Презентация к уроку "Щы1эц1э"

«Абгъуэм къикIыу бгъэр лъэтэну

хуейщ и дамэр ишэщIын.

ЦIыхум цIыхуу зилъытэнум

хуейкъэ и бзэр ищIэжын.»

Адыгагъэ

ЛIЫГЪЭ

мужество

АКЪЫЛ

разум

НЭМЫС

НАПЭ

почтительность

совесть

ЦIЫХУГЪЭ

ХЬ

Э

Т

Ы

Р

П

С

А

П

Э

ГУ

ГУ

ГУ

КЪ

ЩI

Э

Э

ЛЪ

Ы

ГЪУ

КI

Т

Э

ФI

Ы

ЩI

Э

Сочувствие

Соучастие

Благотворение

Оказать внимание

Благодарность

Предупредительность

ЗAХУАГЪЭ

ЩIЫХЬ

УКIЫТЭ

ЦIЫХУГЪЭ

ШЫНЭ

ПЩIЭ

Зэгуэрым философ цIэрыIуэ гуэрым еупщIат и лъэпкъэгъухэр (афинхэр)

-Сыт узылъыхъуэр махуэм мафIэ нэхукIэ?

- ЦIыху солъыхъуэ- къитащ жэуап.

-Хэт узылъыхъуэр ? Сэра? Мор ара ?

-Сэ цIыху солъыхъуэ- жиIащ аргуэру Диаген.

«ЦIыхур куэд мэхъу ,ауэ абыхэм цIыху къахэбгъуэтэну гугъущ»- жиIауэ щытащ aлыдж щIэныгъэлI Сократ.

«Зы бзэ пщIэмэ узыцIыхущ, бзитI пщIэмэ уцIыхуитIщ.

Нэхъыбэж пщIэну фIы дыдэщ.»

Тхылъыр куууэ хыхьащ цIыхубэ гъащIэм.

Урыс тхакIуэшхуэ –критик Белинский Виссарион жиIэгъащ: «Тхылъыр ди зэманым и гъащIэщ».

Абы хуей мэхъу жьыри щIэри, Iуэхуншэри Iуэхушхуэ зи куэдри.

Хэт литературэ емыджэми зэманыр зэригъэкIуэн къыхуэмыгъуэту хьэулейуэ, къуейщIейуэ уэрамым дэтщ.

Тхылъ куэд еджэм ери фIыри нэхъ псынщIэу зэхещIыкI, цIыхухэм нэхъ тыншу ягуроIуэ, ядолажьэ, ядопсэу.

Апхуэдэхэр адэ-анэкIи, щхьэгъусэкIи, бынкIи, ныбжьэгъукIи нэхъ хьэлэл мэхъу.

Тхылъыр зи Iэпэгъум дэнэкIи зигъазэми и гъащIэр убзыхуащ, нэхущ, дахэщ.

ПСАЛЪЭ

ЛЪЭПКЪЫГЪУЭЩ

ПРЕДМЕТ

ХЭТ? СЫТ ?

КЪЕГЪЭЛЪАГЪУЭ

ЩЫIЭЦIЭ

ЗАКЪУЭ, КУЭД БЖЫГЪЭ ИIЭЩ

УНЕЙХЭМРЭ

ЗЭДАЙХЭМРЭ

ЩыIэцIэ унейхэмрэ зэдайхэмрэ зэхэфтхыкI

I уащхьэмахуэ, Индыл,

Шыхулъагъуэ, шы, тхылъ, Сосрыкъуэ, бажэ, мыIэрысэ, машинэ, Къундетей, мажьэ, ручкэ, Бахъсэн, IункIыбзэ .

ЩыIэцIэ унейхэмрэ зэдайхэмрэ зэхэфтхыкI

ЩыIэцIэ унейхэр:

Щы1эц1э зэдайхэр:

• Сосрыкъуэ
• I уащхьэмахуэ
• Индыл
• Шыхулъагъуэ
• Бахъсэн
• Къундетей
• Гуащэгъагъ

• шы
• тхылъ
• мы1эрысэ
• машинэ
• бажэ
• мажьэ
• 1унк1ыбзэ.

Псалъэухахэм къаIуатэр зы псалъэкIэ (щыIэцIэкIэ) зэфхъуэкI

• ВакIуэ дэкIым кIэлъыджэ, къаджэнаджэу къэзыкIухь.

• ПщIэгъуалащхъуэ, куафэ щхъуантIэ, кумбым йопкIэ къолъэтэж
• Тхыгъэм и деж макъ къызэрагъэлъагъуэ дамыгъэ
• Хьэ гъэса, нарт Бэдынокъуэ щIыгъу хьэ.
• Хывым къилъхуа шкIэ.
• Хьэм , дыгъужьым ещхь хьэкIэкхъуэкIэ лъэпкъ.
• Былым Iэщышхуэ.
• ХьэщIэр щрагъэблагъэ пэш хэха.
• Таурыхъхэм хэт цIыху, хьэщхьэ фIэту, вы лъакъуэ пыту.
• Хьэиуэ къызыпыкIэ жыг.

Псалъэухахэм къа1уатэр зы псалъэк1э жыдвгъэ1э

• хьэрхьуп
• хьэндырабгъуэ
• хьэрф
• хьэсамыр
• хывышкIэ
• хьэIуцыдз
• хьеуан
• хьэщIэщ
• хьэщхьэвылъэ
• хьэиуей

СЛОВАРНЭ ЛЭЖЬЫГЪЭ (псалъэ зэпыщIaитIым хэт щыIэцIэхэр щIэфтхъэ)

ЛэныстэкIэ мабзэ, бзэ IэфI, псалъэ дахэ, жьы хуабжь, щакIуэ Iэзэ, гу щабэ, унэ щIын, хугур зэхэдзын, еджакIуэ жыджэр, мэз щхъуантIэ, джэджьей цIыкIу, дохутыр Iэзэ, щIалэ хахуэ.

Словарнэ лэжьыгъэ

(псалъэ зэпыщ1аит1ым хэт щы1эц1эхэр щ1эфтхъэ)

ЛэныстэкIэ мабзэ, бзэ IэфI, псалъэ дахэ, жьы хуабжь, щакIуэ Iэзэ, гу щабэ, унэ щIын, хугур зэхэдзын, еджакIуэ жыджэр, мэз щхъуантIэ, джэджьей цIыкIу, дохутыр Iэзэ,

щIалэ хахуэ.

Псалъэжьхэр зэвгъэзахуэ

• и напэ хужьщ
• имыIэ щыIэкъым
• насыпи щыIэщ
• укIытэ иIэщ
• псапэ къехь

• Нэмыс здэщыIэм
• Зи псалъэ нахуэм
• ГукъэкI зиIэм
• Псапэ зыщIэм
• Шынэ зиIэм

Псалъэжьхэр зэвгъэзахуэ

• Нэмыс здэщыIэм насыпи щыIэщ.
• Зи псалъэ нахуэм и напэ хужьщ.
• ГукъэкI зиIэм имыIэ щыIэкъым.
• Псапэ зыщIэм псапэ къехь.
• Шынэ зиIэм укIытэ иIэщ.

ПСАЛЪЭ ЩХЬЭХУЭ КЪАКIУЭХЭМ ПСАЛЪЭУХА КЪЫХЭФЩIЫКI

• Ди класс, щеджэ, еджакIуэхэ, адыгэбзэ, блын,

газет, къыдэгъэкIын.

2. Сентябрь, мазэ, еджакIуэ, еджэн, щIэдзэжын.

3.Нэхъыжьыр, лъапIэ, хъунущ, гъэлъапIи,

уи щхьэр.

4. Зи нэхъыжь, илъытэжкъым, и щхьэри,

зымытлъытэм.

5. Ди, библиотекэшхуэ, еджапIэм, иIэщ.

Псалъэ щхьэхуэ къаIуэхэм псалъэуха къыхэфщIыкI.

• Ди классым щеджэ еджакIуэхэм адыгэбзэкIэ блын газет къыдагъэкIащ.

• Сентябрь мазэм еджакIуэхэм еджэн щIадзэж.

• Нэхъыжьыр гъэлъапIи уи щхьэр лъапIэ хъунщ.
• Зи нэхъыжь зымылъытэм и щхьэри илъытэжкъым.
• Ди еджапIэм библиотекэшхуэ иIэщ.

ЩыIэцIэм сыт къигъэлъагъуэр?

ЩыIэцIэм сыт хуэдэ упщIэ хуэуврэ?

Сыт ищIэр?

Хэт?

Сыт?

Дапщэщ?

Сыт щыгъуэ?

ЩыIэцIэм сыт хуэдэ бжыгъэ иIэхэр?

Куэд

Закъуэ

Куэд

Закъуэ

Узыншэу

фыщыт!