Педметтиктик дубал газета

СИЛЕР БИЛЕСИҢЕРБИ?

.... 1936-жылы окумуштуу-химик А.Н.Белозерский биринчи болуп өсүмдүктөрдүн клеткасынан ДНКны тапкан.

....1982-жылы АКШда биринчи жолу адамга жасалма жүрөк салынган. Окумуштуулар жасалма жүрөктү жасоодо ар түрдүү материалдарды пайдаланган.Жүрөктүн тулкусу алифаттык полиуретан термоэластопластан, жүрөктүн клапанын кармап туруучу шакекчелер поликарбонаттан, ал эми клапандын өздөрү титандан жасалган. Бардык тетиктер канда тромбдордун пайда болушуна жолтоо болуучу зат-гепарин менен сиңирилген полиуретан менен капталган.

....Японияда илим жана техника департаментинин маалыматтары боюнча 1990-ж.бүткүл жер жүзүндө болжол менен 1,5·10⁴ адамга жасалма сөөктөр жана муундар, 2,4·10⁶ адамга жасалма кан айлануу тамырлары, 9,0·10⁵ адамга жүрөктүн жасалма клапандары жана 1,1·10⁶ адамга жасалма бөйрөк салынган.

....австралиялык окумуштуулар жакында эле деңиздеги мунараларды (вышка) сактоонун жолун иштеп чыгышкан.Мында металл конструкцияларына ток жиберилет да, металлдын сырты деңиз суусунда эриген химиялык элементтердин бирикмелеринен турган жука катмарлар (плёнка) менен капталат.

.... фосфинде РН₃ абада күйүп кете турган дифосфиндин аралашмасы Р₂Н₄бар. Фосфиндин аралашмасы адамдын сөөгү ажыраган учурда кээде көрүстөндөн бөлүнүп чыгат. Көрүстөндөгү от өзүнөн-өзү күйүп жаткан РН₃. Мурда бул оттун кайдан чыкканын адамдар түшүнбөй, сыйынып келишкен.

1. Эрте мененки тамакка отурардан мурда адамдар кайсы тузду колдонушат?

2. Бул газ Венерада ашыкча эле көп, ал эми Жерде болсо газдалган суусундуктарда пайдаланылат. Ал кайсы газ?

3. Эритилген кайсы металл менен сууну тоңдура алышат?

4. Кайсы металл эң жеңил жана кайсы металл эң оор деп саналат?

5. Химия илими боюнча илимдин доктору наамын алган биринчи кыргыз окумуштуусу ким?

6. Бул химиялык элементтин 8 протону, 8 электрону жана эки аллотроптук модификациясы бар. Ал кайсы элемент?

7. Д.И.Менделеевтин мезгилдик системасында канча топ бар?

8. Деңиз балырлары кайсы химиялык элементти өздөрүнө камтышат?

9. Самолётторду курууда кайсы жеңил металл иштетилет?

10. Ядросунда бирдей сандагы протондор, бирок ар түрдүү сандагы нейтрондор бар бир химиялык элементтин атомдору эмне деп аталат?

-Төмөнкү элетрон түзүлүш кайсы затка таандык?

-Төмөнкү саат химиялык элементтердин эмнесине таянып түзүлгөн?

-Төмөнкү электрондук формула кайсы химиялык заттын формуласы?

-Ушул элементтердин схемасы эмнени түшүндүрөт?

-Төмөнкү схема эмнени түшүндүрөт?

Чөйрө боюнча тамгаларды кошсоңор, электролиттик диссоциация теориясынын авторунун атын окуйсуңар.

Кыргызстандагы химиялык өндүрүш жайгашкан жерге, алардан чыгуучу продукцияны туура койгула. Анан тамгаларын кошсоңор, жаратылыш бирикмелеринен металлдарды алуунун өнөр жайлык ыкмалары жөнүндөгү илим келип чыгат:

Бекботоева

Жасмина

Абдиназарова Асема