Прозвішча:_______________________________________________
Імя:_____________________________________________________
4.1.Адзначце аднасастаўныя сказы з галоўным членам дзейнікам:
А) Век жыві, век вучыся.
Б) Шырокае, нізкае неба.
В) З балот пацягнула цёплаю вільгаццю.
Г) Жніво.
Д) Летняя раніца.
Е) На школьным двары гуляюць у шахматы.(1)
____________________________________________________________
4.2.Адзначце аднасастаўныя сказы з галоўным членам выказнікам:
А) Светлы дзень.
Б) Якое хараство!
В) Вечарэе.
Г) Вечарам марозіць.
Д) Зноў чыстым збожжам палі засеем.
Е) Зорак з неба не хапаюць.(1)
____________________________________________________________
4.3.Суаднясіце сказы паводле іх значэння:
А) Домік стаяў непадалёку. – 1.няпэўна-асабовы
Б) Люблю цябе, мой Нёман родны. – 2.назыўны
В) Мне стала маркотна і сумна. - 3.безасабовы
Г) Родны мой горад. - 4. пэўна-асабовы
Д) Рэшатам вады не наносіш. - 5. абагульнена-асабовы
Ж) З бульбы гатуюць шмат розных страў.- 6. Двухсастаўны(2)
____________________________________________________________
4.4. Падкрэсліце аднасастаўныя сказы, дайце ім характарыстыку,выправіце памылкі на месцы арфаграм.
Два сябры
Паспрачаліся два сябры. Адзін з іх другому даў апл..вуху. Абраза была крыўднаю. Апошні моўчкі напісаў на пяску такія словы:
- Сёння мяне пакрыўдзіў мой лепшы сябар. Балюча.
Прайшоў час, хлопцы памірыліся. Выбачылі мінулыя крыўды. Аднойчы той, хто атрымаў аплявуху, ледзь ( не)ўтапіўся ў возеры. Але сябар яго выратаваў. Апрытом..еўшы, выратава(н,нн)ы напісаў на камні:
Сёння мяне выратаваў мой самы лепшы сябар.
Той, які даваў аплявуху і выратаваў жыццё свайму сябру, спытаў:
- Чаму ў прошлы раз ты пісаў на пяску, а зараз пішаш на камні?
І ў адказ пачуў:
Аб крыўдзе пішы на пяску. Напісанае сцярэцца вятрамі. Дабро
высякай на камяні.( Ні)якімі бурамі яно не сатрэцца.(2)
_____________________________________________________________
4.5..Суаднясіце сказы
А. Акуляры бабулі. 1. Двухсастаўны, развіты.
Б. Чым пацешыш, вясна жаданая, 2. Двухсастаўны, неразвіты
аратага і сейбіта?
В. Сляды былі дзіўныя,незнаёмыя. 3.Назыўны, развіты
Г. Далёкае напомніла мне сёння 4.Безасабовы
пра цябе. 5.Пэўна-асабовы (2)
________________________________________________________
4.6. Перабудуйце наступныя сказы з асабовых ў безасабовыя:
1.Запахла першай клейкай лістота.
2.Над роднай зямлёй вее водар хмельны.(1)
___________________________________________________________
4.7.Выканайце тэст:
1. Сярод прапанаваных сказаў знайдзіце анасастаўныя:
А) Ноч светлая.
Б)Просяць захоўваць цішыню.
В)Зранку парыла.
2. Сярод прапанаваных сказаў знайдзіце пэна-асабовыя
А)Скора на работу пойдзеш.
Б)Чакай мане ў госці.
В) Яе звалі Зося.
3.Сярод прапанаваных сказаў знайдзіце абагульнена-асабовыя
А) Памараць збірайся, а жыта сей.
Б)Табе складаю шчыры свой санет.
В)хораша на душы.
4. Адзначце назыўныя сказы.
А) Гарачы летні дзень.
Б) Духмяная цішыня густа наплывае з-за вербалозаў.
В) Чэрвеньская спёка.
5.Адзначце назыўныя неразвітыя сказы
А) Вечар.
Б) Звечарэла.
В) Халодная зямлянка.(10)
Тэхналагічная карта ўрока па беларускай мове
Тэма: Паўтарэнне і сістэматызацыя вывучанага па тэме “ Аднасастаўныя сказы “.
Мэта:
Плануецца , што да канца ўрока вучні ўзновяць веды пра сінтаксічныя асаблівасці аднасастауных сказаў , замацуюць практычныя веды па тэме .
Задачы асобаснага развіцця:
стварыць сітуацыю для ўзаеманавучання, садзейнічаць фарміраванню ўмення вучняў вырашаць праблему і разважаць, выкарыстоўваючы ўласны жыццёвы вопыт, садзейнічаць прысваенню каштоўнасці “чалавек”.
Тып урока: абагульненне вывучанага.
Абсталяванне :рабочая карта ўрока.
Ход урока
1 этап. Арганізацыйны. ( 2 хвіліны)
Мэта: псіхалагічная настроенасць на ўрок.
Задача: стварэнне добразычлівай рабочай атмасферы; наладжванне кантакту з аўдыторыяй.
| Дзейнасць настаўніка | Дзейнасць вучняў |
| 1.Вітаецца з вучнямі, выказвае спадзяванне на ўзаемападтрымку на ўроку. | 1. Слухаюць, успрымаюць словы настаўніка,настройваюцца на ўзаемадзеянне. |
2 этап. Арыенціровачна-матывацыйны (да 8 хвілін)
Мэта : псіхалагічная і пазнаваўчая гатоўнасць вучняў да атрымання новых ведаў, матывацыя на вучэбную дзейнасць, вызначэнне ці прыняцце мэты ўрока.
Задача : арганізаваць уваходную дыягностыку і арганізаваць паўтарэнне апорных ведаў.
| Дзейнасць настаўніка | Дзейнасць вучняў |
| 1.Зачытвае прытчу , звяртае ўвагу вучняў на сказы , напісаныя на экране,вызначае тэму . 2.Дапамагае вучням ўсвядоміць мэты ўрока: 3. Прапануе вучням вусна запоўніць кластар па тэарэтычных пытаннях. | 1.Слухаюць і ўспрымаюць прытчу. 2. Адказваюць на пастаўленыя настаўнікам пытанні, фармулююць мэты ўрока. 3.Вусна запаўняць кластар. |
3 этап :практычны.(да 10хв.)
Мэта:кантрольна-ацэначная дзейнасць.
Задача:ажыццявіць кантроль ведаў вучняў пры дапамозе практычных заданняў на катрольна-ацэначных лістах.
| Дзейнасць настаўніка | Дзейнасць вучняў |
| 1.Прапануе вучням практычныя заданні,тлумачыць умовы выканання і аценьвання : - тэставыя заданні; - суаднясенне сказаў ; - работа з тэкстам; | 1. Выконваюць практычныя заданні ,робяць кантроль,звяраючы з адказамі на экране. |
4 этап : фізкультхвілінка ( да 4 хвілін).
Мэта этапа:даць магчымасць адпачыць вучням.
Задача этапа: стварыць умовы для эфектыўнага выканання больш складаных заданняў.
| Дзейнасць настаўніка | Дзейнасць вучняў |
| 1.Прапануе вуням праслухаць прытчу , уступіць ў дыялог,ажаццявіць лексічную работу: -калі праца з’яўляецца больш эфектыўнай ? -растлумачыць лексічнае значэнне слова “сінхронна”. | 1.Праслухоўваюць прытчу,уступаюдь у дыялог,ваконваюць лексічную работу. |
5 этап: работа з заданнямі, якія прапануюцца да падрыхтоўкі да ЦТ(да10хв.)
Мэта этапа: скіраваць вучняў на падрыхтоўку да ЦТ
Задача этапа: забяспечыць самавызначэнне вучняў да падрыхтоўкі да ЦТ
| Дзейнасць настаўніка | Дзейнасць вучняў |
| 1.Прапануе вучням выканаць заданне па суаднясенню сказаў, заданне па перабудове сказаў. | 1.Выконваюць заданні,ацэньваюць. . |
6этап: рэфлексійны: (да 5 хв.)
Мэта: высвыліць самаацэнку вучняў.
Задача этапа: стварыць умовы для самаацэнкі ведаў.
| Дзейнасць настаўніка | Дзейнасць вучняў |
| 1. Падводзіць вынік урока, арганізуе рэфлексію. 2. Дае якасную ацэнку працы класа і асобных вучняў | 1..Падлічваюць суму балаў, атрыманую на ўроку, выстаўляюць агульную адзнаку за ўрок у ў рабочай карце ўрока. 4. Слухаюць настаўніка. Успрымаюць і асэнсоўваюць яго выказванні. На лісце ватмана запісваюць, малююць самыя важныя і цікавыя моманты, высновы ўрока. |
7 этап Дамашняе заданне ( да 3 хвіліны)
Мэта этапа: выбар дамашняга заданя з улікам вынікаў выхаднога тэставага задання
Задача этапа: забяспечыць самавызначэнне вучняў на дамашняе заданне.
| Дзейнасць настаўніка | Дзейнасць вучняў |
| 1.Прапануе вучням дамашняе заданне на выбар 2.Дае якасную ацэнку працы класа і асобных вучняў. Дзякуе за супрацоўніцтва, жадае ім далейшых поспехаў, развітваецца. | 1. Выбіраюць варыянт дамашняга задання. 2. Развітваюцца. |
Тэма. Паўтарэнне і сістэматызацыя вывучанага па тэме
“Аднасастаўныя сказы”
Мэта: паўтарыць і сістэматызаваць веды пра
аднасастаўныя сказы;
замацаваць уменне вызначаць, класіфікаваць адна-
састаўныя сказы, выкарыстоўваць іх у вусным і пісь-
мовым маўленні; фарміраваць навыкі самастойнай працы,
развіваць пазнавальную цікавасць да прадмета;
Тып урока: урок паўтарэння і абагульнення вывучанага.
Форма правядзення:
Ход урока.
Рада вітаць вас сённяшнім днём і жадаю вам поспехаў і плёну ў працы.
1.Стварэнне псіхалагічнага настрою
На адной з вуліц вялікага горада сядзеў чалавек і прасіў міластыню. Каля яго стаяла шыльдачка з надпісам” сляпы” і тут жа ляжала шапка з некалькімі рублямі. Да яго падышоў нераўнадушны чалавек, дабавіў пару рублёў і вырашыў перапісаць надпіс. Праз некалькі гадзін шапка была да верху набіта грашыма.” Што напісаў ты,- спытаў сляпы, пазнаўшы незнаёмца па кроках, - што да мяне так злітаваўся народ.” “ Нічога такога,што магло б быць няпраўдай, проста крыху па-іншаму. Як вы думаеце, што напісана было на шыльдзе ? (Пацяплела. Яркае сонца. Пачалі сеяць. А я нічога не бачу). Чаму парапісаная шыльда больi уразіла людзей? (адказы).Так вырашылася праблема ў людзей пры дапамозе сказаў. У нас урок мовы і нам неабходна даць характарыстыку сказам з боку іх сінтаксічных асаблівасцей.
( скады аднасастаўныя)
2.Абвяшчэнне тэмы і вызначэнне мэт і задач
3.Работа па сістэматызацыі матэрыялу “Аднасастаўныя сказы”(вучні атрымалі лісты з заданнямі,выкананне якіх г)
4. Запоўніць кластар.








Аднасастаўныя сказы















Аднасастаўныя сказы
Выказнікавыя
Дзейнікавыя









Назыўны (дзейнік са значэннем быцця, існавання, наяўнасці )))прадмета)
Пэўна-асабовыя (1-ая, 2-ая ас., адз.,мн. ліку., цяп. і буд. часу.)
Няпэўна-асабовыя (3-ая ас., мн. ліку, цяп. і буд. часу.)
Абагульнена-асабовыя (2-ая ас., цяп. і буд. часу,)
Безасабовыя сказы (безасабовы дзеяслоў, асабовы ў ролі безасабовага)
4.1.Адзначце аднасастаўныя сказы з галоўным членам дзейнікам:
А) Век жыві, век вучыся.
Б) Шырокае, нізкае неба.
В) З балот пацягнула цёплаю вільгаццю.
Г) Жніво.
Д) Летняя раніца.
Е) На школьным двары гуляюць у шахматы. (1)
4.2.Адзначце аднасастаўныя сказы з галоўным членам выказнікам:
А) Светлы дзень.
Б) Якое хараство!
В)Вечарэе.
Г) Вечарам марозіць.
Д) Зноў чыстым збожжам палі засеем.
Е) Зорак з неба не хапаюць.(1)
4.3. Суаднясіце сказы паводле іх значэння:
А) Домік стаяў непадалёку. – 1. няпэўна-асабовы
Б) Люблю цябе, мой Нёман родны. – 2.назыўны
В) Мне стала маркотна і сумна. - 3.безасабовы
Г) Родны мой горад. – 4.пэўна-асабовы
Д) Рэшатам вады не наносіш. - 5.абагульнена-асабовы
Ж) З бульбы гатуюць шмат розных страў. - 6.двухсастаўны (2)
4.4. Работа з тэкстам. (падкрэсліць аднасастаўныя сказы, даць ім характарыстыку, уставіць прапушчаныя літары на месцы арфаграм, растлумачыць значэнне выдзеленых слоў)
Два сябры
Паспрачаліся два сябры. Адзін з іх другому даў апл..вуху. Абраза была крыўднаю. Апошні моўчкі напісаў на пяску такія словы:
Прайшоў час, хлопцы памірыліся. Выбачылі мінулыя крыўды. Аднойчы той, хто атрымаў аплявуху, ледзь ( не)ўтапіўся ў возеры. Але сябар яго выратаваў. Апрытомнеўшы, выратава(н,нн)ы напісаў на камні:
Той, які даваў аплявуху і выратаваў жыццё свайму сябру, спытаў:
- Чаму ў прошлы раз ты пісаў на пяску, а зараз пішаш на камні?
І ў адказ пачулася:
Два сябры
Балюча -безасабовы
Выбачылі мінулыя крыўды - няпэўна-асабовы
І ў адказ пачулася -безасабовы
Аб крыўдзе пішы на пяску- абагульнена-асабовы
Дабро выгравіроўвай на камяні-абагульнена-асабовы
Не ўтапіўся, выратаваны,ніякія (2)
5. Фізкультхвілінка.
Займіце зручную для вас позу і паслухайце. У Калумбіі праходзіў фінал конкурсу лесарубаў. Фіналістамі сталі нарвежац і канадзец. Пераможцам павінен быў стаць той, хто паваліць найбольш дроў з васьмі гадзін раніцы да чатырох гадзін дня.
Прагучаў свісток, і лесарубы занялі свае пазіцыі.Працавалі сінхронна. Але раптам канадзец пачуў, што нарвежац змоўк. Зразумеўшы, што гэта яго шанц перамагчы, прыняўся валіць лес з яшчэ большай сілай. Без дзесяці хвілін кожнай гадзіны нарвежац заціхаў, а канадзец працягваў працаваць і быў упэўнены, што перамога ў яго кармане. Але ён прайграў.
-Як гэта так? Я боль за цябе махаў махаў сякерай? ( як вы думаеце,чаму перамог нарвежац?)
-Усё проста.У той час, як ты працягваў стукаць, я адпачываў і вастрыў сваю сякеру.
Вось вы і адпачылі, і ўзнавілі сваю ўвагу і працаздольнасць.
4.5.А зараз мы заглянем на старонку абітурыента і паспрабуем выканаць заданне па тэме “ Аднасастаўна сказ”, якое прапануюць укладальнікі тэставых заданняў
А.Акуляры бабулі. 1. Двухсастаўны, развіты.
Б.Чым пацешыш, вясна жаданая, 2. Двухсастаўны,неразвіты
аратага і сейбіта?
В.Сляды былі дзіўныя,незнаёмыя. 3.Назыўны,развіты
Г. Далёкае напомніла мне сёння 4.Безасабовы
пра цябе.
5.Пэўна-асабовы (2)
4.6. У тэставых заданнях дастатковаа часта сустракаюцца заданні наступнага тыпу :
Перабудуйце наступныя сказы з асабовых ў безасабовыя
1Запахла першая клейкая лістота.
2.Над роднай зямлёй вее водар хмельны.(1)
4.7. А каб абагульніць нашы веды, выканаем невялікі тэст.
1. Сярод прапанаваных сказаў знайдзіце аднасастаўныя:
А) Ноч светлая.
Б)Просяць захоўваць цішыню.
В)Зранку парыла.
2. Сярод прапанаваных сказаў знайдзіце пэўна-асабовыя
А)Скора на работу пойдзеш.
Б)Чакай мане ў госці.
В) Яе звалі Зося.
3.Сярод прапанаваных сказаў знайдзіце абагульнена-асабовыя
А) Памараць збірайся, а жыта сей.
Б)Табе складаю шчыры свой санет.
В)Хораша на душы.
4. Адзначце назыўныя сказы.
А) Гарачы летні дзень.
Б) Духмяная цішыня густа наплывае з-за вербалозаў.
В) Чэрвеньская спёка.
5.Адзначце назыўныя неразвітыя сказы
А) Вечар.
Б) Звечарэла.
В) Халодная зямлянка. (2)
Адказы: 1-Б,В
2-А,Б
3-А
4-А,В
5-А
6. Падвядзенне вынікаў. А зараз давайце падвядзём вынікі нашай працы. Падлічыце колькасць балаў. Падыміце рукі тыя, хто атрымаў 10,9 і г. д.
7. Рэфлексія . Вернемся да мэт, якія былі патаўлены на пачатак урока і ацэнім, як мы справіліся пры дапамозе сказаў.
Сёння я пашырыў свае веды пра аднасастаўны сказ
Сёння я замацаваў веды пра аднасастаўны сказ
Мне яшчэ ёсць над чым працаваць
8. Дамашняе заданне.Даць характарыстыку сказам на слайдзе (На вуліцы вясна. Хутка канікулы) Сказы няпоўныя.
Паўтарыць
Дадатак: Ацэначны ліст з заданнямі
Прозвішча:_______________________________________________
Імя:_____________________________________________________
4.1.Адзначце аднасастаўныя сказы з галоўным членам дзейнікам:
А) Век жыві, век вучыся.
Б) Шырокае, нізкае неба.
В) З балот пацягнула цёплаю вільгаццю.
Г) Жніво.
Д) Летняя раніца.
Е) На школьным двары гуляюць у шахматы.(1)
____________________________________________________________
4.2.Адзначце аднасастаўныя сказы з галоўным членам выказнікам:
А) Светлы дзень.
Б) Якое хараство!
В) Вечарэе.
Г) Вечарам марозіць.
Д) Зноў чыстым збожжам палі засеем.
Е) Зорак з неба не хапаюць.(1)
____________________________________________________________
4.3.Суаднясіце сказы паводле іх значэння:
А) Домік стаяў непадалёку. – 1.няпэўна-асабовы
Б) Люблю цябе, мой Нёман родны. – 2.назыўны
В) Мне стала маркотна і сумна. - 3.безасабовы
Г) Родны мой горад. - 4. пэўна-асабовы
Д) Рэшатам вады не наносіш. - 5. абагульнена-асабовы
Ж) З бульбы гатуюць шмат розных страў.- 6. Двухсастаўны(2)
____________________________________________________________
4.4. Падкрэсліце аднасастаўныя сказы, дайце ім характарыстыку,выправіце памылкі на месцы арфаграм.
Два сябры
Паспрачаліся два сябры. Адзін з іх другому даў апл..вуху. Абраза была крыўднаю. Апошні моўчкі напісаў на пяску такія словы:
- Сёння мяне пакрыўдзіў мой лепшы сябар. Балюча.
Прайшоў час, хлопцы памірыліся. Выбачылі мінулыя крыўды. Аднойчы той, хто атрымаў аплявуху, ледзь ( не)ўтапіўся ў возеры. Але сябар яго выратаваў. Апрытом..еўшы, выратава(н,нн)ы напісаў на камні:
Сёння мяне выратаваў мой самы лепшы сябар.
Той, які даваў аплявуху і выратаваў жыццё свайму сябру, спытаў:
- Чаму ў прошлы раз ты пісаў на пяску, а зараз пішаш на камні?
І ў адказ пачуў:
Аб крыўдзе пішы на пяску. Напісанае сцярэцца вятрамі. Дабро
высякай на камяні.( Ні)якімі бурамі яно не сатрэцца.(2)
_____________________________________________________________
4.5..Суаднясіце сказы
А. Акуляры бабулі. 1. Двухсастаўны, развіты.
Б. Чым пацешыш, вясна жаданая, 2. Двухсастаўны, неразвіты
аратага і сейбіта?
В. Сляды былі дзіўныя,незнаёмыя. 3.Назыўны, развіты
Г. Далёкае напомніла мне сёння 4.Безасабовы
пра цябе. 5.Пэўна-асабовы (2)
________________________________________________________
4.6. Перабудуйце наступныя сказы з асабовых ў безасабовыя:
1.Запахла першай клейкай лістота.
2.Над роднай зямлёй вее водар хмельны.(1)
___________________________________________________________
4.7.Выканайце тэст:
1. Сярод прапанаваных сказаў знайдзіце анасастаўныя:
А) Ноч светлая.
Б)Просяць захоўваць цішыню.
В)Зранку парыла.
2. Сярод прапанаваных сказаў знайдзіце пэна-асабовыя
А)Скора на работу пойдзеш.
Б)Чакай мане ў госці.
В) Яе звалі Зося.
3.Сярод прапанаваных сказаў знайдзіце абагульнена-асабовыя
А) Памараць збірайся, а жыта сей.
Б)Табе складаю шчыры свой санет.
В)хораша на душы.
4. Адзначце назыўныя сказы.
А) Гарачы летні дзень.
Б) Духмяная цішыня густа наплывае з-за вербалозаў.
В) Чэрвеньская спёка.
5.Адзначце назыўныя неразвітыя сказы
А) Вечар.
Б) Звечарэла.
В) Халодная зямлянка.(2)