Презентация. Көп грандыктар

Тема:” Көп грандыктар”

Даярдаган: Бактыбекова А.Б

2023 -жыл

Планиметрия

Стереометрия

геометрия :

Көп грандык – бул бардык тарабынан көп бурчтуктар менен чектелген мейкиндиктин бөлүгү. Ал көп бурчтуктар – грандары , алардын жактары – кырлары, ал эми чокулары – көп грандыктын чокулары деп аталат.

ТУУРА КӨП ГРАНДЫКТАР

• Туура көп грандык – бул бардык грандары туура көп бурчтук болгон көп грандык. Алардын саны бешөө эле.

Призма

• ПРИЗМА – эки граны параллель тегиздиктерде жаткан эки барабар көп бурчтук, ал эми калган грандары параллелограмм болгон көп грандык.
• Параллель тегиздиктерде жаткан грандары – негиздери , ал эми калган грандары – каптал грандары д.а Негиздеринин жактары – негизиндеги кырлар , ал эми калган кырлары каптал кырлары д.а. Негизи n бурчтук болгон призма – n бурчтуу призма д.а

n – призманын негизинин жактарынын саны

, негиздеринин ортосундагы аралык.

каптал бетинин аянты

- толук бетинин аянты

- көлөмү

n – бурчтуу призманын кырларынын саны 3n

Призманын көлөмү :

Тик призманын каптал бетинин аянты :

Тик призманын толук бетинин аянты:

Параллелепипед

Параллелепипед – бул бардык грандары параллелограмм болгон призма.

параллелепипед:

Тик параллелепипеддин көлөмү:

Тик параллелепиддин каптал бетинин аянты:

Тик параллелепипеддин толук бетинин аянты:

Тик параллелепипеддин диагоналынын узундугу:

КУБ

• Куб – бул бардык граны квадрат болгон призма.

• Кубдун көлөмү:
• Кубдун каптал бетинин аянты:
• Кубдун толук бетинин аянты:
• Кубдун диагоналынын узундугу:

Пирамида

ПИРАМИДА – бул неигизи көп бурчтук , ал эми грандары жалпы үч чокулуу үч бурчтуктар болгон көп грандык.

• .

• n бурчтуу пирамиданын кыр.саны
• 2n
• Пирамиданын көлөмү:
• Туура пирамиданын каптал бетинин аянты:
• Пирмиданын толук бетинин аянты:

Айлануу телолору:

• Айлануу телолору – бул тегиздиктеги фигураны ал фигура аркылуу өткөн октун айланасында айландыруудан пайда болгон фигура.

Цилиндр

• Цилиндр – бул тик бурчтукту анын бир жагынын айланасында толук бир айландыруудан пайда болгон тело.
• цилиндрдин бийиктиги
• цилиндрдин негизинин радиусу
• цилиндрдин түзүүчүсү

Цилиндрдин көлөмү:

Цилиндрдин каптал бетинин аянты:

Цилиндрдин толук бетинин аянты:

КОНУС

• Конус – бул тик бурчтуу үч бурчтукту бир катетинин айланасында толук бир айландыруудан пайда болгон тело.
• бийиктиги
• радиусу
• түзүүчүсү

Конустун көлөмү:

Конустун каптал бетинин аянты:

Конустун толук бетинин аянты:

ШАР

• ШАР – бул жарым тегеректи диаметринин айланасында толук бир айландыруудан пайда болгон тело.
• СФЕРА – бул жарым айлананы диметринин айланасында толук бир айландыруудан пайда болгон тело.
• R – шардын жана аны чектеп турган сферанын радиусу
• Шарды тегиздик менен борбору аркылуу кескенде кесилишинде пайда болгон тегерек – шардын чоң тегереги д.а анын радиусу шардын радиусуна барабар.

• Шардын көлөмү:

• Сферанын аянты

Билимдерди колдоно билүү үчүн жрт тест тапшырмалары

• № 1
• Кубдун кырын 2 эсе чоңойтсок, анда анын көлөмү канча эсе чоңоёт?
• 2
• 3
• 4
• 8

№ 2

• 9 бурчтуу призманын, канча кыры бар?
• 18
• 27
• 30
• 33

№ 3

• болгон куб

№ 4

• Кайсынысы призманын кырынын саны боло алат?
• 6
• 9
• 16
• 25

№ 5

• Сүрөттө кубга ичтен сызылган шар берилген. Эгерде АВ=6 болсо, кубга ичтен сызылган шардын көлөмүн тапкыла?

№ 6

• Кыры а га барабар болгон эки бирдей кубдун көлөмдөрүнүн суммасы – кыры 2 ге барабар болгон бир кубдун көлөмүнө барабар.

а

№ 7

• Көлөмү 1 олгон кубдун ичине шар сызылган. Шардын бетинин аянты канча?

№ 8

• Шарга ичтен сызылган кубдун кыры болсо, анда шардын көлөмүн тапкыла?

№ 9

• Кыры 3кө барабар болгон кубдун бардык грандарын боёп, аны кыры 1 ге барабар болгон кубиктерге бөлсөк, алынган кубиктердин канчоосунун эки гана граны боёлгон болот?
• 12
• 9
• 8
• 6

№ 10

• Тик параллелепипеддин формасындагы бөлмөнүн дубалдарынын аянттары 10

болсо, бөлмөнүн көлөмү канча ка барабар?

• 20
• 25
• 30
• 40

№ 11

• Радиусу 2 смге барабар болгон пластилинден жасалган 8 кичине шарды кошуп, бир чоң шар жасады. Чоң шардын радиусу качага барабар?
• 4
• 4
• 8
• 8

№ 12

• Тик бурчтуу координаталар системасында А(-1;0;-2) жана В(1;0;-2) чекиттери кубдун бир кырынын эки чокусу болсо, анда ал кубдун көлөмү канчага барабар?
• 1
• 4
• 8
• 27

№ 13

• Кубдун кырын 3 эсе чоңойтсок, анын көлөмү канча эсе чоңоёт?
• 3
• 6
• 9
• 27

№ 14

• Сүрөттө диаметри жана бийиктиги менен цилиндр формасындагы эки идиш берилген. (Кичине идиш менен канча жолу суу куйсак чоң идиш толот?
• 18
• 24
• 36
• 54

№ 15

• Радиусу 6 болгон шардын көлөмүн тапкыла?

№ 16

• Диаметри 6 болгон шардын бетинин аянтын тапкыла.

№ 17

• Көлөмү 1м.куб болгон кубду 125 барабар кубиктерге бөлүп, ал кубиктерди бир катарга тизип койсок, анда ал катардын узундугу канча болот?
• 1 м
• 125 дм
• 20 дм
• 250 дм

№ 18

• Радиусу 41 см болгон шардын борборунан 9 см аралыкта кесилиш жүргүзүлгө. Кесилиштин аянтын тапкыла.
• 1500

№ 19

• Цилиндр жана конус жалпы негизге жана жалпы бийиктикке ээ. Эгерде конустун көлөмү 15 болсо, анда цилиндрдин көлөмүн тапкыла.
• 18 см.куб
• 20 см.куб
• 36 см.куб
• 45 см.куб