Презентация Кыргыз-тили

Тема: Байламталуу

тең байланыштагы

татаал сүйлөм.

Келгиле бир аз мээге чабуул жасап, «Тапалак» оюнун ойнойбуз.

Тең байланыштагы татаал сүйлөм экиге бөлүнөт

Байламталуу тең байланыштагы татаал сүйлөм

Байламтасыз тең байланыштагы татаал сүйлөм

Составындагы жонокой суйломдор бири-бири менен байламталар

аркылуу тутумдашса , байламталуу тен байланыштагы татаал суйлом

деп аталат .

Байламталар

Каршылагыч

Бириктируучу

Ажыраткыч

Татаал суйломдун болуктору томондогудой

байламталар аркылуу байланышат.

1.Бириктируучу: жана,ары(да,менен)

М:Асман ачык жана жылдыздар кундогудон коюу.

Кун бурколду да ,жаан жаай баштады.

2.Каршылагыч: бирок,анткени менен,ошенткени менен,ал эми,а,ошентсе да,антсе да ж.б .

М:Арстан катуу качырат, бирок жумшак алат. Барды жоготуп коюш оной, ал эми жоктон бар кылыш кыйын.

3.Ажыраткыч: же,же болбосо

М:Быйыл окууга барам же болбосо фирмада иштейм.Жайлоодо бирде жамгыр куят, же кар жаайт,бир туруп күн нурун чачат.

Байламталуу тең байланыштагы татаал сүйлөмгө коюлуучу тыныш белгилер.

Да,дагы деген байламталарда үтүр белгиси байламталардан кийин коюлат.

Шамал катуулады да , бороондун улуп-уңшуганы угулду.

Байсалдын ылдамдыгы тез болсо дагы, жарышта экинчи келди.

Жана деген байламта келсе, үтүр белгиси коюлбайт.

1.Мен жайында Каркыра деген жайлоого бардым.

2.Ал жактан ат чабыш оюнун көрдүм.

Мен жайында Каркыра жайлоосуна бардым жана ал жактан ат чабыш оюнун көрдүм.

Бирок, ал эми, анткени, же болбосо деген байламталардан мурда үтүр белгиси коюлат. Анткени бул байламталар өзүнөн кийинки сүйлөмгө тиешелүү.

Эсимде жок деп баары айтат , ал эми акылым жок деп ким айтат?

Мен өз колум менен белек даярдадым, анткени бүгүн апакемдин майрамы.

Конугуу иштоо

Томонку суйломдордон тен байланыштагы татаал суйломдорду байланыштыруучу байламталарды тапкыла.

Бир топ кундор отту,бирок эки коншу ортосундагы

душмандык басылган жок.

Токойчу бир соз суйлогон жок,дыйкан да унчуккан жок.

Кабинеттин эшиги ачылды да, босогодон Кутузов

корунду.

Жол бошоду да, биз нары кеттик.

Уйдун ичинде отуруп думугуп кеттим да, мен таза

аба жутуу учун тышка чыктым.