Открытый урок "Харана5а тыкпыт сырдык"

В.Ф.Афанасьев-Алданскай аатынан Чэриктэй орто оскуолата.

Аһаҕас уруок

темата «Хараҥаҕа тыкпыт сырдык»

Толордо: Свешникова Е.М. Педагог ДО

Чэриктэй 2017 с.

Уруок темата: «Хараҥаҕа тыкпыт сырдык»

Уруок сыала : Дмитрий Кононович Сивцев-Суорун Омоллоон «Хараҥа5а тыкпыт сырдык» айымньытынан инсценировка туруоруу.Оҕо саҥарар , хамсанар дьоҕурун сайыннарыы.

Уруок соруктара: 1. Айымньыны ааҕыы

2. Оҕолору оруолларга араарыы

3. Инсценировка көрдөрүү

4. Айымньы нөҥүө сырдыкка, кэрэҕэ тардыһыы өйдөбүлүн үөскэтии

5. Оҕо туттар – хаптар , саҥарар маастарыстыбатын урдэтии

Уруок формата: урок-спектакль

Кылаас: 3 кылаас

Уруокка туһаныллар матырыйааллар: ноутбук, экран, презентация, план-конспект, кылааһы киэргэтии, оҕолор оонньуур таҥастара.

Уруок хаамыыта

1.Тэрээһин - 1 м

2.Киирии тыл-2 м

3. Бэсиэдэ – 8м

4. Инсценировка – 15 м

5. Ырытыы.- 5м

6. Практическай чаас-10м

8. дьиэҕэ улэ – 1м

9. сыана туруоруу – 1 м

7. Түмүк-2м

2. - Үтүө күнүнэн күндү оҕолоор, учууталлар, ыалдьыттар

Бүгүҥҥү уруокпут темата: «Хараҥаҕа тыкпыт сырдык»

Уруокпут сыала: Дмитрий Кононович Сивцев-Суорун Омоллоон «Хараҥаҕа тыкпыт сырдык» айымньытынан инсценировка туруоруу.Оҕо саҥарар , хамсанар дьоҕурун сайыннарыы.

Презентация көстөр

3. Д.К. Сивцев – Суорун Омоллоон быйыл төрөөбүтэ 110 сааһа

Саха Республикатын народнай суруйааччыта Дмитрий Кононович Сивцев-Суорун Омоллоон 1906 с. балаҕан ыйын 14 күнүгэр Таатта улууһугар төрөөбүтэ. Кини драматург, прозаик уонна поэт быһыытынан биллэр. Айар улэтин "Хагдарыйбат ньургуһун" хоһоонунан 1926 с. саҕалаабыта. Маҥнайгы кэпсээнэ "Өлүөнэ өрүс", драмата "Күөх Көппө" эмиэ ити сыл суруллубуттара.

"Сордоох суха", "Аанчык", о.д.а. кэпсээннэрэ — классическай айымньылар.

Драматическай айымньыларыгар баай-дьадаңы мөккүөрүн кырыылаан-уhуктаан биэрбитэ. Кини айымньыларыгар кэрэ, сиэрдээх быhыы – дьадаңы, кыhал5алаах дьон, кинилэри көмүскээччилэр эмиэ бааллар.

• Кэргэнэ — Шепелева Надежда Семеновна, РСФСР үтүөлээх артыыһа, Саха АССР норуодунай артыыһа, опера ырыаһыта, өр сылларга Саха Сирин культуратын миниистирин солбуйааччытынан үлэлээбитэ.

• Улахан уола — Сивцев Айсен Дмитриевич (Айсен Дойду), суруйааччы, драматург, поэт.

Оҕо суруйааччытын быһыытынан "Чөөчө" уонна "Чүөчээски" курдук киэҥник биһирэммит кэпсээнинэн айымньылардаах. Саха остуоруйаларын, фольклорун оҕолорго тиэрдээччи, бэртээхэй учебниктары айан, ыччаты иитиһээччи.

Кини – саха тылын, учебниктарын, литератураларын , хрестоматияларын автордара. Кини саха фольклорун мындыр хомуйааччы . Кини кун бугун оскуола5а туттуллар «Буквары» онорсубут дьоннортон биирдэстэрэ.

Чөркөөхтөөҕү полит-сыылка музейын тэрийбитэ. Саха сирэ нуучча государствотыгар холбоспут кэмин көрдөрөр "Доҕордоһуу" музейын уонна Ытык Күөлгэ Хадаайытааҕы музейы туттарда.

Театральнай искусствоҕа үтүөлэрин иһин Опера уонна балет государственнай театрыгар кини аата иҥэриллибитэ

4. Былыр оҕо оскуолаҕа баҕатын туһунан Д.К. Сивцев – Суорун Омоллоон «Хараҥаҕа тыкпыт сырдык» айымньытынан инсценировка көрдөрүөхтэрэ.

5. Чэ, оҕолоор «Хараҥаҕа тыкпыт сырдык» айымньыттан тугу өйдөөтүгүтүй?

• Биһиэхэ үөрэх наада ду суох ду?

Тэҥнээн көрөөһун

Өс хоһооннор:

1. Үөрэҕэ суох да, хараҕа суох да биир.

2. Үөрэх баар, бараммат баай.

3. Күн сири сырдатар, үөрэх киһини.

Бу өс хоһоону хайдах өйдүүгүтүй?

• Күн киһиэхэ , отко-маска наада.Күн наадатын курдук үөрэх эмиэ наада эбит диэн санааҕа кэллигит дуо?

6. Билигин биһиги практическай чааспытыгар киирэбит.

Хас биирдии парта үрдүгэр альбом лииһэ, цветной харандаастар сыталлар. Онон туһанан Дмитрий Кононович Сивцев-Суорун Омоллоон «Хараңаҕа тыкпыт сырдык» айымньытыттан тугу ойдөөбүккүтүн уруһуйдуугут.

7. Ситэ бүтэрбэтэхпитин дьиэбитигэр ситэрэн кэлэбит.

8. Бэйэҕитигэр хас сыананы биэрэҕитий?

9. Түмүк: Былыр үөрэхтээх киһи ахсааннах этэ 100%-н 3 эрэ киһи ааҕар эбит. Онтон билиҥҥи үйэҕэ оҕо бэйэтэ баҕарар, кыһаллар буоллаҕына үөрэхтээх киһи буолар.Онон кыһаллан үөрэнин, оскуолаҕа үөрэ- көтө кэлин.