Ф.219
Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
«Рымбек Байсейітов атындағы Семей қаржы-экономикалық колледжі» РМҚК
«Информатика» пәнінен «Шартты оператор» тақырыбына
АШЫҚ САБАҚ ӘЗІРЛЕМЕСІ
2016-2017 оқу жылы
Сабақтың технологиялық картасы (жоспары)
Технологическая карта (план) урока
Пән (Дисциплина): Информатика
| Сынып (Класс ) | Күні (Дата) |
| 10 | 20.11 |
| | |
Сабақ тақырыбы: Шартты оператор IF
Тема урока: Условный оператор IF
Сабақтың типі: Аралас
Тип урока: Комбинированный
Сабақтың түрі: дәріс онлайн элементімен
Вид урока: лекция с онлайн элементом
| Оқушылардың дайындық деңгейіне қойылатын талаптар Требования предъявляемые к уровню подготовленности обучающихся |
| Базалық құзыреттілік/ Базовые компетенции | Паскаль тілінің IF шартты операторымен жұмыс істеу. /Работа с условным оператором IF языка Паскаль |
| Арнайы Құзыреттілік/ Профессиональные компетенции | IF шартты операторымен танысу және есеп шығару. /Ознакомление с оператором условия IF и решение задач |
| |
| Сабақ мақсаттары Цели урока | Оқытушылық/ обучающая | Шартты операторлардың жазылу тәртібімен таныстыру. Сабақтан алған теориялық білімдерін жүйелі түрде тәжірибе жүзінде көрсете білу дағдыларын қалыптастыру. /Ознакомление с правилами оператора условия IF. Применить полученные теоретического знания на практике. |
| Тәрбиелік/ воспитательная | Оқушылардың белсенділігін арттыру, жұмыс жасау мақсатында компьютерлік сауаттылыққа, өзара көмектесуге, өзін-өзі бағалауға тәрбиелеу. /Воспитывать такие качества как аккуратность, привитие интереса к изучаемому предмету, сознательное отношение к учебе. |
| Дамытушылық/ развивающая | Оқушылардың шығармашылық қабілетін, есте сақтау және зейіндік қабілеттерін дамыту, пәнге деген қызығушылығын арттыру. /Развитие творческих способностей учащихся, внимательность и развитие памяти, интереса к предмету. |
Пәнаралық байланыс /Межпредметные связи
| Қамтамасыз ететін (Обеспечивающие) | Пән /Предмет: Математика |
| (Қамтамасыз етілетін) Обеспечиваемые | Пән /Предмет: Бағдарламалау/Программирование |
Сабақтың жабдықталуы/(Оборудование урока/
| Көрнекілік құралдар (Наглядные пособия) | Тірек конспекті, презентация, «Айрен» тест қабықшасы. /Опорный конспект, презентация, тестовая оболочка «Айрен» |
| Таратпа материалдар (Раздаточный материал) | Карточкалар /Карточки/ |
| Оқытудың техникалық құралдары (Технические средства обучения) | ДК, проектор, Паскаль бағдарламасы, Интернет, Skype ПК, проектор, программа Паскаль, Интернет, Skype |
| Әдебиет: негізгі (Литература: основная) | 1.Златопольский Д.М. Внеклассная работа по информатике // Информатика № 23/2004. 2.Информатика в школе: Приложение к журналу “Информатика и образование”. №5 – 2003. – М.: Образование и Информатика, 2003. – 136с.: ил. |
| Қосымша (Дополнительная ) | 1.Киселев С.В. Оператор ЭВМ: учебник для нач.проф.образования/ С.В.Киселев – 4-е изд. , стер. – М.: Издательский центр «Академия», 2008. – 352 с. |
Сабақ мазмұны/Содержание урока
| Элемент № (№ элемента) | Сабақ элементі, қарастырылатың сұрақтар, оқытудың әдістері мен тәсілдері (Элементы урока, учебные вопросы, формы и методы обучения) | Қосымшалар, өзгерістер (Дополнения, изменения) |
| 1. | Ұйымдастыру / Организационный момент. (2 мин) - Оқушылармен амандасу /Приветствие - Кабинеттің сабаққа дайындығын тексеру/Проверка готовности учащихся и аудитории к уроку - Оқушыларды түгендеу/ Проверка посещаемости и заполнение журнала - Сабақтың мақсатымен таныстыру/Постановка целей и задач урока | |
| 2 | Жалпылама фронталды сұрақтар/Обобщающий фронтальный опрос (15 мин) Онлайн сұрақтар/Онлайн вопросы: (Сұрақтарды колледж студенттері қояды/Вопросы задают студенты колледжа). Арқан 100 кг жүктен 0,5 см созылады. Қанша сантиметрге арқан созылады 10 тонна жүктен?/ Канат растягивается на 0,5 см от нагрузки в 100 кг. На сколько сантиметров растянется канат от нагрузки в 10 тонн? Жауабы (Ответ): Арқан жыртылады (Разорвется) Правильно ли: Страх перед компьютерами или работой за компьютером называется неофобия. Ответ: (Нет, неофобия – это боязнь нового, боязнь перемен, а страх перед компьютерами - киберфобия). ЭЕМ-де қандай санау жүйесі қолданылады: бинарлы немесе екілік па? /Какая система счисления используется в ЭВМ: бинарная или двоичная? Жауабы/Ответ: Бұл сөздер синоним/Это слова синонимы. Егерде біреуде Windows операциялық жүйесі істен шыққан сайын Билл Гейтс 1$ төлеп отырса, онда 50 жылдан кейін Microsoft компаниясы банкротқа ұшырайма?/ Если Билл Гейтс будет платить 1$ каждый раз, когда у кого-то зависает операционная система Windows, то компания Microsoft станет банкротом через 50 лет. Жауабы/ Ответ: Жоқ, осындай жағдайда компания 3 жылда банкротқа ұшырайды/Нет, на самом деле при таком положении, компания разорится через 3 года Паскаль программалау тілінің авторы кім? / Кто автор языка программирования Паскаль? Жауабы/ Ответ: Никлаус Вирт Компьютерді өшіргенде барлық ақпарат бұл құрылғыдан да жойылады./При выключении компьютера вся информация из этого устройства стирается. Жауабы/Ответ. Оперативті жады/Оперативная память. Англиядағы қаламен 30х30 калибрлі мылтық пен жаңа компьютер элементі арасындағы қандай байланыс бар?/Какая связь между городом в Англии, ружьем калибра 30х30 и одним из элементов компьютера? Жауабы/Ответ: Барлығы «Винчестер» сөзімен байланысты./Все они связаны со словом "винчестер". Неге компьютер тілінде процессорды тас деп атайды?/Почему на компьютерном жаргоне процессор называется камнем? Жауабы/Ответ: Процессордың негізгі микросхемасы кремний кристалынан жасалған./Основой микросхемы процессора является кристалл кремния высокой степени чистоты. Папирус, кітап және дискета арарысндағы ортақ не?/Что общего между папирусом, книгой и дискетой? Жауабы/Ответ: Ақпаратты сақтау/Хранение информации. Қандай санау жүйесінде шәкіртақыны алғаны жөн?/А всё-таки: в какой системе счисления лучше получать стипендию? Жауабы/Ответ: Барлық/В любой | |
| 3 | Жаңа сабақты түсіндіру/Объяснение новой темы (10 мин) Паскаль бағдарламалау тіліндегі IF шартты операторы/ Условный оператор IF в языке программирования Паскаль Шартты операторды есеп шығару кезінде қолдану/ Применение условного оператора при решении задач. | |
| 4 | Өздік жұмыс /Самостоятельная работа (15 мин) Тәжірибелік жұмысына карточкалар/ Карточки к практическому заданию Тапсырманы орындау/ Выполнение задания | |
| 5 | Жаңа сабақты бекіту /Закрепление материала (15 мин) Тест («Айрен» тест қабықшасы/ Тестовая оболочка «Айрен») Қай шартты операторында синтакстік қате жіберілген/ В каком из условных операторов допущена синтаксическая ошибка: IfB=0thenwriteln(‘Деление на нуль невозможно’); If ab then max := a else max:=b; If (ab) and (b0) then c:=a+b; If a Шартты операторының негізгі дұрыс түріне орнатыңыз / Установите верную последовательность общего вида условного оператора: Жауабы/Ответ: if условие else оператор 1 then оператор 2; Екі санның үлкенің табу шартты операторы қалай жазылады?/ Как запишется условный оператор для поиска большего из двух чисел? Жауабы/Ответ: if ab then max:=a else max:=b Келесі берілген операторларынан қайсысы дурыс жазылған?(бірнеше жауабын тандаңыз)/ Какие из приведенных ниже операторов являются правильными? (Выберите несколько вариантов ответа). IF 5 THEN S:=S+5; IF A IF KM THEN K:=M; IF X AND Y THEN S:=S+1; ELSE S:=S-1; IF (A=B) AND (P=0) THEN P:=P+10.5 Жауабы/Ответ: B,C,D Келесі фрагменті орындалғаннан кейін С айнымалының мәнің анықтаңыз:/ Определите значение переменной С после выполнения следующего фрагмента программы: a := -2; b := -3; a := b + a*3; if a c := a - b else c := b - a; Жауабы/Ответ: -12 М айнымалы жұп сан екенің анықтау. Қандай шартты қолдануға болады? /Определить, является ли число М чётным. Какое условие можно использовать в этой задаче? M mod 2=0 M=2 M/2=0 M div 2=0 M='чётное' Келесі фрагмент орындалғаннан кейін экранға не шығады? / Что будет выведено на экран после выполнения фрагмента программы: begin x:=0; if x5 then y:=10 else y:=0; writeln (y); end. Жауабы/Ответ: 10 Boolean типінің мағынасы./ Значение типа Boolean символдық / символьный нақты / вещественный бүтін /целый стандартттық/ стандартный логикалық/ логический Қарапайым операторға жатады: (Бірнеше жауап танда)/ К простым операторам относятся: (Выберите несколько вариантов ответа) Меншітеу операторы /операторы присваивания, Шартсыз оператор/безусловный оператор, Процедура шақыру операторы/ оператор вызова процедуры, Бос операторы/ пустой оператор Арифметикалық операторы/ арифметические операторы Жауабы/Ответ: A,B,C,D Пасакаль тіліндегі айнымалылар бөлімі./ Раздел переменных языка Паскаль А) Label B) var C) type Д) real | |
| 6 | Сабақты қорытындылау, оқушыларды бағалау/Подведение итогов урока, оценивание учащихся (2 мин) | |
| 7 | Үйге тапсырма беру /Задание на дом (1 мин) Тақырыпты қайталау/Повторение темы | |
Оқытушы/Преподаватель: __________ Ш.М.Капашева
САБАҚ БАРЫСЫ/ ХОД УРОКА:
Ұйымдастыру / Организационный момент. (2 мин)
- Оқушылармен амандасу /Приветствие
- Кабинеттің сабаққа дайындығын тексеру/Проверка готовности учащихся и аудитории к уроку
- Оқушыларды түгендеу/ Проверка посещаемости и заполнение журнала
- Сабақтың мақсатымен таныстыру/Постановка целей и задач урока
Слово преподвателя: Сәлеметсіздер ме оқушылар/Здравствуйте ребята! Менің аты – жөнім Капашева Шынар Марксовна/ Меня зовут Капашева Шынар Марксовна. Бүгін сабақ ерекше өтеді/ Сегодня урок у нас пройдет необычным образом.
САБАҚ МАЗМҰНЫ / СОДЕРЖАНИЕ УРОКА
ІІ. ОПРОС ДОМАШНЕГО ЗАДАНИЯ (10 мин)
Жалпылама фронталды сұрақтар/Обобщающий фронтальный опрос (15 мин)
Онлайн сұрақтар/Онлайн вопросы: (Сұрақтарды колледж студенттері қояды/Вопросы задают студенты колледжа).
Арқан 100 кг жүктен 0,5 см созылады. Қанша сантиметрге арқан созылады 10 тонна жүктен?/ Канат растягивается на 0,5 см от нагрузки в 100 кг. На сколько сантиметров растянется канат от нагрузки в 10 тонн? Жауабы (Ответ): Арқан жыртылады (Разорвется)
Правильно ли: Страх перед компьютерами или работой за компьютером называется неофобия. Ответ: (Нет, неофобия – это боязнь нового, боязнь перемен, а страх перед компьютерами - киберфобия).
ЭЕМ-де қандай санау жүйесі қолданылады: бинарлы немесе екілік па? /Какая система счисления используется в ЭВМ: бинарная или двоичная? Жауабы/Ответ: Бұл сөздер синоним/Это слова синонимы.
Егерде біреуде Windows операциялық жүйесі істен шыққан сайын Билл Гейтс 1$ төлеп отырса, онда 50 жылдан кейін Microsoft компаниясы банкротқа ұшырайма?/ Если Билл Гейтс будет платить 1$ каждый раз, когда у кого-то зависает операционная система Windows, то компания Microsoft станет банкротом через 50 лет. Жауабы/ Ответ: Жоқ, осындай жағдайда компания 3 жылда банкротқа ұшырайды/Нет, на самом деле при таком положении, компания разорится через 3 года
Паскаль программалау тілінің авторы кім? / Кто автор языка программирования Паскаль? Жауабы/ Ответ: Никлаус Вирт
Компьютерді өшіргенде барлық ақпарат бұл құрылғыдан да жойылады./При выключении компьютера вся информация из этого устройства стирается. Жауабы/Ответ. Оперативті жады/Оперативная память.
Англиядағы қаламен 30х30 калибрлі мылтық пен жаңа компьютер элементі арасындағы қандай байланыс бар?/Какая связь между городом в Англии, ружьем калибра 30х30 и одним из элементов компьютера? Жауабы/Ответ: Барлығы «Винчестер» сөзімен байланысты./Все они связаны со словом "винчестер".
Неге компьютер тілінде процессорды тас деп атайды?/Почему на компьютерном жаргоне процессор называется камнем? Жауабы/Ответ: Процессордың негізгі микросхемасы кремний кристалынан жасалған./Основой микросхемы процессора является кристалл кремния высокой степени чистоты.
Папирус, кітап және дискета арарысндағы ортақ не?/Что общего между папирусом, книгой и дискетой? Жауабы/Ответ: Ақпаратты сақтау/Хранение информации.
Қандай санау жүйесінде шәкіртақыны алғаны жөн?/А всё-таки: в какой системе счисления лучше получать стипендию? Жауабы/Ответ: Барлық/В любой
ЖАҢА САБАҚТЫ ТҮСІНДІРУ/ОБЪЯСНЕНИЕ НОВОЙ ТЕМЫ (10 МИН)
Сабақ тақырыбы: Шартты оператор IF
Тема урока: Условный оператор IF
Паскаль бағдарламалау тіліндегі IF шартты операторы/ Условный оператор IF в языке программирования Паскаль
Шартты операторды есеп шығару кезінде қолдану/ Применение условного оператора при решении задач.
Один из важнейших операторов Паскаля – условный оператор. Он позволяет изменять порядок выполнения операторов в зависимости от некоторого условия, представляющего собой логическое выражение типа Boolean. Если значение равно True, то выполняется одна группа операторов, если False, то другая группа операторов или не выполняется ничего.
В языке Паскаль имеются два условных оператора: if (оператор ветвления) и case (оператор выбора). Оператор if обеспечивает выбор из двух альтернатив, оператор выбора case позволяет сделать выбор из произвольного числа имеющихся вариантов.
На этом уроке рассмотрим оператор If.
Условный оператор If (оператор ветвления)
Полная формы условного оператора называется If-then-else, имеет вид:
If условие
Then [оператор1]
Else [оператор2];
Если в качестве оператора должна выполняться серия операторов, то они объединяются в операторные скобки Begin-End.
If then
Begin
[операторы1]
End
Else
begin
[операторы2]
End;
Слова if (если) и Then (то) – зарезервированные.
Замечание. Перед ключевым словом else (иначе) точка с запятой не ставится, она ставиться после всего оператора If.
Условие представляют собой логические выражение. Простые условия записываются в виде равенств или неравенств. В сложных условиях несколько простых условий объединяются с помощью логических операций or, and. В этом случае простые условия заключаются в круглые скобки.
На рисунке показана блок-схема полной формы оператора.

Алгоритм выполнения полного условного оператора:
Проверяется значение логического выражения, записанного в условии после слова If
Если условие истинно (значение выражения условие равно True), то выполняется оператор 1, указанный после слова Then
Если условие ложно, то выполняется оператор 2, записанный после слова Else.
Неполная форма условного оператора называется if-then, имеет вид:
If условие
Then [оператор];
Если в качестве оператора должна выполняться серия операторов, то они объединяются в операторные скобки Begin-End.
If условие Then
Begin
[операторы]
End;
В неполном ветвлении ветвь Else отсутствует.
На рисунке показана блок схема оператора if-then.

Алгоритм выполнения неполного условного оператора
Проверяется значение логического выражения, записанного в условии после слова If
Если условие истинно (значение выражения условие равно True), то выполняется операторы, указанный после слова Then
Если условие ложно, то ничего делать не надо. Происходит переход к следующему оператору.
Паскаль бағдарламалау тіліндегі шартты оператор
Тармақталған алгоритмдердің программасын құру үшін шартты операторларды пайдаланамыз. Осы уақытқа дейін біз сызықтық алгоритмдерге бағдарлама құрып келдік. Яғни, берілген есепте ешқандай шарттар болмаған. Ал, бүгінгі сабағымызда берілген есепте бір немесе бірнеше шарт кездесетін жағдайды қарастырып, оған программа құрамыз. Ал бұл алгоритм түрі тармақталған алгоритм.
Тармақталған алгоритмдер – алгоритмде арифметикалық теңсіздік пен теңдік түрінде берілген логикалық шарт тексеріледі. Логикалық шарт тексеріледі, егер орындалса, онда 1 – жолмен, ал егер орындалмаса, онда 2-ші жолмен жүзеге асады да, соңында екі тармақ бірігеді. Мұндай алгоритмдерді шарт тексеру, яғни тармақталу алгоритмдері деп атаймыз. Блок схемасында шарт тексеру блогы – ромб қолданылады.
Тармақталу операторы көрсетілген шартқа тәуелді құрамына кіретін операторлардың орындалуын немесе орындалмауын қамтамасыз етеді. Тармақталған алгоритмдерді бағдарланған кезде мынадай қызметші сөздер қолданылады: if — егер , then – онда , else — әйтпесе.
Оператор программадағы іс-әрекеттердің орындалу реттілігін өзгертетін мүмкіндіктің ең кең тараған тәсілі болып табылады. Толық оператордың жазылу түрі:
{Егер шарт онда 1 оператор әйтпесе 2 оператор орындалады.}
IF THEN ELSE ;
Егер шарттың мәні «ақиқат» болса, THEN сөзінен кейінгі оператор, ал мән «жалған» болса, ELSE сөзінен кейінгі оператор орындалады.
Қысқа оператордың жазылу түрі:
IF THEN ;
Мысал/Пример 1. Пернетақтадан енгізілген екі санның үлкенінің табу./ С клавиатуры ввести два различных числа. Найти большее из них и вывести его на экран.
Шешімі/Решение
program primer1;
var a, b, m:integer;
begin
writeln('Введите два числа: ');
readln(a, b);
if ab then m:=a
else m:=b;
writeln('Большее из них: ', m);
end.
Мысал/Пример 2. Үш кескінді берілген. Осы кескінділер арқылы үшбұрыш тұрғызуға мүмкін бе?/ Даны три отрезка. Можно ли из них построить треугольник?
Шешімі/Решение. Для любого треугольника сумма его двух сторон должна быть больше третьей стороны (неравенство треугольника). Если a, b, c – стороны предполагаемого треугольника, то нужно сравнить длину каждого отрезка с суммой двух других. Если хотя бы в одном случае отрезок окажется больше суммы двух других, то треугольник из таких отрезков не построить.
program primer2;
var a, b, c: integer;
begin
write (' Введите длины отрезков: ');
readln (a,b,c);
if (a
writeln ('Можно построить треугольник.')
else
writeln ('Нельзя построить треугольник.');
end.
ӨЗДІК ЖҰМЫС /САМОСТОЯТЕЛЬНАЯ РАБОТА (15 МИН)
Тәжірибелік жұмысына карточкалар/ Карточки к практическому заданию
Тапсырманы орындау/ Выполнение задания
Тапсырма / Задание №1. Бағдарлама тақ немесе жұп саны еңгізілгенің анықтап және экранға хабарлау керек./ Программа должна определять, ввел пользователь четное или нечетное число, и выводить на экран сообщение.
var n: integer;
begin
write ('Введите целое число: ');
readln (n);
if n mod 2 = 0 then
write ('Оно четное.')
else
write ('Оно нечетное.');
readln
end.
Тапсырма / Задание №2. Егер сан теріс болса оны қарама – қарсыға аударатын бағдарлама құру қажет. / Составить программу, которая, если введенное число отрицательное, меняет его на противоположное.
Program Chisla;
Var
x : integer; {вводимое число}
Begin
writeln('Введите число '); {вводим целое число}
readln(x);
if x
then
x:=-x;
writeln (x);
readln;
End.
Тапсырма / Задание №3. Үш санның үлкенін табатын программа құру./ Найти максимальное из трех чисел.
program primer3;
var a, b, с, m:integer;
begin
writeln('Введите три числа: ');
readln(a, b, с);
if xy then max:=x else max:=y;
if zmax then max:=z else max:=max;
writeln('Большее из них: ', m);
end.
ЖАҢА САБАҚТЫ БЕКІТУ /ЗАКРЕПЛЕНИЕ МАТЕРИАЛА (15 МИН)
Тест («Айрен» тест қабықшасы/ Тестовая оболочка «Айрен»)
Қай шаррты операторында синтакстік қате жіберілген/ В каком из условных операторов допущена синтаксическая ошибка:
IfB=0thenwriteln(‘Деление на нуль невозможно’);
If ab then max := a else max:=b;
If (ab) and (b0) then c:=a+b;
If a
Шартты операторының негізгі дұрыс түріне орнатыңыз / Установите верную последовательность общего вида условного оператора: Жауабы/Ответ: if условие else оператор 1 then оператор 2;
Екі санның үлкенің табу шартты операторы қалай жазылады?/ Как запишется условный оператор для поиска большего из двух чисел? Жауабы/Ответ: if ab then max:=a else max:=b
Келесі берілген операторларынан қайсысы дурыс жазылған?(бірнеше жауабын тандаңыз)/ Какие из приведенных ниже операторов являются правильными? (Выберите несколько вариантов ответа).
IF 5 THEN S:=S+5;
IF A
IF KM THEN K:=M;
IF X AND Y THEN S:=S+1; ELSE S:=S-1;
IF (A=B) AND (P=0) THEN P:=P+10.5
Жауабы/Ответ: B,C,D
Келесі фрагменті орындалғаннан кейін С айнымалының мәнің анықтаңыз:/ Определите значение переменной С после выполнения следующего фрагмента программы:
a := -2;
b := -3;
a := b + a*3;
if a
c := a - b
else c := b - a; Жауабы/Ответ: -12
М айнымалы жұп сан екенің анықтау. Қандай шартты қолдануға болады? /Определить, является ли число М чётным. Какое условие можно использовать в этой задаче?
M mod 2=0
M=2
M/2=0
M div 2=0
M='чётное'
Келесі фрагмент орындалғаннан кейін экранға не шығады? / Что будет выведено на экран после выполнения фрагмента программы:
begin
x:=0;
if x5 then y:=10 else y:=0;
writeln (y);
end. Жауабы/Ответ: 10
Boolean типінің мағынасы./ Значение типа Boolean
символдық / символьный
нақты / вещественный
бүтін /целый
стандартттық/ стандартный
логикалық/ логический
Қарапайым операторға жатады: (Бірнеше жауап танда)/ К простым операторам относятся: (Выберите несколько вариантов ответа)
Меншітеу операторы /операторы присваивания,
Шартсыз оператор/безусловный оператор,
Процедура шақыру операторы/ оператор вызова процедуры,
Бос операторы/ пустой оператор
Арифметикалық операторы/ арифметические операторы
Пасакаль тіліндегі айнымалылар бөлімі./ Раздел переменных языка Паскаль
А) Label
B) var
C) type
Д) real
САБАҚТЫ ҚОРЫТЫНДЫЛАУ, ОҚУШЫЛАРДЫ БАҒАЛАУ/ПОДВЕДЕНИЕ ИТОГОВ УРОКА, ОЦЕНИВАНИЕ УЧАЩИХСЯ (2 МИН)
ҮЙГЕ ТАПСЫРМА БЕРУ /ЗАДАНИЕ НА ДОМ (1 МИН)
Тақырыпты қайталау/Повтеорение темы
Оқытушы / Преподаватель __________ Ш.М.Капашева