Быһаарыы сурук
Бырагыраама, Бэдэрээсийэ судаарыстыбалыы үөрэх ыстандаардын (БСҮө Ы-ФГОС үс түһүмэҕинэн-2009-2012сылларга-киирбит) ирдэбилинэн оҥоһулунна.Оскуолаҕа төрөөбүт тылы үөрэтии биридимиэтэ үөрэнээччи тылын-өһүн, өйүн-санаатын сайыннарар, сүрүн үөрэнэр үөрүйэҕи иҥэрэр кыаҕынан атын биридимиэттэрдээҕэр бас-көс балаһыанньаны ылыах тустаах. Төрөөбүт тылы үөрэтии таһымыттан саха оскуолатыгар үөрэхтээһин туруга тутулуктаах.
Хайа да омук тереебут тылын билэр, таптыыр, сыаналыыр кэнчээри ыччаттаах буолла5ына, тыыннаах буолар, салгыы сайдар, бар5арар кыахтанар. Тыл – бутун норуот национальнай баайа, кэлэр кэскилэ.
Саха тыла – саха оскуолатыгар уерэх тыла, билии – көрүү төрдө буолар. Уерэнээччи тыл уерэ5ин туьунан сурун ейдебулэ, ситимнээн сацарар үөрүйэҕэ, ырытар – толкуйдуур, оцорон керер дьо5ура мацнай тереебут тыл уруогар олохсуйар.
Онтон салгыы о5о атын уерэх предметтэрин ис хоьоонун тереебут тылынан ордук чэпчэкитик ейдуур. Билиитэ-керуутэ кэцээн истэ5ин ахсын тылын саппааьа байар. Тереебут тылын учугэйдик билэр уерэнээччи ол ейдебулугэр, сатабылыгар, уеруйэ5эр тирэ5ирэн, нуучча тылын, омук тылларын эмиэ тургэнник уерэтэр. Хас да тылы билэр киьи информацияны ылар, туьанар кыа5а улам улаатан иьэр. оскуола5а уерэтии бары предметтэри уерэтиини кытта быьаччы ситимнээх, онно акылаат буолар ураты суолталанар.
Оскуола5а төрөөбүт тылы үөрэтии тылы биридимиэтэ үөрэнээччи тылын-өһүн,өйүн-санаатын сайыннарар,сүрүн үөрэнэр үөрүйэҕи иҥэрэр кыаҕынан атын биридимиэттэрдээҕэр бас-көс балаһыанньаны ылар.Онон төрөөбүт тылы үөрэтии таһымыттан саха оскуолатыгар үөрэхтээһин туруга тутулуктаах.
Бырагыраама: Г.Г.Филиппов,Г.И. Гурьев.Саха тыла: улэлиир бырагыраама:5-9 кылаас.-Дьокуускай: Бичик,2016.-40с (саха оскуолата)
Учебник: Саха тыла И.Е.Алексеев̡̩, И. П.Винокуров̡. Г̩ И.Гурьев,М.М. Попова.Дьокуускай: Бичик,2015с.
Нэдиэлэ5э: 3 чаас
Сыл устата: 102 чаас
Бырагыраама саха тылын 5 кылааска үөрэтиигэ маннык сыал-сорук туруорар:
-сахалыы литератураны сэргээн,кэрэхсээн,сатаан,өйдөөн ааҕарга үөрэтии,аахпыты бэйэ сайдарыгар туһулааһын;
-ийэ тыл уус-уран күүһүн,кэрэтин,тыл илбиһин,хомуһунун иҥэрии;
-уус-уран айымньы,араас геройдарын туһунан төрөөбүт норуот олоҕун,историятын,культуратын,үгэстэрин,сиэрин-майгытын арыйыы;
-үөрэнээччи айымньылаахтык толкуйдуур уонна айар дьоҕура тобулларыгар суол аһыы;
-уус-уран литератураны уран тыллаах,ураты дьоҕурдаах,талааннаах дьон айарын өйдөтүү;
-саха тылын грамматикатын сүрүн өйдөбүллэрин иҥэрии;
-саха таба суруйуу дьоҕурун иҥэрии.
Бырагыраама үөрэнээчи маннык дэгиттэр сатабылларын сайыннарыыга туһуланар:
Үөрэнээччи билиититигэр олоҕуран темаҕа тиийиини ирдиир;
Үөрэнээччи тус толкуйунан билиини ыларыгар туһуламмыт сорудахтары толорорго тиэрдэр;
Үөрэнээччи бодоруһар,билиини-көрүүнү,тус сыаллаах,бэйэни салайынар дьоҕурдарын сайыннарар;
Үөрэнээччи толкуйдуур дьоҕурун чопчулуур;
Информацияны буларыгар көмөлөһөр.
5 кылааска саха тылын үөрэтии курсун сүрүн характеристиката
5 кылааска саха литературнай тыла үөрэтиллэр,ол иһин үөрэх бырагыраамата ол тускулу тутуһар.Маны таһынан,тыл үөрэҕин туһунан өйдөбүл,грамматика салаалара үөрэтиллэллэр.Тобулук өйү сайыннарар технологияҕа тирэҕирэн үөрэтии ньымата тутуһуллар.
Бырагыраама ис хоһоонугар киирэр:
Оскуола5а саха тылын чааьа маннык уллэрилиннэ:
-тиэкис өйдөбүлэ;
-саҥа тиибэ;
-лексика(7ч);
-синтаксис уонна сурук бэлиэтэ(17ч;
-фонетика уонна таба саҥарыы(7);
-тыл састааба уонна таба суруйуу(19ч);
Бодоруһар сатабыл( коммуникативна):
-үөрэнээччи тыл үөрүйэхтэрин,тылынан уонна суругунан үлэ культуратын иҥэрэргэ дьулуһар;
-атын дьону кытта бодоруһар дьоҕурун сайыннара үлэлиир;
-бөлөххө сатаан үлэлиир,бэйэтин санаатын тиэрдэ холонор;
-атын үөрэнээччи санаатын истэргэ,дьүүллэһэргэ кыттыүар.
Билиини-көрүүнү ылар сатабыл(познавательнай)
-үөрэнээччи билиини бэйэтэ ыларга үлэлииргэ дьулуһар;
- үөрэнээччи билэриттэн тирэҕирэн уруогун туһулаан ыытар сыалы турууорунар;
-тэҥнии,быһаарса,дакаастыы үөрэнэ сатыыр.
Тус сыаллаах сатабыл(личностнай):
- үөрэнээччи үөрэххэ баҕатын күүһүрдэргэ үлэлиир;
-саха тылын суолтатын өйдүүр;
-саха тылын норуотун тыла буоларын өйдүүр;
-саха тыла олоххо суолталааҕын билэр.
Үөрэнээччи 5 кылааһы бүтэрэригэр сатыахтаах:
-төрөөбүт тылынан хомоҕойдук кэпсэтэр,таба суруйар
-саха тылын үөрэҕин,тыл культуратын туһунан өйдөбүлү ылар,литературнай нуорманы билэр
-ийэ тыл баайынан киэн туттар,этиини,дорҕоону ырытар, кылгас өйтөн суруйууну сатыыр буолуохтаах.
Үөрэнээччи бодоруһар,билиини-көрүүнү ылар, тус сыаллаах, бэйэни салайынар,тылы баһылааһын, лингвистическэй, культуроведческай сатабыллара олоҕуран эрэр буолуохтаах.(ФГҮС)
Ытык өйдөбүллэри( личностные результаты) иҥэрии түмүгэ:
Тыл баайа,кыаҕа,күүһэ-бу омук баайа,кыаҕа,инники кэскилэ буоларын өйдүүр.
Төрөөбүт тыл үйэлээх үгэһин,этигэн кэрэтин ытыктыыр
Ылбыт билиитигэр,тылын баайыгар тирэҕирэн саныыр санаатын холкутук тиэрдэр;саҥарар саҥатын кэтээн көрөн сөптөөх түмүк оҥостор.
Үөрэх сатабылларын (метапредметные результаты) иҥэрии түмүгэ:
Саҥарар саҥа бары көрүҥүн баһылааһын
Билиитин,сатабылын,үөрүйэҕин күннээҕи олоххо туһанар;төрөөбүт тыл көмөтүнэн атын предметтэри үөрэтэн билии ылар.
Дьону кытта бодороһууга,кыытыгас үлэҕэ,тыын суолталаах тиэмэни дьүүллэһиигэ кэпсэтии сиэрин,төрүт культураны дьүөрэлээн туттар.
Тустаах үөрэх биридимиэтин үөрэтии түмүгэ:
Төрөөбүт тыл уопсастыбаҕа сүҥкэн оруоллааҕын өйдүүр.
Тыл үөрэҕин сүрүн өйдөбүллэрин,салааларын билэр
Тыл баайын араас дэгэтин өйдүүр,тылынан уонна суругунна алтыһыыга сиэри,литэрэтиирэлии нуорманы тутуһар.
Тылы сатаан ырытар.
Бодороһуу синьиэними сатаан туттуу кэрэтин өйдүүр,тылыгар-өһүгэр туттар.
| Кылааьа | 5 кылаас | 6 кылаас | 7 кылаас | 8 кылаас | 9 кылаас |
| Уопсай чааьа | 102 | 102 | 68 | 68 | 68 |
| Тыл уерэ5э | 79 | 48 | 48 | 50 | 40 |
| Киирии тиэмэ | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| Хатылааьын | 6 | 6 | 3 | 3 | 3 |
| Лексика | 15 | 5 |
|
|
|
| Фонетика уонна таба сацарыы | 12 |
|
|
|
|
| Тыл састааба уонна таба суруйуу | 20 |
|
|
|
|
| Морфология уонна таба суруйуу |
| 32 | 40 |
|
|
| Синтаксис уонна сурук бэлиэтэ | 19 |
|
| 42 |
|
| Сахалыы этии стилистиката |
|
|
|
| 32 |
| Ситимнээх саца | 23 | 20 | 20 | 18 | 28 |
| Сыл тумугунэн хатылааьын | 5 | 4 | 4 | 4 | 4 |
Саха тылыгар 5 кылаас календарнай тематическай былаана
Саха тыла 5 кылаас: И.Е. Алексеев, И.П. Винокуров, Г.И. Гурьев, М.М. Попова 2015 с.
|
№ | Кунэ-дьыла | Ыытыл-быт күнэ | Уруок темата | Чааһа | Дьиэҕэ улэ | Бэлиэтээһин |
| 3.09 |
| Өйтөн суруйуу «Мин сайыҥҥы сынньалаҥым» |
|
| Уруокка киириэх иннинэ сэһэргэһии |
| 5.09 |
| Үөрэнэргэ үөрэн. Тыл уонна бодоруһуу |
| Эрч 4 стр 5 | Тыл-саныыр санааны, билиини, иэйиини, о.д.а биэрэр сэп-сэбиргэл кэриэтэ. |
| 7.09 |
| Кинигэни сатаан туһаныах |
| Эрч 6 стр 6-7 | Хайа да кинигэни билэргэ: таһын көрөбүт, бастакы сирэйигэр туох суруллубутун ааҕабыт, кинигэ ааптардарын көрөбүт, ис хоһоонун(иһинээҕитин) ааҕабыт уо.д.а. |
| 10.09 |
| Ситимнээхтик саҥарыах. |
| Эрч 7 стр 7 | Айылҕа туспа тыыннаах, ураты кэрэ көстүүлээх, араас өҥнөөх. Ол тула сэһэргэһии. |
| 12.09 |
| Алын кылааска үөрэппити хатылааһын. Саҥа дорҕооно уонна буукуба |
| Эрч 12 стр 9 | Саха алпаабытын дорҕооннорун хатыылаан, сорудахтары толоруу. |
| 14.09 |
| Алпаабыт |
| Эрч 15,17. Стр 10 | Омук тылын сабыдыала олус күүстээх, ол иһин ийэ тылбытын харыстыаҕыҥ. |
| 17.09 |
| Уһун аһаҕас, хоһуласпыт, сэргэстэспит бүтэй дорҕооннор |
| Эрч 20,24. Стр 11,12. | Дорҕоон дьүөрэлэһиитин болҕойон көрүн. |
| 19.09 |
| Диктант «Дорообо, төрөөбүт тыам.» |
|
| Бэрэбиэркэлэн. |
| 21.09 |
| Этии чилиэннэрэ |
| Эрч 27 стр 13 | Этии тутаах чилиэннэрэ, этии ойоҕос чилиэннэрэ. |
| 24.09 |
| Туһулуу. Сирэй саҥа |
| Эрч 31 стр 14 | Туһулуу кими эмэ аатын ааттаан туохха эмэ туһаайан ыҥырарга туттуллар. Маныаха дьон хайдах сыһыаннааҕа, култуурата чуолкайдык көстөр. |
| 26.09 |
| Саҥа чаастара. Аат тыл түһүктэниитэ |
| Эрч 34,35,36 стр 15 | Тыллаы саҥа чааһынан сөпкө наардаа. |
| 28.09 |
| Саҥа дорҕоонноро уонна таба саҥарыы. Саҥа дорҕоонун үөскээһинэ |
| Эрч. 44,45,46. 24Стр 18.19 | Саҥардахпытына, дорҕоон тахсар. Ону саҥа дорҕооно диибит. Саҥа дорҕоонун фонетика үөрэтэр. Сахалыыта – саҥа дорҕоонун үөрэтиитэ. |
| 1.10 |
| Аһаҕас дорҕооннору наардааһын |
| 26Эрч 50 стр 2821,22. | Саха тылын аһаҕас дорҕоонноро айах иһигэр туох мэһээйэ суох этиллэллэр. |
| 3.10 |
| Киэҥ, кыараҕас аһаҕас дорҕооннор |
|
|
|
| 5.10 |
| Илин уонна кэлин аһаҕас дорҕооннор |
|
|
|
| 8.10 |
| Уос уонна айах аһаҕас дорҕоонноро |
|
|
|
| 10.10 |
| Дьуптуоннар |
|
|
|
| 12.10 |
| Аһаҕас дорҕооннор наарданыылара |
|
|
|
| 15.10 |
| Аһаҕас дорҕоон дьүөрэлэһэр сокуона |
| Таблица толор стр 26 | А.д. сахалыы тылга дьүөрэлэһэн, наардаһан тураллар. Икки сүрүн быраабыла баар. |
| 17.10 |
| Аһаҕас дорҕоон дьүөрэлэһиитин тутула |
|
|
|
| 19.10 |
| Уһун, аһаҕас дорҕоон эбэтэр дьуптуон кылгааһына |
| Эрч 57 | Сыһыарыы эбилиннэҕинэ , сороҕор тыл олоҕун уһатыылаах а.д.эбэтэр дьуптуонун кылгас киэҥ а.д.солбуйар. ону а.д.кылгааһына дэнэр. |
| 22.10 |
| Тиэкис өйдөбүлэ, бэлиэтэ |
| Эрч 60 стр 29 | Этэр санааны толору арыйар, ис хоһоонунан уонна тутулунан сибээстээх хас да этии ситимэ тиэкис дэнэр. |
| 24.10 |
| Бүтэй дорҕооннор |
| Эрч 63 стр 30 | Б.д хайдах үөскүүллэринэн көрөн, ньирг.уонна ньирг.суох диэн араараллар. |
| 26.10 |
| Бүтэй дорҕоон аһаҕас дорҕоон сабыдыалынан солбуллуута |
| Эрч 64,65 стр 31 |
|
| 5.10 |
| Бүтэй дорҕооннор дьүөрэлэһэн туттуллуулара |
| Эрч 68,69 стр 33. | Тыл олоҕор сыһыарыы сыстарыгар б.д.сэргэст.түгэннээхтэр. |
| 7.10 |
| Тиэкис тутула |
| Эрч 71 стр 35 | Тиэкис үс чаастаах буолар: киириитэ, сүрүн чааһа, түмүгэ. |
| 9.11 |
| Бүтэй дорҕоон хоһулаһыыта |
| Эрч 76 стр 38-39 | С.т б.д хоһулаһыыта икки араастаах: тыл олоҕунааҕы хоһулаһыы уонна сыһыарыы сыстыытыгар хоһулаһыы. |
| 12.11 |
| Тиэкискэ этии ситимэ |
| Эрч 79 стр 41 | Сэргэстэһэ турбут этии барыта тиэкис буолбат. |
| 14.11 |
| Саха алпаабыта |
| Эрч 82 стр 43 | Алпаабыт диэн бары суруктаах тылларга саҥа дорҕооннорун бэлиэтиир анаан сааһыламмыт буукубалар кэккэлэрэ. |
| 16.11
|
| Саха тылын алпаабытын устуоруйатыттан |
| Эрч 85-86 стр 45 | Билигин киирии тылы сахалыы көрүҥүнэн суруйуу олохсуйан эрэр. |
| 19.11 |
| Ситимнээх саҥа. Тиэкискэ этии ситимэ. |
| Ситэрии. | Холобурдар. |
| 21.11 |
| Хонтуруолунай үлэ. |
|
| Болҕомтолоохтук толоруу. |
| 23.11 |
| Хатылааһын. |
|
|
|
| 26.11 |
| Лиэксикэ Лиэксикэ өйдөбүлэ
|
| Эрч 91, 92 стр 50 | Тыл – омук култууратын мэҥэ өйдөбүнньүгэ. |
| 28.11 |
| Тылдьыт |
|
| Тыл суолтатын, таба суруллуутун билээри араас тылдьыты туһанабыт. |
| 30.11 |
| Тыл өйдөбүлэ. Тыл суолтата |
| Эрч 94, 95 стр 52 | Тыл тугу бэлиэтиирэ (киһи өйүгэр көбүтэр өйдөбүлэ) суолтата дэнэр. |
| 3.12 |
| Тыл |
| Ситэрии | Саныыр санааны сатаан сааһылаан этэр, дакаастыыр сатабыл киһиэхэ куруук наада буолар. |
| 5.12 |
| Ситимнээх саҥа. Тиэкискэ этии ситимэ |
| Эрч 100, 101 стр 54 | Тыл олоҕо тутулунан икки араастаах: төрүт уонна үөскээбит. |
| 7.12 |
| Тыл лиэксикэлии суолтата |
| Эрч 103 стр 55 | Тыл лиэксикэлии суолтатын быһаарыылаах тылдьыкка суруйаллар. |
| 10.12 |
| Биир уонна элбэх суолталаах тыллар. |
| Эрч 108,109. Стр 57 | Төрүт эрэ суолтатынан туттуллар тыл биир суолталаах дэнэр. Оннук туттуллар тылы элбэх суолталаах тыл дэнэр. |
| 12.12 |
| Тыл көнө уонна көспүт суолтата |
| Эрч 112 стр 59. | Тыл бэйэтин анал суолтатыгар туттулларын көнө суолта дэнэр. Атын тыл оннугар туттулларын көспүт суолта дэнэр. |
| 14.12 |
| Тиэкискэ этиилэри ситимниир ньымалар |
| Ситэрии | Хатылааһын |
| 17.12 |
| Тыл көспүт суолтатын саҥарар саҥаҕа туттуу. |
|
| Лиэксикэлии ньыма, кырамаатыкалыы ньыма, ситим тылы туттуу. |
| 19.12 |
| Хатылааһын. |
|
|
|
| 21.12 |
| Диктант |
|
| Болҕомтолоохтук толор. |
| 24.12 |
| Омуоньум |
| Эрч 122, 123 стр 68 | Тус туһунан өйдөбүллээх эрээри, биирдик этиллэр тыллары омуоньум дэнэр. |
| 26.12 |
| Онтуоньум |
| Эрч 126,127 стр 69 | Утарыта суолталаах тыллары онтуоньум дэнэр. |
| 28.12 |
| Ситимнээх саҥа. Тиэкискэ этиилэри ситимниир ньымалар |
|
|
|
| 14.01 |
| Синиэньим |
| Эрч 136, 137 стр 72, 73. | Биир эбэтэр майгыннаһар суолталаах тыллары синоним дэнэр. |
| 16.01 |
| Синиэньими саҥарар саҥаҕа туттуу |
| Эрч 141, 143, 144. Стр75 | Толору синиэньим, дэгэт синиэньим, истиил синиэньим, дэгэт суолталаах истиил сэниэньим. |
| 18.01 |
| Хатылааһын. |
|
|
|
| 21.01 |
| Синиэньими тиэкискэ туттуу |
| Эрч 150 стр 81 |
|
| 23.01 |
| Тиэкис синиэньимэ |
|
| Солбуйсар тыллары тиэкис синиэньимэ дэнэр. |
| 25.01 |
| Хатылааһын. |
| Эрч 151 IV стр 83 |
|
| 28.01 |
| Ситимнээх саҥа. Тиэкискэ этиилэри ситимниир ньыма |
|
|
|
| 30.01 |
| Сиинтэксис уонна сурук бэлиэтэ. Этии. Этии арааһа |
| Эрч 161, 163 стр 93 | Этии сиинтэксис тутаах өлүүскэтэ. |
| 1.02 |
| Хатылааһын. |
|
| Саха тылыгар, нуучча тылыгар, хас биирдии солбуйар аат бэлиэтэ туспа быһаарыылаах. |
| 4.02 |
| Тыл ситимэ |
| Эрч 171, 172 чтр 95 | Икки тыл ситимнэһиитин тыл ситимэ диэн ааттыыллар. |
| 6.02 |
| Ситимнээх саҥа. Тиэкис тиэмэтэ |
|
|
|
| 8.02 |
| Этии тутаах чилиэнэ Туһаан уонна кэпсиирэ |
|
|
|
| 11.02 |
| Этии ойоҕос чилиэнэ Быһаарыы |
|
|
|
| 13.02 |
| Толоруу |
|
|
|
| 15.02 |
| Сиһилии |
|
|
|
| 18.02 |
| Ситимнээхтик саҥарыах Тиэкис тиэмэтэ |
|
|
|
| 20.02 |
| Хатылааһын |
|
|
|
| 22.02 |
| Биир уустаах чилиэннээх этии |
|
|
|
| 25.02 |
| Туһулуулаах этии |
|
|
|
|
|
| Хатылааһын |
|
|
|
| 27.02 |
| Ситимнээхтик саҥарыах Тиэкис тиэмэтэ |
|
|
|
| 1.03 |
| Судургу уонна холбуу этиилэр |
|
|
|
| 4.03 |
| Хатылааһын |
|
|
|
| 6.03 |
| Сирэй саҥа |
|
|
|
| 11.03 |
| Кэпсэтии (Диалог) |
|
|
|
| 13.03 |
| Хатылааһын |
|
|
|
| 15.03 |
| Хатылааһын |
|
|
|
| 18.03 |
| Хатылааһын |
|
|
|
| 20.03 |
| Кэрчик тиэмэ. Апсаас |
|
|
|
| 22.03 |
| Хатылааһын |
|
|
|
| 1.04. |
| Тыл састааба уонна арпагыраапыйа Тыл олоҕун уонна сыһыарыытын өйдөбүлэ |
|
|
|
| 3.04 |
| Тиэкис былаана |
|
|
|
| 5.04 |
| Арпагыраапыйа (Таба суруйуу) |
|
|
|
| 8.04 |
| Арпагыраама |
|
|
|
| 10.04 |
| Арпагыраапыйа суолтата |
|
|
|
| 12.04 |
| Арпагыраапыйа тылдьытынан сатаан туһаныы |
|
|
|
| 15.04 |
| Тиэкис сүрүн санаата. Эпиигирэп |
|
|
|
| 17.04 |
| Арпагыраапыйа ирдэбилэ |
|
|
|
| 19.04 |
| Саҥа дорҕоонун ирдэбилэ |
|
|
|
| 22.04 |
| Морполуогуйа ирдэбилэ |
|
|
|
| 24.04 |
| Болдьох (усулуобунай) ирдэбил |
|
|
|
| 26.04 |
| Ситимнээхтик саҥарыах. Саҥа тиибэ Сэргээһин |
|
|
|
| 29.04 |
| Тыл олоҕун таба суруйуу. Тыл олоҕунааҕы аһаҕас дорҕоон суруллуута. |
|
|
|
| 3.05 |
| Тыл олоҕунааҕы бүтэй дорҕоон суруллуута |
|
|
|
| 6.05 |
| Сыһыарыылаах тыллары таба суруйуу |
|
|
|
| 8.05 |
| Нууччалыы тылы таба суруйуу |
|
|
|
| 10.05 |
| Хатылааһын |
|
|
|
| 13.05 |
| Сымнатар бэлиэ түһэр уонна түспэт түбэлтэлэрэ |
|
|
|
| 15.04 |
| Ситимнээхтик саҥарыах Ойуулааһын |
|
|
|
| 17.05 |
| Холбуу тыллар |
|
|
|
| 20.05 |
| Тылы көһөрүү |
|
|
|
| 22.05 |
| Тойоннооһун |
|
|
|
| 24.05 |
| Сылы түмүктүүр хатылааһын |
|
|
|
| 27.05 |
| Сыһыарыы. 5-с кылааска таба суруйууну үөрэтии |
|
|
|
23
280 287 
