Полотбекова Бегимай

Калкты массалык жабыркатуу куралдардын жаракатынан коргоо ыкмалары

Жарандык коргонуунун негизги максаттарынын бири болуп калкты массалык жабыркалантуучу куралдардан коргоо саналат. Бул иш-чаралар 3 негизги коргонуу ыкмаларын бирдиктуу пландоо жана аткаруу менен ишке ашырылат.

1. Калкты коргонуу имараттарына жашыруу;

2. Калкты кочуруу;

3. Калкты оздук коргонуу каражаттарын колдонуусун камсыздоо.

Ушул 3 негизги коргонуу ыкмалары менен бирдикте томонку иш-чаралар да уюштурулат:

1.калкты коргонуу ыкмаларына окутуп-уйротуу;

2.коркунучтар туралуу калкка маалымат жеткирип туруу;

3.тамак-аш, суу, канализация системаларын коргоо;

4.дозиметриялык козомолдоо иштерин жургузуу ж.б.

Оздук коргонуу каражаттары

Коптогон мекеме-ишканаларда кызматкерлердин ден соолугуна зыян тийгизуучу факторлор бардыгы баарыбызга белгилуу. Бул факторлордун зыяндуу жана коркунучтуу таасири озгочо кырдаалдар абалы тузулгондо же алардын кесепетин жоюу учурунда кучошу мумкун. Мындай тузулгон абалдарда жумушчулар, жарандар озун коргоо учун оздук коргонуу каражаттарын: дем алуу органдарын коргоочу каражаттар, атайын кийимдер, бут кийим ж.б. пайдалануусу мумукун. 

Оздук коргонуу каражаттарынын классификациясы:

1. Коргоочу багытына жараша.

2. Коргоо принцибине жараша.

3. Жасалуу ыкмасына жараша.

Коргоочу багытына жараша :

1. дем алуу органдарын коргоочу каражаттар;

2. терини коргоочу каражаттар;

3.оздук коргонуунун медициналык каражаттары.

Коргоо принцибине жараша :

1. фильтрлоочу (абаны зыяндуу заттардан тазалоочу);

2. изоляциялоочу (абаны откорбоочу ).

Жасалуу ыкмасына жараша:

1. табелдик каражаттар (алдын ала ондурушто жасалган);

2. жонокой, колдо бар каражаттардан жасалган (адамдар оздору жасаган).

Дем алуу органдарын коргоочу каражаттар:

• Противогаздар
• Респираторлор
• Чандарга каршы кездемеден жасалган маска.
• Кебездуу марли тангыч.

Противогаздар.   Азыркы мезгилде колдонгон противогаздар жогорку денгээлде коргоочу касиетке ээ. Алар дем алуу органдарын, козду уулуу заттардын таасиринен (буусунан, тумандан, газдардан, тутундон, суюк тамчы УЗ), абадагы радиоактивдик заттардан, ошондой эле ооруу козгоочу микробдордон жана аэрозоль абалындагы токсиндерден коргойт.

Жарандык коргонуу системасында чон адамдар учун  фильтрлоочу противогаздар  ГП-5, ГП-5м жана ГП-7, балдар учун – фильтроочуу противогаз ДП-6м колдонулат.

1.Противогаз

Респираторлор.   РПГ-67, Р-2, РУ-60М, ШБ-1. Р-2 - чон адамдар учун; Р-2д - балдар учун.

Респиратор Р-2 – фильтрлоочу жарым маскадан туруп, дем алуу органдарын зыяндуу газ, буу жана аэрозолдордон коргойт. Буларды абанын булгануусу анча коп эмес учурларда колдонууга болот. Р-2 респираторун коп жолу колдонгонго жана 12 саатка чейин узгултуксуз пайдаланууга болот. Эгер пайдалануу учурунда респиратор нымданып, тердеп кетсе, анда аны 1-2 мунотко чечип, ички болугун суртуп, кургатып кайра кийуу зарыл.

РПГ-67 – зыяндуу газ жана буулардан, ал эми РУ-60М – аэрозолдордон коргойт.

2.Респиратор

Чандарга каршы кездемеден жасалган маска ПТМ – 1  (противопыльная тканевая маска). Бул маска дем алуу органдарын радиоактивдуу заттардын чандарынан, бактериялык каражаттардан коргойт, бирок ууландыруучу заттардан коргой албайт. Маска 2 болуктон турат: 2-4 катмарлуу кездемеден жасалган негизги коргоочу болуктон жана бекитуучу болуктон. Масканы ар бир жаран жасап алганга болот.

3.Противопыльная тканевая маска

Кебездуу - марли тангыч  - олчом 100х50 см болгон марлиден жасалат. Марлинин орто жерине 30х20 см калындыгы 2 см болгон кебез салынат, марлинин четки капталын кебезге кайырып, уч жагын байлоо учун кесилип коюлат. Томонку болугу - ойдого (тобого), ойдо болугун томонго (затылок) байланат. Бул тануу ооз, мурунду жакшы (толук) жаап турушу керек жана бир жолу колдонгонго жарайт. Тануу жок учурда сулгу, шарф, жоолук ж.б. колдонсо болот. Козду коргоодо чанга каршы коз айнек тагыныш керек.

Ватно- марлевая поязка

Оздук коргонуунун медициналык каражаттары

Оздук коргонуунун медициналык каражаттары массалык жабыркатуучу куралдардан жабыркаланган адамдарга биринчи медициналык жардам корсотууго жана алдын алууга арналган.

Медициналык каражаттардын жардамы менен адам омурун сактоого жана организмди жабыркатуучу факторлорго туруктуулугун кучотууго болот.

Оздук коргонуунун медициналык каражаттар:

* Радиациядан коргоочу каражаттар .

*

*

Антидоттор .

бактерияга каршы жана толук эмес санитардык тазалоо каражаттар.

  Оздук коргонуунун табелдик медициналык каражаттарына :

* Оздук аптечка АИ-1, АИ-2 (аптечка индивидуальная);

* химияга каршы жекече пакет ИПП-8 (индивидуальный противохимический пакет);

* Оздук тануучу пакет ИПП (индивидуальный перевязочный пакет) кирет.

* Аптечка индивидуальная  

* Пакет перевязочный индивидуальный

Коллективдуу коргонуучу имараттары

Коргонучуу имараттар  – бул калкты озгочо кырдаалдар учурунда, ядролук, химиялык жана биологиялык куралдардын жабыркатуучу факторлорунан коргоо учун арналган атайын имарат.

Коллективдуу коргонуу жайлары касиетине жараша томонку турлорго болунот:

* убежища (жашына турган, баш калкалай турган же калканчы жай);

* радиациядан коргонуучу, калкаланчы жай ПРУ (противорадиационные укрытия);

* жонокой калканчы жай, жылчык жер (простейшие укрытия – щели);

* даяр курулуш материалдарынан, колдо бар нерселерден тез арада курулуучу жертоло, жашырынуучу жайлар.

* убежище

* Убежища

Убежища (жертоло)  – эн ишенимдуу коргонуучу жай болуп, адамдарды ядролук, химиялык, бактериялык куралдардан, жогорку температурадан, зыяндуу газдардан коргойт. Убежищада адамдар коп убакытка (бир нече сутка) чейин жашынганга болот.

Убежищанын классификациясы

1  .  Багытына (аткаруучу максатына)жараша.

2. Батымдуулугуна жараша.

3. Жайгашкан жерине жараша.

4. Куруу убактысын жараша.

5. Толкун соккусунан коргоо даражасына жараша ;