Проценттер жөнүндө түшүнүк

ПРОЦЕНТТЕР

Математика, 5-класс

САБАКТЫН МАКСАТЫ:

• «Процент» жөнүндө кеңири түшүнүк алышат, аларды окуй алышат

• Ондук бөлчөктөрдү процент түрүндө жаза алышат, сандын проценттерин тапканды үйрөнүшөт;

• Окуучулардын ой жүгүртүүлөрү өркүндөйт, өз алдынча маселени чече билет.

ПРОЦЕНТ ДЕГЕН ЭМНЕ ?

• «процент» сөзү латын сөзү « pro centum » - «жүздүн бир бөлүгү» деген сөздү түшүндүрөт.

• Процент - бул сандын жүздөн бир бөлүгү.

1%=0,01

• Процент түшүнүгү эң биринчилерден болуп Байыркы Римде колдонула баштаган. Карыз алган адам карызын кайтарып бергенде, ар бир жүз акча бирдигине бир акча бирдиктерин кошуп беришкен

• Римдиктер колдонгон «процент» түшүнүгү бүткүл Европага тараган.

• Европада биринчилерден болуп, бельгиялык окумуштуу Симон Стевин (1584 -ж) процент таблицасын киргизген.

 -бул белги пайда болгучакты, адамдар процент белгисин төмөнкүчө белгилеп келген

1685-жылы Париждеги басмаканалардын биринде чыккан китептердин биринде

белгисинин ордуна % белгиси ката басылып калган. Ошол кезден баштап биз процентти % белгиси менен белгилейбиз

Проценттерди мындай окуйбуз

5% (беш процент)

10% (он процент)

100% (жүз процент)

Проценттер жашоодо кереги барбы ?

Процент менен эки чоңдуктун катышын билсек болот: бүтүн жана анын бөлүгүн.

Мисалы , процент менен кыямдын составындагы шекердин үлүшүн , көлдөрдөгү туздун үлүшүн, басып өткөн жолдун үлүшүн ж.б

Биз эмнеге бир бүтүн нерсени 100% деп алабыз, а эмнеге 60% же 50% эмес???

Процент – бул жүздүн бир бөлүгү .

Демек 1% - бул жүздүн бир бөлүгү болгондуктан, бир бүтүн нерсе 100% болот.

1% = 0,01

100% = 1

ЖАШООБУЗДА КЕЗДЕШКЕН ПРОЦЕНТТЕР

• Ашканадагы проценттер
• Дарыканадагы проценттер
• Банктагы проценттер
• Айлык акыдагы проценттер
• Пенсионерлер жана процент
• Шайлоо жана проценттер

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24

это 100%

20см

КӨНҮГҮҮ ИШТӨӨ №1

1 . Процент түрүндө жазгыла: а) 0,29 б) 71,2 в) 0,3

Чыгаруу

1=100% болгондуктан, санды процент түрүндө жазыш үчүн, аны 100гө көбөйтүп процент белгисин коюу керек

а) 0,29*100=29%

б) 71,2*100=7120%

в) 0,3*100=30%

2. Сан түрүндө жазгыла: а) 77% б) 520% в) 0,06%

Чыгаруу

1%=0,01 болгондуктан, процентти сан түрүндө жазыш үчүн 100гө бөлүп, процент белгисин алып коюш керек

а) 77% : 100=0,77

б)520% : 100=5,2

в) 0,06% : 100=0,0006

.

КӨНҮГҮҮ ИШТӨӨ №2

ООЗЕКИ ИШТЕЙЛИ. ПРОЦЕНТТИ ЖӨНӨКӨЙ БӨЛЧӨККӨ АЙЛАНДЫРУУ МЕНЕН, ТӨМӨНКҮ ТАБЛИЦАНЫ ТОЛТУРГУЛА

1%

5%

10%

12,5%

20%

25%

50%

75%

100%

200%

ҮЙ ТАПШЫРМА

Математика 5-класс авторлор: С.К. Кыдыралиев, А.Б. Урдалетова, Г.М. Дайырбекова 208-бет №500 , №501

ӨТҮЛГӨН ТЕМА БОЮНЧА СУРООЛОР БОЛСО