П.П. Ядрихинский - Бэдьээлэ "Дьырыбына Дьырылыатта кыыс бухатыыр"

Саха норуотун баайа - ОЛОҤХО

Алтынньы 17 күнэ

Кылааска үлэ

ОЛОҤХО

• Олоҥхо диэн Аан дойду хайдах айыллыбытын, олох үөскээбитин, саха омук хайдах сайдыбытын, олоҕун-дьаһаҕын, майгытын-сигилитин, өйүн-санаатын, айылҕа модун күүһүн кэпсиир сүдү айымньы. Олоҥхо тыла саха омук бастыҥ баайа, кэрэ киэргэлэ, өйүн сүрэҕин үгүс үйэлээх албан айымньыта.

Сыала-соруга:

• Үөрэнээччилэргэ саха олоҥхотун, өйдөбүлүн билиһиннэрии;
• Оҕолорго олоҥхо толоруутун, ис-тас кэрэтин кэрэхсэтии;
• Тылын саппааһын хаҥатарга дьулуһуу;
• Бэйэ санаатын дьоҥҥо-сэргэҕэ сатаан тиэрдэри үөрэтии;
• Норуот тылынан уус-уран айымньытыгар кэрэхсэбили, тапталы күүһүрдүү.

Олоҥхо ЮНЕСКОҕа 2010-2015 с.с. диэри киирбитэ

https://youtu.be/MxsoQd7onOg

Саха сирин үс Ийэ олоҥхоһуттара

Афанасий Егорович

Дарья Андреевна

Петр Егорович

Соловьев

Томская

Решетников

Саха сирин ытык олоҥхоһута – Петр Петрович Ядрихинский - Бэдьээлэ

• Ядрихинскай Прокопий Прокопьевич  —  Бэдьээлэ  (31.03.1901—04.02.1979) — ырыаһыт уонна олоҥхоһут, Саха АССР култууратын үтүөлээх диэйэтэлэ, ССРС суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ.

Олоҕун олуктара

• 1901  сыл  кулун тутар 31  күнүгэр  Нам улууһун   Көбөкөн нэһилиэгэр  төрөөбүт. Аймахтара дьиҥнээх араспаанньата Пестерев буолуо дииллэр эбит.
• Көбөкөөн нэһилиэгэ өҥ буордаах, бурдук үчүгэйдик үүнэр сирдэрдээх буолан кураан сылларга өрүс уҥуортан иҥин элбэх киһи кэлэн барар эбит, олор истэригэр уос номоҕун билэр уус тыллаахтар эмиэ бааллара. Холобура, уонча саастааҕар Өксөкүлээх кэлэн хас да хонон ааспытын ахтара. Онон уол кыра эрдэҕиттэн олоҥхону истэн улааппыта.

Олоҕун олуктара

• Аҕата бэйэтин кыанар, үчүгэй охсооччу эбитэ үһү да, хараҕа суох буолан хаалан, ыарытыйан эрдэ өлбүтэ. Уол ийэтинээн Бүөтүр Потапов-Хараарбах диэн ырааҕынан аймахтарын илиитигэр киирбитэ. Ол Хараарбах уос номоҕун үрдүктүк тутара, куруук тойуксуттары, остуоруйаһыттары, олоҥхоһуттары мунньар буолара. Ол кэмҥэ уол бастакы "Баай-тойон" олоҥхотун долоҕойугар хатаан кэбиһэр.
• Уон алта сааһыттан олоҥхолуур буолбут.
• 1931  сылтан холхуостаах. Завхоз, кассир, биригэдьиир.
• 1946—1948 сылларга бэрэссэдээтэл. Кэнники сылларга совхозка оробуочай.
• Кини олоҥхолоро  1938  сылтан бэчээттэнэр этилэр.
• «Күн Дьөһүөлдьүт» уонна «Дьырыбына Дьыраылыата» олоҥхолоро магнитофоҥҥа сурулланнар НВК «Саха» фондатыгар бааллар.

Айымньылара

• Ходуһа уһуктуута . — Дь., 1964.
• Олоххо айхал . — Дь., 1971.
• Дьырыбына Дьырыалыата Кыыс Бухатыыр. Олонхо.  — Якутск, 1981.

https:// youtu.be/HsvYNwuk09s?si=2_zVjfmLC_b5xl4e