PhpiiFpGm_5-kl-taryh-4-chejrek.docx

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК2

НК3

НК1

НК2

НК3

ПК

ПК1

ПК2

ПК3

ПК2

ПК3

Билим берүүчүлүк: Кыргыздар колдонгон жыл эсеби, айлардын аттарын билишет.

Өнүктүрүүчүлүк:

Туруктуу таанып билуусу кызыгуусу өсөт.

Тарбия берүүчүлүк:

Жакшы окууга тарбияланышат.

Мезгил чен өлчөмдөрду билет, жылдарды кылымдар менен салыштырат, окуялардын мезгил боюнча ырааттуулугуг жана узактыгы тууралуу ой жугуртууго жондомдуу боло алышса.

I Уюштуруу: Класстын сабакка даярдыгын текшерүү.Иш орунун уюштуруу.

II Өтүлгөн теманы кайталоо:

Билимдерди актуалдаштыруу: тарыхтын өткөн

мезгилдин эле тарыхы эмес, келечектин тарыхы катары

тажрыйбалык баалуулугун ачып көрсөтүү.

1-суроо тарых деген эмне?

2-суроо Тарых эмнени окутат? Тарыхтан адамзат коому пайда болгондон бүгүнкү күнгө чейинки тарыхый окуяларды, өлкөбүздүн, элибиздин тарыхын,маданиятын окуп үйрөнөбүз.

III Жаңы тема: Кыргыздардын жыл эсеби

Кыргыздар колдонгон жыл эсеби. Дүйнөдөгү башка элдердей эле кыргыздар да өздөрүнүн жыл эсебин колодонуп келишкен. Көчмөн жана жарым көчмөн турмуш, дыйканчылыкты жүргүзүү суткалык, жумалык, айлык, жылдык эсептерди чыгарууну талап кылган. Кыргыздар бул так маалыматты аба ырайынын өзгөрүлөрүнөн, жаратылыштагы кубулуштардан байкоо менен жылдын кандай болорун айткан эсепчилер чыккан. Эсепчилердин айтканына карап жайлоого , күздөөго, кыштоого көчүшкөн. Оор жылдары , кургакчылык болорун алдын ала билишип, эгинди мол камдап алышкан. Жыл эсепчилер эл арасында зор кадыр баркка ээ болушкан.

Бышыктоо: Кыргыздар кун ай жана жыл эсептерин кантип эсептешкен? Айларын аттары эмне үчүн кайберендерге байланышкан? Мүчөл деген эмне?

Билимдерин баалоо

Yйгө тапшырма берүү

Интернет ресурстары

Таблица

Сөз менен түшүндүрүү аңгемелешүү

Иллюстрациялык

жекече

Калыптанды-

руучу

Калыптанды-

руучу

Сумма-

тивдик

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК2

НК3

НК1

НК2

НК3

ПК

ПК1

ПК2

ПК3

ПК2

ПК3

Билим берүүчүлүк: Көркөм сөз өнөрү, мифтер, тарыхты чагылдырган лирикалык ырлар тууралуу билишет.

Өнүктүрүүчүлүк:

Туруктуу таанып билуусу , кызыгуусу өсөт.

Тарбия берүүчүлүк:

Жакшы окууга тарбияланышат.

Этностордун келип чыгышын жана алардын маданиятын талдай алышса.

I Уюштуруу: Класстын сабакка даярдыгын текшерүү.Иш орунун уюштуруу.

II Өтүлгөн теманы кайталоо:

Кыргыздар кун ай жана жыл эсептерин кантип эсептешкен? Айларын аттары эмне үчүн кайберендерге байланышкан? Мүчөл деген эмне?

III Жаңы тема: Элдик оозеки чыгармачылык тарыхты баяндайт

Көркөм сөз өнөрү. Тарых сабагы гуманитардык илим болгондуктан озгочо адабият менен тыгыз байлашышта.Адабият элдик оозеки чыгармачылыктан жана жазма адабияттан турат. Элдик оозеки чыгармачылык фольклор деп аталат. Фольклордо элдин тарыхы, улуттук белгилери, карым-катнаштары , кулк мунозу, турмуштук тушунуктору оозеки турдо баяндалган.

Кыргыз фольлорунун ичинен корком соз онору негизги орунду ээлеп, элдик оозеки чыгармалардын лирикалык, эпикалык жана дидактикалык турлорун камтыган.

Мифтер аркылуу тарыхты уйронууго болобу? Адамдардын фантастикалык коз караштарын чагылдырган элдик оозеки чыгармачылык миф болуп эсептелет. Мифте табышмактуу корунуштор, кубулуштар ойдон чыгарылган.

Бышыктоо: Элдик оозеки чыгармачылык мифти кантип чагылдырат? Мифтер аркылуу тарыхты уйронууго болобу? Кандай мифтерди билесинер?

Билимдерин баалоо

Yйгө тапшырма берүү

Интернет ресурстары

Таблица

Сөз менен түшүндүрүү аңгемелешүү

Иллюстрациялык

жекече

Калыптанды-

руучу

Калыптанды-

руучу

Сумма-

тивдик

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК2

НК3

НК1

НК2

НК3

ПК

ПК1

ПК2

ПК3

ПК1

ПК2

ПК3

ПК4

Билим берүүчүлүк: Көркөм сөз өнөрү, мифтер, тарыхты чагылдырган лирикалык ырлар тууралуу билишет.

Өнүктүрүүчүлүк:

Туруктуу таанып билуусу , кызыгуусу өсөт.

Тарбия берүүчүлүк:

Жакшы окууга тарбияланышат.

Озунун элинин жана башка элдердин тарыхы жана маданияты тууралуу билимдерин мектепте жана мектептен тышкаркы жашоосунда колодоно билсе.

I Уюштуруу: Класстын сабакка даярдыгын текшерүү.Иш орунун уюштуруу.

II Өтүлгөн теманы кайталоо:

Элдик оозеки чыгармачылык мифти кантип чагылдырат? Мифтер аркылуу тарыхты уйронууго болобу? Кандай мифтерди билесинер?

III Жаңы тема: «Манас» эпосу- кыргыз тарыхынын коонорбос мурасы

«Манас» эпосу-кыргыз элинин кылымдарды карыткан тарыхынын алтын казынасы. Кыргыз адабиятынын туу чокусу болгон «Манас» эпосу элдин тарыхын, тилин, этнографиялык-философиялык коз караштарын, кулк мунозун, рухий жана социалдык-саясий турмушун изилдоонун эн баалуу белеги болуп эсептелет. Эпос укумдан-тукумга боксорбостон, улам толукталып, байытылып оозеки айтылып келген. Чон манасчылардын атагы алыска кетип, омуру легандага айланып, ысымы легандага айланып эл арасында сакталып калат. Алсак, XVIII кылымда жашаган Нооруздун, Акылбек Чонбаш, XX кылымдын башында Тыныбек, Чоюбек ондуу манасчылар кенири белгилуу. Айткан текстери кагаз бетине тушурулгон, откон кылымда жашаган чон манасчылардын катарына сагынбай Орозбак уулу менен Сагынбай Каралаевдер кирет.

Бышыктоо: Эмне учун Манас эпосун кыргыз элинин тарыхынын алтын казынасы деп атайбыз? Дуйнодогу эпостордон «Манас» эпосу эмнеси менен айырмалананат? Белгилуу манасчылардын ысымдарын атап бергиле.

Билимдерин баалоо

Yйгө тапшырма берүү

Суроттор

Манас эпосу

Манасчылар-дын суроттору

Сөз менен түшүндүрүү аңгемелешүү

Иллюстрациялык

жекече

Калыптанды-

руучу

Калыптанды-

руучу

Сумма-

тивдик

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК2

НК3

НК1

НК2

НК3

ПК

ПК2

ПК3

ПК4

ПК2

ПК3

Билим берүүчүлү: Отүлгөн темалар боюнча берилген тесттин туура жоопторун тегеректешет

Өнүктүрүүчүлүк:

Туруктуу таанып билуусу , кызыгуусу өсөт.

Тарбия берүүчүлүк:

Жакшы окууга тарбияланышат.

Суроолордун туура жоопторун белгилей алса

I Уюштуруу: Класстын сабакка даярдыгын текшерүү.Иш орунун уюштуруу.

II Жаңы тема: Кайталоо (тест)

1.Эмнелерди жазуу булактары деп аташат?

а) Башкаруучулардын көрсөтмөлөрү, буйруктар,бардык иш-кагаздар,каттар

б) Эмгек куралдар, тиричилик буюмдар,кийим,куралдар

в) Уламыштар,оозеки түрүндө берилген жомоктор

г) Каттар,уламыштар,ар кандай иш-кагаздар,тиричилик буюмдар

2. Мүчөл деген эмне?

А) Кишинин өң келбетин билүү

Б) Кишинин жашын эсептөө

В) Кишинин ден соолугун кароо

3.Мүчөл канча жылда бир кайталанат

А) 13 Б) 12 В) 15

4. Фольклор кайсы тилден алынган?

А) анг. Тилинен “акылмандуулук”

Б) немец тилинен “дастан”

В) грек “изилдөө”

5. “Оп майда ыры кайсы учурда ырдалган?

А) короо кайтарганда

Б) жылкы кайтарган учрда

В) дыйкандардын эгин бастырган ачурда

6. “Бекбекей” аттуу ыр кандай убакта ырдалган?

А) түнкүсүн кой короосун кузөткөн кыз-келиндер ырдашкан

Б) жылкы кайтарган жигиттер ырдашкан

В) эгин бастырганда дыйкандар ырдашкан

7. Манасчыларды белгилегиле

А) С.Каралаев, Ч. Валиханов, Чоюке

Б) Тыныбек, С.Чокморов, Чоңбаш, Келдибек

В) Келдибек, Балык, С.Орозбак уулу, С.Каралаев

8.Эпос-кайсы тилден которгондо “Соз баян дегенди билдирет

А) англис Б) грек В) немец

9. Дидактикалык чыгармаларга кайсылар кирет?

А) кошок, акыйнек, терме ырлары

Б) миф, легенда, эпос, жомок

В) макал-лакаптар, табышмактар, терме ырлар

Бышыктоо: Силерге кайсы суроо оор болду?

Билимдерин баалоо

Yйгө тапшырма берүү

Проектор,

Инт.доска

Жекече иштөө

диагноздоочу

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК2

НК3

НК1

НК2

НК3

ПК

ПК2

ПК3

ПК4

ПК2

ПК3

Билим берүүчүлү: Отүлгөн темалар боюнча берилген тесттин туура жоопторун тегеректешет

Өнүктүрүүчүлүк:

Туруктуу таанып билуусу , кызыгуусу өсөт.

Тарбия берүүчүлүк:

Жакшы окууга тарбияланышат.

Озунун элинин жана башка элдердин тарыхы жана маданияты тууралуу билимдерин мектепте жана мектептен тышкаркы жашоосунда колодоно билсе.

I Уюштуруу: Класстын сабакка даярдыгын текшерүү.Иш орунун уюштуруу.

II Өтүлгөн теманы кайталоо:

Эмне учун Манас эпосун кыргыз элинин тарыхынын алтын казынасы деп атайбыз? Дуйнодогу эпостордон «Манас» эпосу эмнеси менен айырмалананат? Белгилуу манасчылардын ысымдарын атап бергиле

III Жаңы тема

Бышыктоо: Искусство-деген эмнени тушундурот? Эмне учун ташка чегилген суроттор тарыхый булак катары кабар берет? Искусствонун байыркы эстеликтери Кыргызстандын кайсы жеринен табылган? Билимдерин баалоо

Yйгө тапшырма берүү

Суроттор

Манас эпосу

Манасчылар-дын суроттору

Сөз менен түшүндүрүү аңгемелешүү

Иллюстрациялык

жекече

Калыптанды-

руучу

Калыптанды-

руучу

Сумма-

тивдик

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК3

НК3

НК3

ПК

ПК1

ПК2

ПК4

ПК1

ПК2

ПК4

Билим беруучулук: Окуучулар отулгон темаларды кайталап, суроо тузуп, мурдагы сабактардан алган билимдерин
системалаштырып, жалпылайт жана бышыктайт.
Онуктуруучулук: Жогорку денгээлдеги суроолор-
ду беруу жана аларга аргументтуу кыска, так жооп беруу
аркылуу озун-озу онуктуруу, тез-тез ойлонуп,

жооп таба
билуу, кондумдорун онуктурушот.

Тарбиялык: Берилген суроолорго жооп беруу аркылуу
интеллектуалдык денгээлин жана эске тутумун жогорууга бири-бирин уга билууго, сыйлоого тарбияланы-шат.

I Уштуруу:Класстын тазалыгына,окуучулардын сырткы келбетине көңүл буруу, иш ордун уюштуруу. Классты толуктоо. Жагымдуу маанай тузуу.

Чейректик кайталоо: 1-кадам: Парталарды П турундо жайгаштырып, класстын ортосунда аянт даярдалат. Окуучулар саноо жолу менен экиге болунот. Эки окуучудан турган эксперттер тобу
тузулот.

2-кадам: Биринчи номерлер ортого чыгып, ички тегеректи тузот. Экинчи номерлер алардын сыртынан экинчи тегеректи тузуп, бири-бирине бетме-бет турушат (3–5 минут).

3-кадам: Окуучулар уйдон тузуп келген суроолорун бири-бирине беришет. Суроого жооп бере албай калса, суроо берген окуучу озу жооп берет.

4-кадам: Андан кийин биринчи номерлер солго жылып, экинчи номерлер ордунда калат. Ошентип, ички тегерек суроо бергенде сол жакка, сырткы тегерек суроо бергенде он жакка жыла беришет. Суроо берууну биринчи суроо берген окуучулар кездешкенге чейин же убакытка жараша мугалим токтотконго чейин улантса болот (20–25 минут). Акырында эксперттер

менен бирге суроо-жооптордун мааниси-
не, аргументтуулугуно карап баа коюп жыйынтыкташат.

Жыйынтыктоо:

1. Кайсы суроолор кызыктуу болду?
2. Озунордун жообунарга канааттандынарбы?

3. Жооп бере албаган суроо болсо доскага жазып коюп, жооп тапканга аракет кылгыла.

Суроо тузуудо кандай кыйынчылыктарга туш болдунар? Бугун сабак силерге жактыбы?

Дагы кандай оюндарды ойносок болот?
Билимдерин баалоо.
Уйго тапшырма беруу: Кайталоо

Ар бир окуучуда 5-6 дан суроолор жазылган дептер

Бор

Топтордо иштоо

Топтордо иштоо

диагноздоочу

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК2

НК3

НК1

НК2

НК3

ПК

ПК2

ПК3

ПК4

ПК2

ПК3

Билим берүүчүлүк:

Окуучулар Римдиктер менен Карфагендиктердин күрошүнүн себептерин билишет.

Өнүктүрүүчүлүк:

Айрым окуялардын тарыхый объективдүүлүктө шартталгандыгын түшүнүү менен жана тарыхый-социалдык маалыматты сынчыл анализдөө жөндөмдүүлүктөрүн өнүктүрөт.

Тарбия берүүчүлүк:

Жакшы окууга тарбияланышат.

Тарыхый окуялардын себептери жана катышуучулары тууралуу баяндап бере алса.

I Уюштуруу: Класстын сабакка даярдыгын текшерүү.Иш орунун уюштуруу.

II Өтүлгөн теманы кайталоо:

Эмне учун Манас эпосун кыргыз элинин тарыхынын алтын казынасы деп атайбыз? Дуйнодогу эпостордон «Манас» эпосу эмнеси менен айырмалананат? Белгилуу манасчылардын ысымдарын атап бергиле

III Жаңы тема: Байыркы Римдин маданияты

Байыркы Рим - Эң Байыркы Дүйнонүн корүнүктүү өкүлдөрүнүн бири. Өзүнүн аталышын башкы шаардан алган. Бул аталыш өз учурунда шаардын негиздөөчүсү - Ромулдун атынан коюлган.

Римдин борбору Капитолий, Палатин жана Квиринал менен чектешкен саздак түздүктө орношулган. Байыркы Римдин цивилизациясынын түптөлушуно этруск жана байыркы гректердин маданияты чон таасирин тийгизген. Башкаруунун эң жогорку деңгээлине Байыркы Рим б.з.ч. II кылымда жетишкен. Бул убакта алардын башкаруусу астында түндүгүнөн азыркы Шотландия, түштүгүнөн Эфиопия, жана чыгышынан Армения, батышынан Португалияга чейинки мейкиндикти башкарып турган.

Азыркы дуйного Байыркы Рим римдик башкарууну, кээ бир архитектуралык формаларды жана тузулушторду(мисалы арка, купол), ошондой эле көптөгөн жанылыктарды (мисалы суу тегирмендер) калтырып кеткен. Дин катары Христианство да Рим империясынын террирториясында жаралган. Байыркы Рим олкосунун расмий тили болуп латын тили эсептелген. Расмий эмес герби болуп алтын буркут (лат. aquila) эсептелген.

Бышыктоо:

Билимдерин баалоо:

Yйгө тапшырма берүү:

Суроттор

Саясий карта

Карточка

Сөз менен түшүндүрүү аңгемелешүү

Жекече иштөө

Калыптанды-

руучу

Калыптанды-

руучу

Сумма-

тивдик

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК2

НК3

НК1

НК2

НК3

ПК

ПК2

ПК3

ПК4

ПК2

ПК3

Билим берүүчүлүк:

Окуучулар Римдиктер менен Карфагендиктердин күрошүнүн себептерин билишет.

Өнүктүрүүчүлүк:

Айрым окуялардын тарыхый объективдүүлүктө шартталгандыгын түшүнүү менен жана тарыхый-социалдык маалыматты сынчыл анализдөө жөндөмдүүлүктөрүн өнүктүрөт.

Тарбия берүүчүлүк:

Жакшы окууга тарбияланышат.

Тарыхый окуялардын себептери жана катышуучулары тууралуу баяндап бере алса.

I Уюштуруу: Класстын сабакка даярдыгын текшерүү.Иш орунун уюштуруу.

II Өтүлгөн теманы кайталоо:

Эмне учун Манас эпосун кыргыз элинин тарыхынын алтын казынасы деп атайбыз? Дуйнодогу эпостордон «Манас» эпосу эмнеси менен айырмалананат? Белгилуу манасчылардын ысымдарын атап бергиле

III Жаңы тема: Байыркы Римдин цивилизациясы

Байыркы Рим - Эң Байыркы Дүйнонүн корүнүктүү өкүлдөрүнүн бири. Өзүнүн аталышын башкы шаардан алган. Бул аталыш өз учурунда шаардын негиздөөчүсү - Ромулдун атынан коюлган.

Римдин борбору Капитолий, Палатин жана Квиринал менен чектешкен саздак түздүктө орношулган. Байыркы Римдин цивилизациясынын түптөлушуно этруск жана байыркы гректердин маданияты чон таасирин тийгизген. Башкаруунун эң жогорку деңгээлине Байыркы Рим б.з.ч. II кылымда жетишкен. Бул убакта алардын башкаруусу астында түндүгүнөн азыркы Шотландия, түштүгүнөн Эфиопия, жана чыгышынан Армения, батышынан Португалияга чейинки мейкиндикти башкарып турган.

Азыркы дуйного Байыркы Рим римдик башкарууну, кээ бир архитектуралык формаларды жана тузулушторду(мисалы арка, купол), ошондой эле көптөгөн жанылыктарды (мисалы суу тегирмендер) калтырып кеткен. Дин катары Христианство да Рим империясынын террирториясында жаралган. Байыркы Рим олкосунун расмий тили болуп латын тили эсептелген. Расмий эмес герби болуп алтын буркут (лат. aquila) эсептелген.

Бышыктоо:

Билимдерин баалоо:

Yйгө тапшырма берүү:

Суроттор

Саясий карта

Карточка

Сөз менен түшүндүрүү аңгемелешүү

Жекече иштөө

Калыптанды-

руучу

Калыптанды-

руучу

Сумма-

тивдик

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК2

НК3

НК1

НК2

НК3

ПК

ПК2

ПК3

ПК4

ПК2

ПК3

Билим берүүчүлүк:

Окуучулар Римдиктер менен Карфагендиктердин күрошүнүн себептерин билишет.

Өнүктүрүүчүлүк:

Айрым окуялардын тарыхый объективдүүлүктө шартталгандыгын түшүнүү менен жана тарыхый-социалдык маалыматты сынчыл анализдөө жөндөмдүүлүктөрүн өнүктүрөт.

Тарбия берүүчүлүк:

Жакшы окууга тарбияланышат.

Тарыхый окуялардын себептери жана катышуучулары тууралуу баяндап бере алса.

I Уюштуруу: Класстын сабакка даярдыгын текшерүү.Иш орунун уюштуруу.

II Өтүлгөн теманы кайталоо:

Эмне учун Манас эпосун кыргыз элинин тарыхынын алтын казынасы деп атайбыз? Дуйнодогу эпостордон «Манас» эпосу эмнеси менен айырмалананат? Белгилуу манасчылардын ысымдарын атап бергиле

III Жаңы тема: Байыркы Римдин цивилизациясы

Константин өзүн христиан деп эсептеген Рим императорлорунун биринчиси болгон. Ал дүйнөнүн тарыхына күчтүү таасир эткен. Константин мурда катуу куугунтукталып келген христиандардын динин кабыл алып, христиан дүйнөсүнүн, башкача айтканда, христианчылыктын жаңы түрлөрүнүн пайда болушуна негиз салган. Ошентип, христианчылык тарых багытына таасир эткен «коомдук жана саясий күчтүү курал» болуп калган («Британ энциклопедиясы»).

БУЛ байыркы Рим императору жөнүндөгү маалымат эмне үчүн көңүл бурууга татыйт? Макалада жазылгандардан Константиндин саясий, диний иштери бүгүнкү күнгө чейинки жана бүгүнкү күндөгү чиркөөлөрдүн окууларына, каада-салттарына кандай таасир эткенин билебиз. Келгиле анда, ушуларга токтололу.

Константин өзүн христиан деп эсептеген Рим императорлорунун биринчиси болгон. Ал дүйнөнүн тарыхына күчтүү таасир эткен. Константин мурда катуу куугунтукталып келген христиандардын динин кабыл алып, христиан дүйнөсүнүн, башкача айтканда, христианчылыктын жаңы түрлөрүнүн пайда болушуна негиз салган. Ошентип, христианчылык тарых багытына таасир эткен «коомдук жана саясий күчтүү курал» болуп калган («Британ энциклопедиясы»).

Бышыктоо:

Билимдерин баалоо:

Yйгө тапшырма берүү:

Суроттор

Саясий карта

Карточка

Сөз менен түшүндүрүү аңгемелешүү

Жекече иштөө

Калыптанды-

руучу

Калыптанды-

руучу

Сумма-

тивдик

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК1 ПК2

НК2 ПК2

НК3 ПК3

Билим беруучулук: Окуучулар отулгон темаларды кайталап, суроо тузуп, мурдагы сабактардан алган билимдерин
системалаштырып, жалпылайт жана бышыктайт.
Онуктуруучу-лук: Жогорку денгээлдеги суроолор-
ду беруу жана аларга аргументтуу кыска, так жооп беруу
аркылуу озун-озу онуктуруу, тез-тез ойлонуп,

жооп таба
билуу, кондумдорун онуктурушот.

Тарбиялык: Берилген суроолорго жооп беруу аркылуу
интеллекту-алдык денгээлин жана эске тутумун жогорууга бири-бирин уга билууго, сыйлоого тарбияланы-шат.

Кызыктуу суроолорду тузо алышат.

Берилген суроолорго жооп бере алышат.

I Уштуруу:Класстын тазалыгына,окуучулардын сырткы келбетине көңүл буруу, иш ордун уюштуруу. Классты толуктоо. Жагымдуу маанай тузуу.

Чейректик кайталоо: 1-кадам: Парталарды П турундо жайгаштырып, класстын ортосунда аянт даярдалат. Окуучулар саноо жолу менен экиге болунот. Эки окуучудан турган эксперттер тобу
тузулот.

2-кадам: Биринчи номерлер ортого чыгып, ички тегеректи тузот. Экинчи номерлер алардын сыртынан экинчи тегеректи тузуп, бири-бирине бетме-бет турушат (3–5 минут).

3-кадам: Окуучулар уйдон тузуп келген суроолорун бири-бирине беришет. Суроого жооп бере албай калса, суроо берген окуучу озу жооп берет.
4-кадам: Андан кийин биринчи номерлер солго жылып, экинчи номерлер ордунда калат. Ошентип, ички тегерек суроо бергенде сол жакка, сырткы тегерек суроо бергенде он жакка жыла беришет. Суроо берууну биринчи суроо берген окуучулар кездешкенге чейин же убакытка жараша мугалим токтотконго чейин улантса болот (20–25 минут). Акырында эксперттер

менен бирге суроо-жооптордун маанисине, аргументтуулугуно карап баа коюп жыйынтыкташат.
Жыйынтыктоо:

1. Кайсы суроолор кызыктуу болду?
2. Озунордун жообунарга канааттандынарбы?

3. Жооп бере албаган суроо болсо доскага жазып коюп, жооп тапканга аракет кылгыла.

Суроо тузуудо кандай кыйынчылыктарга туш болдунар? Бугун сабак силерге жактыбы?

Дагы кандай оюндарды ойносок болот?
Билимдерин баалоо.
Уйго тапшырма беруу: Кайталоо

Ар бир окуучуда 5-6 дан суроолор жазылган дептер

Бор

Топтордо иштоо

Топтордо иштоо

Жыйын-тыктоочу

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК2

НК3

НК1

НК2

НК3

ПК

ПК2

ПК3

ПК4

ПК2

ПК3

Билим берүүчүлүк:

Окуучулар Римдиктер менен Карфагендиктердин күрошүнүн себептерин билишет.

Өнүктүрүүчүлүк:

Айрым окуялардын тарыхый объективдүүлүктө шартталгандыгын түшүнүү менен жана тарыхый-социалдык маалыматты сынчыл анализдөө жөндөмдүүлүктөрүн өнүктүрөт.

Тарбия берүүчүлүк:

Жакшы окууга тарбияланышат.

Тарыхый окуялардын себептери жана катышуучулары тууралуу баяндап бере алса.

I Уюштуруу: Класстын сабакка даярдыгын текшерүү.Иш орунун уюштуруу.

II Өтүлгөн теманы кайталоо:

Эмне учун Манас эпосун кыргыз элинин тарыхынын алтын казынасы деп атайбыз? Дуйнодогу эпостордон «Манас» эпосу эмнеси менен айырмалананат? Белгилуу манасчылардын ысымдарын атап бергиле

III Жаңы тема: Байыркы Римдин цивилизациясы

Сыма Цзяндын “Тарыхый жазмалар” эмгегинде мындай деп жазылат “...кийин. Түндүктө Хунро, Кутча, Динлин, Кыргыз, Сенле сыяктуу мамлекеттерди багындырды. Ошо менен Хунн ак сөөктөрү ыраазы болуп, Бөдүн (Мөдүн) Теңир кутту билген деп аташты”. Тарыхый жазуу булактарда кыргыздардын Ата Журту боюнча ар кыл изилдөөлөрдүн негизинде көп божомолдор айтылып келет. Айрым окумуштуулар алгачкы кыргыз журту Энесайда болгон дешсе, башкалары азыркы Түндүк–Батыш Монголиядагы Хыргыс-Нур (“Кыргыз- көл”) деген көлдүн айланасында болгон деген пикирди айтышат.
Кытайлык байыркы тарыхчы Бань Гунун (б.з.1-к.) “Хань шу”- (“Хань сулалесинин тарыхы”) аттуу эмгегинде: “Кыргыздардан чыгышта 7 миң ли (1 ли-500 м.) узактыкта (хуннулардын) шанүйлөрдүн ордосу жайгашкан”,-деп жазат. Тарыхчы, археолог, профессор Юлий Худяков, синолог Л.А. Боровкова жана бүгүнкү күндөгү кыргыз тарыхчылары бул маалыматты жетекчиликке алып, кыргыздардын байыркы Ата Журту Чыгыш Теңир Тоо аймагында болгондугун илимий негизде далилдешүүдө. Бул журт азыркы Чыгыш Түркестандагы Манас, Кара шаар деген шаарлардын түндүк тарабында, Боро-Хоро тоо кыркасынын түндүгүндө орун алган. Эзелтеден кыргыздарга коңшу болгон байыркы түрк элдеринин ичинен динлиндер, усундар, хуннулар, ошондой эле Түркестандагы индоевропалык тилдерде сүйлөгөн элдер (йуэчжилер, т.а. тохарлар) болгон.
Кыргыздардын байыркы Ата Журту негизинен көчмөн мал чарбачылыкты жүргүзүшкөн. Ыңгайы бар жерлерде дыйканчылык менен кесип кылышкан. Кол өнөрчүлүктүн ар кыл түрлөрүн өздөштүрүүгө (зергерчилик, жыгач усталык, металл иштетүү, кийиз жасоо, тери иштетүү, оймочулук, өрмөчүлүк ж.б.) жетишишкен. Аң улоочулук, аскердик өнөр, ар түрдүү оюн зооктор кыргыздарда жогорку деңгээлде өнүккөн. Бышыктоо:

Билимдерин баалоо:

Yйгө тапшырма берүү:

Суроттор

Саясий карта

Карточка

Сөз менен түшүндүрүү аңгемеле-

шүү

Жекече иштөө

Калыптанды-

руучу

Калыптанды-

руучу

Сумма-

тивдик

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК2

НК3

НК1

НК2

НК3

ПК

ПК2

ПК3

ПК4

ПК2

ПК3

Билим берүүчүлүк:

Окуучулар Римдиктер менен Карфагендиктердин күрошүнүн себептерин билишет.

Өнүктүрүүчүлүк:

Айрым окуялардын тарыхый объективдүүлүктө шартталгандыгын түшүнүү менен жана тарыхый-социалдык маалыматты сынчыл анализдөө жөндөмдүүлүктөрүн өнүктүрөт.

Тарбия берүүчүлүк:

Жакшы окууга тарбияланышат.

Тарыхый окуялардын себептери жана катышуучулары тууралуу баяндап бере алса.

I Уюштуруу: Класстын сабакка даярдыгын текшерүү.Иш орунун уюштуруу.

II Өтүлгөн теманы кайталоо:

Эмне учун Манас эпосун кыргыз элинин тарыхынын алтын казынасы деп атайбыз? Дуйнодогу эпостордон «Манас» эпосу эмнеси менен айырмалананат? Белгилуу манасчылардын ысымдарын атап бергиле

III Жаңы тема: Байыркы Римдин цивилизациясы

Сыма Цзяндын “Тарыхый жазмалар” эмгегинде мындай деп жазылат “...кийин. Түндүктө Хунро, Кутча, Динлин, Кыргыз, Сенле сыяктуу мамлекеттерди багындырды. Ошо менен Хунн ак сөөктөрү ыраазы болуп, Бөдүн (Мөдүн) Теңир кутту билген деп аташты”. Тарыхый жазуу булактарда кыргыздардын Ата Журту боюнча ар кыл изилдөөлөрдүн негизинде көп божомолдор айтылып келет. Айрым окумуштуулар алгачкы кыргыз журту Энесайда болгон дешсе, башкалары азыркы Түндүк–Батыш Монголиядагы Хыргыс-Нур (“Кыргыз- көл”) деген көлдүн айланасында болгон деген пикирди айтышат.
Кытайлык байыркы тарыхчы Бань Гунун (б.з.1-к.) “Хань шу”- (“Хань сулалесинин тарыхы”) аттуу эмгегинде: “Кыргыздардан чыгышта 7 миң ли (1 ли-500 м.) узактыкта (хуннулардын) шанүйлөрдүн ордосу жайгашкан”,-деп жазат. Тарыхчы, археолог, профессор Юлий Худяков, синолог Л.А. Боровкова жана бүгүнкү күндөгү кыргыз тарыхчылары бул маалыматты жетекчиликке алып, кыргыздардын байыркы Ата Журту Чыгыш Теңир Тоо аймагында болгондугун илимий негизде далилдешүүдө. Бул журт азыркы Чыгыш Түркестандагы Манас, Кара шаар деген шаарлардын түндүк тарабында, Боро-Хоро тоо кыркасынын түндүгүндө орун алган. Эзелтеден кыргыздарга коңшу болгон байыркы түрк элдеринин ичинен динлиндер, усундар, хуннулар, ошондой эле Түркестандагы индоевропалык тилдерде сүйлөгөн элдер (йуэчжилер, т.а. тохарлар) болгон.
Кыргыздардын байыркы Ата Журту негизинен көчмөн мал чарбачылыкты жүргүзүшкөн. Ыңгайы бар жерлерде дыйканчылык менен кесип кылышкан. Кол өнөрчүлүктүн ар кыл түрлөрүн өздөштүрүүгө (зергерчилик, жыгач усталык, металл иштетүү, кийиз жасоо, тери иштетүү, оймочулук, өрмөчүлүк ж.б.) жетишишкен. Аң улоочулук, аскердик өнөр, ар түрдүү оюн зооктор кыргыздарда жогорку деңгээлде өнүккөн. Бышыктоо:

Билимдерин баалоо:

Yйгө тапшырма берүү:

Суроттор

Саясий карта

Карточка

Сөз менен түшүндүрүү аңгемеле-

шүү

Жекече иштөө

Калыптанды-

руучу

Калыптанды-

руучу

Сумма-

тивдик

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК1 ПК2

НК2 ПК2

НК3 ПК3

Билим беруучулук: Окуучулар отулгон темаларды кайталап, суроо тузуп, мурдагы сабактардан алган билимдерин
системалаштырып, жалпылайт жана бышыктайт.
Онуктуруучу-лук: Жогорку денгээлдеги суроолор-
ду беруу жана аларга аргументтуу кыска, так жооп беруу
аркылуу озун-озу онуктуруу, тез-тез ойлонуп,

жооп таба
билуу, кондумдорун онуктурушот.

Тарбиялык: Берилген суроолорго жооп беруу аркылуу
интеллекту-алдык денгээлин жана эске тутумун жогорууга бири-бирин уга билууго, сыйлоого тарбияланы-шат.

Кызыктуу суроолорду тузо алышат.

Берилген суроолорго жооп бере алышат.

I Уштуруу:Класстын тазалыгына,окуучулардын сырткы келбетине көңүл буруу, иш ордун уюштуруу. Классты толуктоо. Жагымдуу маанай тузуу.

Чейректик кайталоо: 1-кадам: Парталарды П турундо жайгаштырып, класстын ортосунда аянт даярдалат. Окуучулар саноо жолу менен экиге болунот. Эки окуучудан турган эксперттер тобу
тузулот.

2-кадам: Биринчи номерлер ортого чыгып, ички тегеректи тузот. Экинчи номерлер алардын сыртынан экинчи тегеректи тузуп, бири-бирине бетме-бет турушат (3–5 минут).

3-кадам: Окуучулар уйдон тузуп келген суроолорун бири-бирине беришет. Суроого жооп бере албай калса, суроо берген окуучу озу жооп берет.

4-кадам: Андан кийин биринчи номерлер солго жылып, экинчи номерлер ордунда калат. Ошентип, ички тегерек суроо бергенде сол жакка, сырткы тегерек суроо бергенде он жакка жыла беришет. Суроо берууну биринчи суроо берген окуучулар кездешкенге чейин же убакытка жараша мугалим токтотконго чейин улантса болот (20–25 минут). Акырында эксперттер

менен бирге суроо-жооптордун маанисине, аргументтуулугуно карап баа коюп жыйынтыкташат.
Жыйынтыктоо:

1. Кайсы суроолор кызыктуу болду?
2. Озунордун жообунарга канааттандынарбы?

3. Жооп бере албаган суроо болсо доскага жазып коюп, жооп тапканга аракет кылгыла.

Суроо тузуудо кандай кыйынчылыктарга туш болдунар? Бугун сабак силерге жактыбы?

Дагы кандай оюндарды ойносок болот?
Билимдерин баалоо.
Уйго тапшырма беруу: Кайталоо

Ар бир окуучуда 5-6 дан суроолор жазылган дептер

Бор

Топтордо иштоо

Топтордо иштоо

Жыйын-тыктоочу

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК1 ПК2

НК2 ПК2

НК3 ПК3

Билим беруучулук: Окуучулар отулгон темаларды кайталап, суроо тузуп, мурдагы сабактардан алган билимдерин
системалаштырып, жалпылайт жана бышыктайт.
Онуктуруучу-лук: Жогорку денгээлдеги суроолор-
ду беруу жана аларга аргументтуу кыска, так жооп беруу
аркылуу озун-озу онуктуруу, тез-тез ойлонуп,

жооп таба
билуу, кондумдорун онуктурушот.

Тарбиялык: Берилген суроолорго жооп беруу аркылуу
интеллекту-алдык денгээлин жана эске тутумун жогорууга бири-бирин уга билууго, сыйлоого тарбияланы-шат.

Кызыктуу суроолорду тузо алышат.

Берилген суроолорго жооп бере алышат.

I Уштуруу:Класстын тазалыгына,окуучулардын сырткы келбетине көңүл буруу, иш ордун уюштуруу. Классты толуктоо. Жагымдуу маанай тузуу.

Чейректик кайталоо: 1-кадам: Парталарды П турундо жайгаштырып, класстын ортосунда аянт даярдалат. Окуучулар саноо жолу менен экиге болунот. Эки окуучудан турган эксперттер тобу
тузулот.

2-кадам: Биринчи номерлер ортого чыгып, ички тегеректи тузот. Экинчи номерлер алардын сыртынан экинчи тегеректи тузуп, бири-бирине бетме-бет турушат (3–5 минут).

3-кадам: Окуучулар уйдон тузуп келген суроолорун бири-бирине беришет. Суроого жооп бере албай калса, суроо берген окуучу озу жооп берет.

4-кадам: Андан кийин биринчи номерлер солго жылып, экинчи номерлер ордунда калат. Ошентип, ички тегерек суроо бергенде сол жакка, сырткы тегерек суроо бергенде он жакка жыла беришет. Суроо берууну биринчи суроо берген окуучулар кездешкенге чейин же убакытка жараша мугалим токтотконго чейин улантса болот (20–25 минут). Акырында эксперттер

менен бирге суроо-жооптордун маанисине, аргументтуулугуно карап баа коюп жыйынтыкташат.
Жыйынтыктоо:

1. Кайсы суроолор кызыктуу болду?
2. Озунордун жообунарга канааттандынарбы?

3. Жооп бере албаган суроо болсо доскага жазып коюп, жооп тапканга аракет кылгыла.

Суроо тузуудо кандай кыйынчылыктарга туш болдунар? Бугун сабак силерге жактыбы?

Дагы кандай оюндарды ойносок болот?
Билимдерин баалоо.
Уйго тапшырма беруу: Кайталоо

Ар бир окуучуда 5-6 дан суроолор жазылган дептер

Бор

Топтордо иштоо

Топтордо иштоо

Жыйын-тыктоочу

Компетенттүүлүк

Сабактын

максаты

Күтүлүүчү

натыйжа

Сабактын мазмуну

Колдонуучу

материалдар

Усулдар

Баалоо

НК

НК2

НК3

НК1

НК2

НК3

ПК

ПК2

ПК3

ПК4

ПК2

ПК3

Билим берүүчүлүк:

Окуучулар Римдиктер менен Карфагендиктердин күрошүнүн себептерин билишет.

Өнүктүрүүчүлүк:

Айрым окуялардын тарыхый объективдүүлүктө шартталгандыгын түшүнүү менен жана тарыхый-социалдык маалыматты сынчыл анализдөө жөндөмдүүлүктөрүн өнүктүрөт.

Тарбия берүүчүлүк:

Жакшы окууга тарбияланышат.

Тарыхый окуялардын себептери жана катышуучулары тууралуу баяндап бере алса.

I Уюштуруу: Класстын сабакка даярдыгын текшерүү.Иш орунун уюштуруу.

II Өтүлгөн теманы кайталоо:

Эмне учун Манас эпосун кыргыз элинин тарыхынын алтын казынасы деп атайбыз? Дуйнодогу эпостордон «Манас» эпосу эмнеси менен айырмалананат? Белгилуу манасчылардын ысымдарын атап бергиле

III Жаңы тема: Мугалимдин ыктыярындагы сабак (карта менен иштоо)

Бышыктоо:

Билимдерин баалоо:

Yйгө тапшырма берүү:

Суроттор

Саясий карта

Карточка

Сөз менен түшүндүрүү аңгемеле-

шүү

Жекече иштөө

Калыптанды-

руучу

Калыптанды-

руучу

Сумма-

тивдик