Рабочая программа по основам духовно-нравственной культуры народов России 8-9кл

Тема №

Разделы, темы урока

Дата планируемая

Дата фактическая

Виды и формы

контроля

Примечание

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

Аман аат

Айыы санаа –ей-санаа ситимэ,киьи ис кыа5а

Бала5ан ыйа Терут угэс.Сиэр-туом. Улуу Суорун сэттэ домо.Бохсуруйуу.Кэби киллэрии.Идэни туьэрии.Куулаттарыы.Уерэххэ киллэрии.Уьуйуу.Идэни ицэрии.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.Туойдьут,куесчут идэтэ.Куесчут алгыьа.Туой куес арааьа.Саха куесчуттэрин туьунан (Е.Н.Романова,Багдарыын Сулбэ уо.д.а.)

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.Эмчиттэр.Ньыыкан, Куома Чааскын,Боро5он о5онньор уо.д.а.

Ускуустуба эйгэтэ.Илиинэн уьаныы ускуустубата

Алтынньы.Терут угэс.Сиэр-туом.Хотой Айыы сэттэ домо.Сургэни кете5уу.Дьулууру киллэрии.Или олохтооьун.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.Саха сирэ нуучча судаарыстыбатыгар холбоьуута.Ыраахтаа5ылыын алтыспыт сахалар.

Бэйэни салайыныы туьунан туруорсуу.Степной Дума тэриллиитэ

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ. Тыгын сыдьааннара- Маьары Бедьуекэп уонна Софрон Сыраанап.Киьи быьыытынан уратылара.

Ускуустуба эйгэтэ. Хотой Айыы уобараьа саха ускуустубатыгар

Сэтинньи.Терут угэс.Сиэр-туом..Иччи диэн ис чиц.Иччитэх диэн иччитэ суох аата.Иччилэр уонна айыылар саха итэ5элигэр.Баайы-дуолу тардар алгыс.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.Балыксыт.Ерус уонна куел балыгын бултааьын ньымалара.Муцха сиэрэ-туома

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ. Г.П.Башарин- саха бастакы учуонайа,белуьуегэ.

Ускуустуба эйгэтэ. Булт култуурата-ускуустуба5а кестуутэ.

Ахсынньы.Терут угэс.Сиэр-туом.Билии айыытын ус домо:Билии суолун арыйыы. Бэлиэтээьин.Билгэлээьин.Билгэ Хаан си бэлиэтэ,ис хоьооно,еркену олордуу туома.

Олох-дьаьах.Сиэрдээх билии.Куну-дьылы халлаан эттиктэринэн билгэлээьин: ый,кун,чолбон,ургэл алтыьыылар

В.С.Яковлев-Далан «Улуу Кудацса»(номох).А.И.Софронов-Алампа-белеьуек бэйиэт. «Киьи билбэт кистэлэцнэрэ»

Саха саарына.Кэм кэрэьитэ.Д.С.Макаров-саха белуьуегэ.

Ускуустуба эйгэтэ.Олоцхо.Тимофей Сметанин-олоцхо ойууьута-ойуулуур-дьуьуннуур ускуустуба5а

Тохсунньу. угэс.Сиэр-туом.Билии айыытын туерт домо:Биттэнии.Тойоннооьун. Керуулэнии.Ууннээх-тэьииннээх тыл.

Сэттис халлаан ус Айыыта- Билгэ, Тацха, Дьыл5а-си бэлиэлэрэ,ис хоьоонноро.

Олох-дьаьах.Сиэрдээх билии.Олоцхо5о-Айыы киьитэ:урдук анала,елбет ейе,сиэрдээх майгыта.

Саха саарына.Кэм кэрэьитэ . К.Д.Уткин-Нуьулгэн-терут ей-санаа,култуура чинчиьитэ

Олунньу. Терут угэс.Сиэр-туом.Турук айыытын сэттэ домо:Отуору кеннеруу.Тебу туьэрии.Куту туруоруу.Эти-сиини бе5ергетуу.Эркини оцоруу.Силиги ситэрии.То5ус дом.

Олох-дьаьах.Сиэрдээх билии. «Норуот кууьэ-ейугэр,ейун кууьэ-тылыгар».Тыл.Ей.Киьи.

Саха саарына.Кэм кэрэьитэ.М.С.Иванов-Багдарыын Сулбэ-топонимист чинчийээччи

Ускуустуба эйгэтэ.Олоцхоьут суруйааччылар,норуот ырыаьыттара.

Кулун тутар Терут угэс.Сиэр-туом. Дьеьегей Айыы сэттэ домо:Дьеьегейу олоруу.Куус ылыы.Ытык дабатыы.Албаска алкыйыы.Сатабылы ицэрии.Улэлиир дьо5уру киллэрии.Тойон,хотун оло5ор олоруу.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.Сылгыны иитии култуурата

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.Т.С.Лукин-дьоруой сылгыьыт.

Ускуустуба эйгэтэ.Ат-сылгы туьунан саха ускуустубатыгар

Муус устар Терут угэс.Сиэр-туом.Айыыьыт сэттэ домо:Ситим быьыыта.Дьалыц тардыыта.Айыыьыты сыьыарыы.Уруу.О5о уйатын оцоруу. Айыыьыты атаарыы.Кэскили оцоруу.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.Дьиэ кэргэн оло5о.Ийэ хотун.А5а тойон.Тойон эьэ.Хотун эбэ.Уол о5о анала.Кыыс о5о анала.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.А.П.Скрябина, Е.Е.Аммосова-саха чулуу иистэнньэцнэрэ.М.Странден-идэлээх худуоьунньук саха дьахтара

Ыам ыйа. Терут угэс.Сиэр-туом.Иэйэхсит сэттэ домо:Салама ыйааьын.Иччилэргэ алгыс.Айыы ситимин тутуу.Кулугу ыраастааьын. Куруелэнии. Былыты чэпчэтии.Куту кете5уу.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии. Кыьыццы сыьаахтан ыраастаныы, хатыы.Арчы.

Саха Саахарына.Кэм кэрэьитэ.Г.У.Эргис-биллиилээх фольклорист.

«Исторические предания и рассказы якутов»

Ускуустуба эйгэтэ. Айыл5а тиллиитэ, уьуктуута саха ускуустубатыгар.

Бэс ыйа Терут угэс.Сиэр-туом.Уруц Айыы сэттэ домо:.Ыьыах.Сургэни кете5уу.Алгыьы олордуу.Кэскилгэ баайыы.Сиэри олордуу.Майгыны олордуу.Дому ицэрии.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии. Сайыццы кэм улэтэ-хамнаьа.П.Х.Староватов-улэ дьоруойа,кыраайы уерэтээччи, педагог.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.Норуот ырыаьыта:М.Н.Петрова-Тойуктаах Марыына, М.И.Егорова- Тойуктаах Маарыйа

Ускуустуба эйгэтэ.Идэлээх опера ырыаьыттара

От ыйа ыйа Терут угэс.Сиэр-туом.Аан Алахчын туома.От-мас сурун тардар алгыс.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии. Отчут,отоьут,отонньут.Саха сирин эмтээх уунээйилэрэ.Эмтээх оту хомуйуу.Отунан эмтээьин.Сир аьа.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.А.Е.Ильин-Дмитриева- саха музыкальнай ускуустубатын чулуу ырыаьыта.

Ускуустуба эйгэтэ.Сайыццы ырыа-тойук туоната

Атырдьах ыйа Терут угэс.Сиэр-туом.Аан Дьааьын сэттэ домо: Арчылааьын.Ситим туттарыы.Тыын киллэрии. Кехсуну кэцэтии.Хара5ы сырдатыы.Ыраастаныы.Куту кете5уу.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.О5уруот аьын ууннэрии култуурата.Е.И.Новгородова-дьоруой о5уруоччут.Хомуур улэтэ.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.И.Е.Винокуров-норуотун туьугар толук турбут чулуу салайааччы

Сылаа5ы тумуктуур улэ

02,09

09,09

16,09

23,09

30,09

07,10

14,10

21,10

28,10

11,11

18,11

25,11

02,12

09,12

16,12

23,12

13,01

20,01

27,01

03,02

10,02

17,02

24,02

03,03

10,03

17,03

24,03

07,04

14,04

21,04

28,04

05,05

12,05

19,05

26.05

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Тургутук

№

Уруок раздела,темата

Уруок темата,ис хоьооно

Чаас ахсаана

1

Аман аат

Айыы санаа –ей-санаа ситимэ,киьи ис кыа5а

Айыы киһитин өйө санаата тыллар олуга. Бу олук «Киһи уонна айылҕа» ситимин арыйыы тускутунан таҥылынна. Саха өйдүүрүнэн киһи уонна айылҕа – биир ситим. Улаатан эрэр оҕо бэйэтин айылгытын билиниитэ, омук буолуутун уратытын болҕойуута, түҥ былыргыттан норуот өйүн үтүөтүн түмпүт, сиэрдээх майгытын көстүүлэрин билсиһиитэ, иҥэриитэ ситиһиллэр олуга. Саха тугу барытын тыыннаан, духуобунас күүһүнэн, айылҕалыын алтыһыннаран ылынар үөрүйэҕэр оҕолору сыһыарыы – кэнэҕэски өттүгэр култуураны билсиһиннэриигэ бигэ тирэх буолар.

1ч.

2

Куьун.

Бала5ан ыйа. Идэ киириитэ. Алтынньы.Ил.Ил-эйэ.Иллээх олох

Сэтинньи. Дэгиттэр киьи.Булугас-талыгас, булчут айылгы.

Бала5ан ыйа Терут угэс.Сиэр-туом. Улуу Суорун сэттэ кэс тыла:Бэйэ5эр эрэн.Дьо5ургун уьугуннар.Идэ аартыгын арый.Идэ5эр туьаайылын.Уерэн.Уьуйулун.Идэни баьылаа.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.Тимири уьаарыы култуурата, тимир уустара,оцоьуктар.Уткин К.Д. «Черная металлургия якутов второй половины Х1Х начало ХХв.в.»

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.П.Н.Сокольников –саха бастакы уерэхтээх эмчитэ.Уерэхтээьин комиссара-С.Н.Донской 11.Б.Ф.Неустроев-Мандар Уус-Добун Уус.Тыл уерэ5ин ууьа-Н.Д.Дьячковскай.

Алтынньы.Терут угэс.Сиэр-туом.Хотой Айыы сэттэ кэс тыла:.Айыы киэлитэ киэлилэн.Дьулуурдаах буол.Ецнеех буол.Хорсун буол.Тумсуулээх буол.Тэрээьиннээх буол.Иллээх буол.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.ХХ уйэ бастакы чиэппэригэр саха общественнай, политическай,култуурунай тумсуулэрэ ( «Саха сойууьа»», «Саха айма5а», «Саха кэскилэ» о.д.а.)

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ. М.К.Аммосов, Ис.Н.Барахов, С.М.Аржаков,С.В.Васильев –норуот дьолун туьугар толук буолбут судаарыстыба улэьиттэрэ.

Ускуустуба эйгэтэ.Саха театральнай ускуустубатыгар норуот сайдар кэскилин турууласпыт чулуу дьон туьунан туруоруулар.В.Е.Харысхал,Д.Ф.Наумов уо.д.а.

Сэтинньи.Терут угэс.Сиэр-туом. Саха култууратыгар

Тегурук сылга ый утума.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.Киьи буоларга уьаарыллыы.Дэгиттэр сайдыы таьымын ылыы:ей-санаа еркене,кецул санаа,сиэрдээх майгы,дьон-сэргэ иннигэр эппиэтинэс.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ. М.Е.Николаев-Саха Ереспуубулукэтин бастакы бэрэсидьиэнэ,норуот кэскилин тусчутэ.

Ускуустуба эйгэтэ. Саха олоцхотун Аан дойду билиниитэ. «Дьулуруйар Ньургун Боотур»опера устуоруйата,киэц эйгэ5э тахсыыта..

10 ч.

3

Кыьын.

Ахсынньы.Сурэх ба5арара ,санаа сытара,суьуех уйара,ей хоторо.

Тохсунньу.Киьи-хара сбуолуу.Саргы-дьаалы тардыы.

Олунньу.Тыл идэтэ.

Ахсынньы.Терут угэс.Сиэр-туом.Билии айыытын ус кэс тыла:Бол5омтону билиигэ туьаай.Бэлиэни бил.Сепке билгэлээ.

Олох-дьаьах.Сиэрдээх билии.Билии,ей-санаа кууьэ,улэьит буолуу,ыарахаттары уйуу,тулуур,дьуккуер,оло5у оцостуу терутэ.

Саха саарына.Кэм кэрэьитэ.А.Е.Мординов-саха бастакы белуьуегэ

Ускуустуба эйгэтэ.Саха ейу-санааны эрчийэр терут оонньуулара.Дуобат, саахымат сайдыыта.Аан дойду туьулгэтигэр саха дуобатчыттара.

Тохсунньу.Терут угэс.Сиэр-туом.Билии айыытын туерт кэс тыла:Биттээх буол.Сатаан тойонноо.Керуулээх буол.Киэц билиилэн.

Олох-дьаьах.Сиэрдээх билии.Киьи уонна Дьыл5а саха терут керуутугэр.Бравина Р.И.

Саха саарына Кэм кэрэьитэ.Саха академическай драматическай тыйаатыр устуоруйата ,сайдыыта,киэц эйгэ5э тахсыыта. Олунньу. Терут угэс.Сиэр- туом.Турук айыытын сэттэ кэс тыла:Отуоргун хамсатыма.Ортону тутус.Туруу буол.Бе5е санаалан.Бигэ буол.Ситэри оцор.Толору оцор.

Олох-дьаьах.Сиэрдээх билии. Саха тыла:терде-ууьа,сайдыыта,кэскилэ.

Саха саарына.Кэм кэрэьитэ.А.Я Уваровскай-сахалыы бастакы кинигэ ааптара

Ускуустуба эйгэтэ.С.А.Новгородов «Бичик»кинигэ кыьата.Кинигэни таьаарыы устуоруйата,бибилэтиэкэ сайдыыта,кэскилэ

6 ч.

4

Саас.

Кулун тутар. Улэлээн айах ииттии.

Муус устар.Уран.Урамньы.

Ыам ыйа.Иэйэхситтээх буолуу.

Кулун тутар Терут угэс.Сиэр-туом. Дьеьегей Айыы сэттэ кэс тыла: Улэлээ-хамсаа.Хапса5ай буол.Тулуурдаах буол.Албастаах буол.Сатабыллаах буол.Баайдан-дуоллан.Хаьаайын буол.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.А.Е.Кулаковскай «Саха интеллигенциятыгар сурук».Саха терут дьарыктарын сайыннарыы-норуот чел,туруктаах буолуутун мэктиэтэ.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.К.О.Гаврилов-Холбос теруттээччитэ.

Ускуустуба эйгэтэ.Дьеьегей тыыннаах ускуустуба:хомус, уцкуу,олоцхо,ырыа-тойук,ойуу-дьуьун,илиинэн оцоьук, киинэ.Саха сирин тыйаатырдара.

Муус устар Терут угэс.Сиэр-туом.Айыыьыт сэттэ кэс тыла:Терут Айыыгын харыстаа.Айыыьыттаах аналгын бул.Айыы ыала буол. Айыыьыттаах о5олон.О5о5ун айыы киьитэ оцор.Айыы кэскилин о5о5о тэрий.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.П.А.Слепцов «Традицтонная семья и обрядность якутов Х1Х-начало ХХ века» .Дьиэ кэргэн.Ыал.Уруу-аймах.Ыал буолуу сиэрэ-туома.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ. М.Н.Жирков, А.В.Скрябин, Г.А.Григорьян,Ф.Корнилов-сахра музыкальнай култууратын чинчийээччилэр.

Ыам ыйа. Терут угэс.Сиэр-туом.Иэйэхсит сэттэ кэс тыла: Айыл5а суолун харыстаа.Иччилэрдиин ситимнээх буол.Ус куту харыстаа.Кулугу харыстаа,кеннер.Куруелээх буол.Балыккын кетех.Чел буол.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии. Айыл5алыын алтыьыы култуурата: сиргэ,ууга,аар тай5а5а,туруу хайаларгаларга сыьыьыан.Алдьатыылаах дьайыылартан айыл5аны харыстааьын.И.Гоголев «Иэйэхсити кэлэтии»арамааныттан.

Саха Саахарына.Кэм кэрэьитэ.Сахалар а5а дойду сэриитигэр.Сэрии уонна ийэ:Ф.Н. Малгина.

Ускуустуба эйгэтэ. Саха киинэтэ:устуоруйата, сайдыыта, кэскилэ.

9 ч.

5

Сайын.

Бэс ыйа.Кут-сур челе:сырдык санаа,ыраас ыра,кэрэ кэскилэ.

От ыйа.Дойду тыына.Алаас култуурата.

Атырдьах ыйа.Олох уерэ5э:кырдьык, дьиц, чахчы.

Бэс ыйа Терут угэс.Сиэр-туом.Уруц Айыы сэттэ кэс тыла:Айыы суолун тутус.Айар кыахтаах буол.Алгыьынан сырыт.Бэйэ5эр эрэн.Сиэрдээх буол.Айыы майгылан.Айыы киьитэ буол.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии. Олоцхо ыьыахтара.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.Олоцхону чинчийии устуоруйата,сайдыыта,кэскилэ.

Ускуустуба эйгэтэ.Саха эти-сиини эрчийэр терут оонньуулара.Дыгын оонньууларын тиллиитэ.Ат суурдуутэ.Саха терут оонньуулара Аан дойду туьулгэтигэр.

От ыйа ыйа Терут угэс.Сиэр-туом.Аан Алахчын туома.От-мас сурун ылыы.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии. Оло5у дьаьаныы култуурата. Сайыццы биир кун-дьылы аьатар.О5ону олоххо такайыы,улэ5э сыьыарыы.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.Саха эргимсиктэрэ, атыыьыттара: Н.О.Кривошапкин, Н.Д.Эверстов-Сэрбэкэ,Г.В.Никифоров-Манньыаттаах уола.Сурун капиталлара-кун ейдере, сатабыллара, тэрээьиннэрэ.Меценаттар.

Ускуустуба эйгэтэ.Ас-уел култуурата.Саха терут аьа киэц эйгэ5э.А.А.Саввин «Пища якутов до развития земледелия»

Атырдьах ыйа Терут угэс.Сиэр-туом.Аан Дьааьын сэттэ кэс тыла: Дьици бил.Кэскилгин кер.Уьун тыыннан.Холку буол. Ейдеех-тейдеех буол.Ыраас буол.Сургэн урдээтин.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.Сайыццы кэм тубуктээх улэтэ.Дьиэ кэргэн уйгута-быйаца.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.Киьи кецулун бохсуу.Г.И.Борисов

«Хатыылаах боробулуоха нецуе»,В.С.Яковлев-Далан «Дьыл5ам миэнэ» айымньылара.

Ускуустуба эйгэтэ.Саха сирин мусуойдара.

8ч.

34 ч.

Тема №

Разделы, темы урока

Дата планируемая

Дата фактическая

Виды и формы

контроля

Примечание

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

Аман аат

Айыы санаа –ей-санаа ситимэ,киьи ис кыа5а

Бала5ан ыйа Терут угэс.Сиэр-туом. Улуу Суорун сэттэ кэс тыла:Бэйэ5эр эрэн.Дьо5ургун уьугуннар.Идэ аартыгын арый.Идэ5эр туьаайылын.Уерэн.Уьуйулун.Идэни баьылаа.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.Тимири уьаарыы култуурата, тимир уустара,оцоьуктар.Уткин К.Д. «Черная металлургия якутов второй половины Х1Х начало ХХв.в.»

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.П.Н.Сокольников –саха бастакы уерэхтээх эмчитэ.Уерэхтээьин комиссара-С.Н.Донской 11.Б.Ф.Неустроев-Мандар Уус-Добун Уус.Тыл уерэ5ин ууьа-Н.Д.Дьячковскай.

Алтынньы.Терут угэс.Сиэр-туом.Хотой Айыы сэттэ кэс тыла:.Айыы киэлитэ киэлилэн.Дьулуурдаах буол.Ецнеех буол.Хорсун буол.Тумсуулээх буол.Тэрээьиннээх буол.Иллээх буол.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.ХХ уйэ бастакы чиэппэригэр саха общественнай, политическай,култуурунай тумсуулэрэ ( «Саха сойууьа»», «Саха айма5а», «Саха кэскилэ» о.д.а.)

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ. М.К.Аммосов, Ис.Н.Барахов, С.М.Аржаков,С.В.Васильев –норуот дьолун туьугар толук буолбут судаарыстыба улэьиттэрэ.

Ускуустуба эйгэтэ.Саха театральнай ускуустубатыгар норуот сайдар кэскилин турууласпыт чулуу дьон туьунан туруоруулар.В.Е.Харысхал,Д.Ф.Наумов уо.д.а.

11 чиэппэр

Сэтинньи.Терут угэс.Сиэр-туом. Саха култууратыгар Тегурук сылга ый утума.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.Киьи буоларга уьаарыллыы.Дэгиттэр сайдыы таьымын ылыы:ей-санаа еркене,кецул санаа,сиэрдээх майгы,дьон-сэргэ иннигэр эппиэтинэс.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ. М.Е.Николаев-Саха Ереспуубулукэтин бастакы бэрэсидьиэнэ,норуот кэскилин тусчутэ.

Ускуустуба эйгэтэ. Саха олоцхотун Аан дойду билиниитэ. «Дьулуруйар Ньургун Боотур»опера устуоруйата,киэц эйгэ5э тахсыыта..

Ахсынньы.Терут угэс.Сиэр-туом.Билии айыытын ус кэс тыла:Бол5омтону билиигэ туьаай.Бэлиэни бил.Сепке билгэлээ.

Олох-дьаьах.Сиэрдээх билии.Билии,ей-санаа кууьэ,улэьит буолуу,ыарахаттары уйуу,тулуур,дьуккуер,оло5у оцостуу терутэ.

Саха саарына.Кэм кэрэьитэ.А.Е.Мординов-саха бастакы белуьуегэ

Ускуустуба эйгэтэ.Саха ейу-санааны эрчийэр терут оонньуулара.Дуобат, саахымат сайдыыта.Аан дойду туьулгэтигэр саха дуобатчыттара.

Тохсунньу.Терут угэс.Сиэр-туом.Билии айыытын туерт кэс тыла:Биттээх буол.Сатаан тойонноо.Керуулээх буол.Киэц билиилэн.

Олох-дьаьах.Сиэрдээх билии.Киьи уонна Дьыл5а саха терут керуутугэр.Бравина Р.И.

Саха саарына Кэм кэрэьитэ.Саха академическай драматическай тыйаатыр устуоруйата ,сайдыыта,киэц эйгэ5э тахсыыта.

Олунньу. Терут угэс.Сиэр- туом.Турук айыытын сэттэ кэс тыла:Отуоргун хамсатыма.Ортону тутус.Туруу буол.Бе5е санаалан.Бигэ буол.Ситэри оцор.Толору оцор.

Олох-дьаьах.Сиэрдээх билии. Саха тыла:терде-ууьа,сайдыыта,кэскилэ.

Саха саарына.Кэм кэрэьитэ.А.Я Уваровскай-сахалыы бастакы кинигэ ааптар

Ускуустуба эйгэтэ.С.А.Новгородов «Бичик»кинигэ кыьата.Кинигэни таьаарыы устуоруйата,бибилэтиэкэ сайдыыта,кэскилэ

Кулун тутар Терут угэс.Сиэр-туом. Дьеьегей Айыы сэттэ кэс тыла: Улэлээ-хамсаа.Хапса5ай буол.Тулуурдаах буол.Албастаах буол.Сатабыллаах буол.Баайдан-дуоллан.Хаьаайын буол.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.А.Е.Кулаковскай «Саха интеллигенциятыгар сурук».Саха терут дьарыктарын сайыннарыы-норуот чел,туруктаах буолуутун мэктиэтэ.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.К.О.Гаврилов-Холбос теруттээччитэ.

Ускуустуба эйгэтэ.Дьеьегей тыыннаах ускуустуба:хомус, уцкуу,олоцхо,ырыа-тойук,ойуу-дьуьун,илиинэн оцоьук, киинэ.Саха сирин тыйаатырдара.

Муус устар Терут угэс.Сиэр-туом.Айыыьыт сэттэ кэс тыла:Терут Айыыгын харыстаа.Айыыьыттаах аналгын бул.Айыы ыала буол. Айыыьыттаах о5олон.О5о5ун айыы киьитэ оцор.Айыы кэскилин о5о5о тэрий.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.П.А.Слепцов «Традицтонная семья и обрядность якутов Х1Х-начало ХХ века» .Дьиэ кэргэн.Ыал.Уруу-аймах.Ыал буолуу сиэрэ-туома.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ. М.Н.Жирков, А.В.Скрябин, Г.А.Григорьян,Ф.Корнилов-сахра музыкальнай култууратын чинчийээччилэр.

Ыам ыйа. Терут угэс.Сиэр-туом.Иэйэхсит сэттэ кэс тыла: Айыл5а суолун харыстаа.Иччилэрдиин ситимнээх буол.Ус куту харыстаа.Кулугу харыстаа,кеннер.Куруелээх буол.Балыккын кетех.Чел буол.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии. Айыл5алыын алтыьыы култуурата: сиргэ,ууга,аар тай5а5а,туруу хайаларгаларга сыьыьыан.Алдьатыылаах дьайыылартан айыл5аны харыстааьын.И.Гоголев «Иэйэхсити кэлэтии»арамааныттан.

Саха Саахарына.Кэм кэрэьитэ.Сахалар а5а дойду сэриитигэр.Сэрии уонна ийэ:Ф.Н. Малгина.

Ускуустуба эйгэтэ. Саха киинэтэ:устуоруйата, сайдыыта, кэскилэ.

Бэс ыйа Терут угэс.Сиэр-туом.Уруц Айыы сэттэ кэс тыла:Айыы суолун тутус.Айар кыахтаах буол.Алгыьынан сырыт.Бэйэ5эр эрэн.Сиэрдээх буол.Айыы майгылан.Айыы киьитэ буол.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии. Олоцхо ыьыахтара.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.Олоцхону чинчийии устуоруйата,сайдыыта,кэскилэ.

Ускуустуба эйгэтэ.Саха эти-сиини эрчийэр терут оонньуулара.Дыгын оонньууларын тиллиитэ.Ат суурдуутэ.Саха терут оонньуулара Аан дойду туьулгэтигэр.

От ыйа ыйа Терут угэс.Сиэр-туом.Аан Алахчын туома.От-мас сурун ылыы.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии. Оло5у дьаьаныы култуурата. Сайыццы биир кун-дьылы аьатар.О5ону олоххо такайыы,улэ5э сыьыарыы.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.Саха эргимсиктэрэ, атыыьыттара: Н.О.Кривошапкин, Н.Д.Эверстов-Сэрбэкэ,Г.В.Никифоров-Манньыаттаах уола.Сурун капиталлара-кун ейдере, сатабыллара, тэрээьиннэрэ.Меценаттар.

Ускуустуба эйгэтэ.Ас-уел култуурата.Саха терут аьа киэц эйгэ5э.А.А.Саввин «Пища якутов до развития земледелия»

Атырдьах ыйа Терут угэс.Сиэр-туом.Аан Дьааьын сэттэ кэс тыла: Дьици бил.Кэскилгин кер.Уьун тыыннан.Холку буол. Ейдеех-тейдеех буол.Ыраас буол.Сургэн урдээтин.

Олох-дьаьах. Сиэрдээх билии.Сайыццы кэм тубуктээх улэтэ.Дьиэ кэргэн уйгута-быйаца.

Саха Саарына.Кэм кэрэьитэ.Киьи кецулун бохсуу.Г.И.Борисов «Хатыылаах боробулуоха нецуе»,В.С.Яковлев-Далан «Дьыл5ам миэнэ» айымньылара.

Ускуустуба эйгэтэ.Саха сирин мусуойдара.

Сыллаа5ы хатылыыр уруок

02,09

09,09

16,09

23,09

30,09

07,10

14,10

21,10

28,10

11,11

18,11

25,11

02,12

09,12

16,12

23,12

13,01

20,01

27,01

03.02

10,02

17,02

24,02

03,03

10,03

17,03

24,03

07,04

14,04

21,04

28,04

05,05

12,05

19,05

26.05

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Ыйытыыга эппиэт

Бэсиэдэ

Бэсиэдэ

Тургутук