунуштулган.
Тамактануу тамактануунун режими деген эмне?
Витаминдердин организмге тийгизген ролу.
Балансталбаган тамактануу .
Студенттердин таяныч билимдерин актуалдаштыруу (5мин)
Ът\лгън тема менен жаны теманы байланыштырып сабакка тартуу максатта оюн уюштурулат.
Жаны материалды баяндоо ( мин)
Тема: Баланы эмчек с\т\ менен багуу.
План:
1.Эмчек с\т\ менен багуунун жакшы жактары.
2.Эмчек с\т\ н\н составы.
3.Эмчек эмиз\\н\н кадамы эрежеси.
1.Балдардын ( наристенин тамактануусу бъл\нът: эмчек с\т\ менен багуу, жасалма жол менен багуу жана аралаш багуу болуп бъл\нът ( эне с\т\ жана с\т азыктары менен болуп).
Эмчек эмиз\\- бул баланын ден соолугун сактоонун эё мыкты жолу,баланы тамактандыруунун туура жолу. Эмчек с\т\ менен бала търългъндън 30 минута аралыгынан баштап 6 айга чейин эненин гана с\т\ менен тамактандыруу жана андан ары 2 жашка чейин баланы эмчек эмиз\\н\ улантуу болот. Эмчек с\т\ндъ максималдуу кълъмдъ бала \ч\н керект\\ болгон азык заттар бар: негизги куруучу материал болуп эне с\т\ндъ белок,углевод,майлар,минералдык туздар бар. Эненин с\т\н малдын, эчкинин с\т\ менен салыштырганда:эненин с\т\ менен эчкинин с\т\ндъ май къп болгон, уйдун эчкинин с\т\ндъ белок къп болгон- бул белок баланын жетиле элек бъйръг\нъ аны сиёир\\гъ к\ч келтирет. Эненин с\т\ндъ алмаштыргыс май кислотасы бар ал баланын баш мээсин, кър\\с\н, кан тамырларды ърч\тът. Андай май кислоталары малдын эчкинин с\т\ндъ жок. С\т кошулмаларды малдын с\т\нън даярдайт май, белок, лактоза болгону менен эненин с\т\нъ караганда сапатынан ал алмаштырылгыс. Эненин с\т\ндъг\ белок сывроточный ал жеёил сиёирилет. Малдын с\т\ндъг\ белоктун сиёини кыйын. Ал белок антитело деп ар т\рд\\ инфекцияларга каршы турат. Жасалма с\т азыктарындагы белок ошол бойдон ъзгърбъй эле калат.
Жасалма жол менен тамактангандар къб\нчъ аллергия болушат малдын,эчкинин с\т\ндъг\ белокко. Алар тез- тез диарея, ич ъткък оорулары менен оорушат.
2. Эненин с\т\ \чкъ бъл\нът:
1.Ууз с\т\- ал илешкек коюуу саргыч т\стъ. Ал бала търългъндън баштап 4-5 к\нгъ чейин чыгат, Анын составы Витамин А,В.С,витаминдерден жана майдан туруп, ал наристении инфекциядан коргойт.Ал биринчи эмдъъ сыяктуу таасир этет.
2.Алгачкы с\т:бала търългън к\н\нън 4-5 к\н\нън 2-3 жумага чеин чыгат,с\т\н кълъм\ къбъйъ баштайт ууз с\ткъ караганда бул убакыты с\т\н кел\\с\ деп атап коет.
3.Жетилген с\т: баланын търългън к\н\н\н 2-3 жумасынан баштап чыга баштайт .Анын составында белок,май, лактоза бары жетишт\\ ълчъмдъ ошондукан эненин с\т\ менен гана багуу керек.
Эмчек с\т\ менен багуунун жакшы жактары:
- толук кандуу тамактануу
- жеёил сиёет:
-инфекциядан коргойт:
-эне менен баланын ортосунда мээрим пайда болот:
-кош бойлуулуктан коргойт:
-- арзан турат с\т азыктарына караганда
- баланын акыл эсин ъст\р\т:
-эне с\т\ ысык стирилд\\ т\т\рдъ балага берилет:
-физикалык жактан аз кыймылды талап кылат:
- эмчек с\т\н бала канча кааласа ошончо берилет каалаган убакта:
- жатындын жыйрылуусун тездетип жатындын кан агуусунун алдын алат.
Толук кандуу узак лактация иш чарасын сактоо.
1.Бала эмизген эненин к\н\мд\к тамактануу рационунда: с\т,быштак,эт,балык, мъмъ- жемиштер,каймак,май,нан,грека,суюукутарды кабыл алуусу керек. Алардын тамактануусу ар т\рд\\ рационалдуу болуш керек.
2.К\н\мд\к тамактануусунан ичимдиктерди, чай,кофе,ачуу шокалад,пияз,чеснок, ачуу тамактарды кабыл албоо керек.
3.Ич ъткър\\ч\ мъмълърд\ аз жеш керек ( коон,ж\гър,кызылча, кара ър\к.).
4.Ъзд\к гигиенаны сактоо керек,кээбир кескин жыттар баланын эмчек эм\\с\н баш тартуусуна алып келет.
5.К\н\мд\к эс алуу сакталыш керек к\н\нъ 8-10 саат.Таза абада болу,сергип кел\\, баладан бълък бир аз убакытка ъз\нчъ болу менен психоэмоционалдык нагрузкадан арылуу.
6./й- б\лъъс\н\н м\чълър\н\н жолдошунун колдоосуна ээ болу психиалык,моралдык жактан колдоо кърсът\\.
Эмчек эмиз\\ тъмънк\ иш аракеттер менен адаттар \ч\н натыйжасыз болуп калышы м\мк\н:
-эне менен баланын бълък жатышы;
-эмиз\\н\н аралыгын азайтуу;
-балага эмчекти толук эмизбей эмиз\\н\ токтотуу;
-балага башка суюуктук чай,суу,татууларды бер\\;
-баланы жасалма с\т менен азыктандыруу;
- упчу- бълълкъ жана кур соруучу упчуларды бер\\;
Натыйжалуу эмчек эмиз\\гъ тъмънк\ иш аракеттер менен мисалдар жардам берет.
-търъттън кийин эле эмчек эмиз\\;
-эне менен баланын чогуу болуусу;
-эмчек эмиз\\дъ баланы тура кармоо жана эмчекти тура кармап бер\\;
-балага ал каалаган убакта ъз\ кое бергенге чейин эмизе бер\\;
-жалаё гана эмчек эмиз\\;
- упчу-бътълкъ кур соруучу упчуларды колдонуудан баш тартуу:
-эмчек учун ар кандай майлар менен майлоодон баш тартуу;
Натыйжалуу эмчек эмиз\\гъ алып баруунун он кадамы
Кош бойлуулука,тъоъткъ жардамдашуу жана жаёы търългън балага къзъмъл кылуу боюнча кызмат кърсъткън ар бир медицина мекемесинде тъмънк\дъй болушу керек:
1.Эмчек эмиз\\ тууралуу саясат жазуу т\р\ндъ берилип ал ар бир медицина кызматкерине жеткирилиши керек.
2.Бул саясатты иш ж\з\нъ ашыруу \ч\н бардык медициналык кызматкерлерге керект\\ ыкмаларды \йрът\\ зарыл.
3.Бардык кош бойлуу аялдарга эмчек эмиз\\н\н артыкчылыгы жана эмчек эмиз\\н\ кантип ж\рг\з\\ тууралуу маалымат бер\\.
4.Бала търългъндън кийин жарым саат аралыгында энеге эмчек эмизе башташына къмъктъш\\.
5.Эмчекти кантип эмизиш керек жана эне менен бала бълък болгон учурларда с\т кел\\н\ кантип калыбында кармоо керектигин кърсът\\.
6. Жаёы търългън ымыркайларга эмчек с\т\нън башка тамак же суюуктук бербъъ ,аларды медициналык кърсътмълър болгондо гана колдонуу.
7.Эне менен баланын чогу бир бълмъдъ к\н\-т\н\ болуусун иш ж\з\нъ ашыруу.
8.Бала канча кааласа ошончо эмиз\\.
9.Эмчек эмген балдарга упчу бербъъ.
10.Эмчек эмиз\\н\ колдоо топторунун т\з\л\ш\н кубатоо жана энелерди ооруканадан же клиникадан чыккандан кийин бул топторго баруусуна жол кърсът\\.
3 595
18 522 
