Радиоактивтуулук

Алайчы уулу Саит атындагы инновациялык орто мектеби

Саламатсынарбы балдар!

Химия сабагына кош

келипсинер

Химия сабагына кош келгиле!

Сабактын темасы:

Радиоактивтүүлүк

Сабактын максаты:

Радиоактивтүүлүк жөнүндө маалымат алып, анын маани маңызын өндүрүштөгү ролун мүнөздөп бересиңер.

• Өзүнөн ренген нурларды бөлүп чыгарган элементтерди радиоактивтүү элементтер деп атайбыз

Радиоактивтүүлүк-

ренген нурларын чыгарган кубулушту айтабыз.

Элементтердин атомдорунун башка элементтердин атомдоруна айлануу процесси ядролук реакция деп аталат

Изотоп деп-

Ядросунун заряты бирдей,бирок атомдук массалары ар түрдүү болгон элементтерди айтабыз.

Радиоактивтуулук

• 1896–жылы француз физиги А. Беккерель урандын туздарынын люминесценция кубулушун окуп–үйрөнүү менен, алардын өзүнөн белгисиз нурларды бөлүп чыгаарын жана ал нурлар кагаз, жыгач, жука металл пластинкалары аркылуу өтүп, абаны иондоштура тургандыгын байкаган. (1897–98–жылдар).
• Мария Склодовская–Кюри жана Пьер Кюри уран рудаларын изилдеп, жаңы химиялык элементтерди: полонийди жана радийди ачкан. Туруксуз изотоптордун өз алдынча бөлүкчөлөрдү бөлүп чыгаруу жана энергияны нурландыруу менен туруктуу изотопторго айлануу кубулушу табийгый радиоактивдүүлүк деп аталат.
• Катар саны 83тɵн жогору болгон химиялык элементтер радиоактивдүү болуп саналат.
• Радиоактивдүү нурлардын түрлөрү

Э. Резерфорд радиоактивдүү заттардан бөлүнүп чыккан нурларды магнит талаасы аркылуу өткөрүү менен эки түрдөгү нурларды алган: α–нурлары –  оң заряддалган оор  бөлүкчөлөр (гелийдин атомунун ядросу) жана β–нурлары – терс заряддалган жеңил бөлүкчөлөр (электронго окшош).

• 1900–жылы П. Виллард γ–нурларын – нейтралдуу нурларды ачкан. Резерфорд тарабынан атомдун структурасы түзүлгөндөн кийин радиоактивдүүлүктүн ядролук процесс экендиги анык болгон.1902–жылы Э. Резерфорд жана Ф. Содди радиоактивдүү заттардын нурларды бөлүп чыгаруу менен ажыроосунун натыйжасында, бир химиялык элементтин башка элементке айлана тургандыгын далилдешкен.

Көнүл бурганынарга чон рахмат!