К?ні: П?ні: ?аза? ?дебиеті Сыныбы: 5
Саба?ты? та?ырыбы: С.Сейфуллин «А?са? киік» ?ле?і
Саба?ты? ма?саты:
1.Білімділік – а?ын жайлы білетін м?ліметтерді ты?дай отырып жа?а ма?л?маттар алуына жа?дай ту?ызу, «А?са? киік» ?ле?іні? та?ырыбы мен идеясын ашу;
2.Дамытушылы? – о?ушыларды? м?нерлеп о?у,?ле? мазм?нын ме?гере отырып автор шеберлігін тануына к?мектесу,?ле?ді теориялы? жа?ынан талдай білуге ?йрету;
3. Т?рбиелік – а) шы?армашылы? ж?мыстар ар?ылы ойлау ?абілетіні? дамуына,тіл байлы?ыны? артуына ы?пал жасау; ?) ?з бетінше зерттеу,талдау ж?мыстарына машы?танып,т?йінді ой,?зіндік пікір ?алыптастыруына жол ашу; б) отанс?йгіштікке,тіл,с?з ?нерін ж?не таби?атты ?адірлеп,?астерлей білуге,адамгершілікке т?рбиелеу.
Саба?ты? т?рі: жа?а саба?ты ме?герту.
К?рнекілігі: С?кен Сейфулинні? суреті,шы?армалары,?аза?стан картасы,тест с?ра?тары,киікті? суреті,электронды о?улы?
П?наралы? байланыс: тарих,жаратылыстану.
?дісі: с?ра?-жауап,баяндау,т?сіндіру,тест с?ра?тары,сын т?р?ысынан ойлау стратегиялары.
Саба?ты? барысы:
I.?йымдастыру кезе?і. а) О?ушылармен с?лемдесу,т?гендеу. ?) О?ушы зейінін ?ле? жолдарымен саба??а аудару.
«?нер алды – ?ызыл тіл,»
Ана?дай оны ??рметте!
?ажымай,талмай ?йрен,біл,
Асылын с?зді? ?рнекте.
Ана тіл – асыл ?азына,
Байлв?ы? – білсе? ол сені?.
Жеткізер ?мір жазына,
Сонымен ?сер ?ркені?, - дей отырып с?з асылын,тіл тазалы?ын сезінетін кезекті ?дебиет саба?ын бастаймыз.
II.?й тапсырмасын с?рау.
- ?ане, балалар,?ткен саба?ымызда ?ай а?ынны? ?мірі ж?не шы?армашылы?ымен танысты?? ( «?теген батыр» дастанынан ?зінді).
?азір жыр алыбы Жамбыл т??ірегінде о?ып білгенімізді ?орыту ?шін тест с?ра?тарына жауапберіп к?релік.Б?ріміз бір рет таза пара? алайы? та,жо?ары жа?ына аты-ж?німізді жазып ?оялы?
Тест с?ра?тары экраннан к?рсетіледі.
1.Жамбыл ?ай жылы ?ай жерде д?ниеге келді?
а) 1845 жылы Шы?ыс ?аза?стан облысында
?) 1846 жылы ?улие ата ??ірінде
б) 1847 жылы О?т?стік ?аза?стан облысында
2. Жамбылды? ?кесіні? аты кім?
а) Жанабай ?) Жанай б) Жаппа
3.Жамбылды? шы?армасы.
а) «С?раншы батыр» ?) «?ыс» б) «Са?ындым!
4.Жамбылды? ?стазыны? аты кім?
а) Абай ?)Шашубай б) С?йінбай
5.Жамбылды? ?лыны? есімі кім?
а) Айбар ?) Ал?адай б) Аршын
6. Жамблды байта? елге таныт?ан ?нері.
а) айтыс ?нері ?) к?й ?нері б) би ?нері
7. «?теген батыр» дастанында ?тегенні? еліне тап?ан жайлы,ш?райлы жері ?ай жер еді?
а) ?ызылорда ?) Жиделібайсын б) ?азы??рт
8.Жамбыл ?міріні? со?ында ?ай жерде т?рды ж?не м?ражайы ?айда орналас?ан?
а)Алматы облысы,?зына?аш ауданы
?)Жамбыл облысы, Мойын??м жері
б) О?т?стік ?аза?стан облысы,Сайрам жері
9.Жамбылды? 1941-1945 жыл?ы со?ыста солдаттарды жігерлендірген ?ле?і.
а) «С?м со?ыс» ?) «Ленинградты? ?ренім» б) « Ал?а,ал?а ...»
10. Жамбыл ?ай жылы ?анша жасында ?айтыс болды?
а) 1945 жылы 99 жасында ?) 1946 жылы 100 жасында б) 1947 жылы 101 жасында
Тест с?ра?тарыны? жауаптаы экраннан к?рсетіледі де,балалар сол жауаптар бойынша бір-біріні?,я?ни к?ршілеріні? тест жауаптарын тексереді.
1-с?ра? ?) 6-с?ра? а)
2-с?ра? б) 7-с?ра? ?)
3-с?ра? а) 8-с?ра? а)
4-с?ра? б) 9-с?ра? ?)
5-с?ра? ?) 10-с?ра? а)
- Тексеріп болса? экраннан к?рсетіліп т?р?ан ба?алау ретімен бір-бірімізді ба?алайы? :
1-4 д?рыс жауап «2»;
1-5 д?рыс жауап «3»;
8-9 д?рыс жауап «4»;
10 д?рыс жауап «5»;
- Балалар,енді,?олдары?да?ы т?рлі-т?сті ?а?аздары?нан «5»-тік ал?ан о?ушы ?ызыл т?сті, «4»-тік ал?ан о?ушы к?к т?сті, «3»-тік ал?ан жасыл т?сті, «2»-лік ал?ан о?ушы ?ара т?сті к?терейік.
III. Жа?а саба??а кіріспе.
-балалар,б?йтерек а?ашы туралы не білеміз? ..
?аза? б?йтерек а?ашын киелі санап,?асиет т?тады.Тамырын тере?ге жай?ан б?йтерек сан тарап?а жол алып,ккпен жарыса ?седі,?за? жылдар бойы ?сіп ?нетін а?аш екен.
Бізді? ?аза? хал?ы ?з ?лын,батырларын ескеріп,е?бегін ба?алап «Бес арыс», «?ш б?йтерек» т.б. деп ?з с?рген ?о?амына,е?бегіне ?арай топтап,ба?алап келеді.
«?ш б?йтеректеріміз» кімдер екен? ... (С?кен,Ілияс,Бейімбет)
«Абайды? інілері,?аза?ты? ірілері – С?кен,Ілияс,Бейімбет» деп а?ын жырла?андай б?гінгі саба?ымызда С?кен Сейфулинні? ?мірі мен шы?армашылы?ы туралы о?ып танысамыз.
?ткен саба?та ?осымша С?кен Сейфуллин туралы зерттеп,деректер жинап келуге тапсырыл?ан.?ане,ойымызды орта?а салайы?...
1.О?ушылар ?здері дайындап келген м?ліметтерін,деректерін айтады. (?осымша о?ушылар айтпай кеткен С?кен туралы деректерді,1938 жыл?ы репрессия туралы,??рбандары туралы айтамын).
Б?гін С?кен Сейфулинні? «А?са? киік» ?ле?імен танысамыз.Б?л ?ле?ін а?ын 1924 жылы жазыпты.
2.Электронды о?улы?пен ж?мыс.
(Электронды о?улы?тан «А?са? киік» ?ле?і м?нерлеп о?ылады).
- Балалар,?ле?ні? бастап?ы жолдарында бандал?ан Ар?а,Бетпа?дала туралы м?лімет бере кетейін.Ар?а,я?ни Сарыар?а –(картадан к?рсетіледі) Орталы? ?аза?станды алып жат?ан айма?.Батысынан Шы?ысына дейін 1200 км ??ірді алып жатыр.Бетпа?дала осы Сарыар?ада орналас?ан,батысы сазды,шы?ысы тсты ??мды,ш?лді жер.
Киік дегеніміз не? Киікті ?аза? а?б?кен деп те атайды.Киік ш?лді жерде мекендейді.Оны? м?йізі медицинада д?рі-д?рмек жасау ?шін пайдалынады.Еті,м?йізі ба?алы. (Экраннан киікті? ?демі суреті к?рсетіледі).
3.Кітаппен ж?мыс.
-?ане,ары ?арай м?нерлеп ?зіміз о?ып жіберелік.О?ып отырып «Т?ртіп алу» стратегиясы бойынша ?здеріне таныс емес с?здерді ?арындашпен белгілеп отырайы?. (О?ушылар м?нерлеп о?ып шы?ады да,т?сініксіз с?здерді айтып шы?ады).Экран?а с?здік жазылады.
?у баялыш – ш?пті? атауы.Сегіз к?штік – ?зынды? ?лшемі.Та?ы – жануарды? ?сем,с?лу м?сіні. ?ос – шатыр,к?рке.Бетеге – ш?п атауы.
- Та?тада?ы с?здерді д?атерімізге т?сіріп алайы?.
4. Шы?армашылы? ж?мыс.
1. ?ле? мазм?нына с?йене отырып,?ле? ішінен таби?ат к?рінісі,киікті? с?лу м?сіні,м?шкіл халін суреттеген жолдарды тауып,?з с?зімізбен айтып к?релік. (О?ушылар ?ле?нен тауып айтады.)
2.?ле?нен а?ынны? пайдалан?ан ?андай бейнелі с?здерін (те?еу,эпитет с?здерін ) бай?ады??...
Еле?деп жас балаша жаута?дайды – те?еу.
- Те?еу дегеніміз не? (О?ушылар с?ра??а жауап айтады).
- Жа?сы, балалар, а?ынны? айтйын деген ойы таби?атты ?ор?ау,жан-жануарларды аялау екен.ХХ ?асырды? басында киік саны к?рт азайып,б?л киелі жануар «?ызыл кітап?а» алын?ан екен.Киіуктер неге азайды,кім кін?лі? «?ызыл кітап» дегеніміз не?
(Экраннан жаралы киік суреті к?рсетіледі).
- С?кен Сейфуллин «А?са? киік» ?ле?і ар?ылы жас ?рпа??ане айт?ысы келді? Біз осы ?ле?нен ?андай т?рбие аламыз?
( Таби?атты ?ор?ау,оны? ?рбір тасын,тауын,жануарын аялау,?ор?ау.)
- Таби?атты ?ор?ау ма?сатында мектепте біз ?андай іс-шаралар ж?ргізіп жатырмыз?
- Сенбіліктерге шы?ып,к?ше,аула,?ала тазалы?ына ат салысудамыз.Экокезекшілікке шы?амыз,а?аштар егіп,?з ?лесімізді ?осамыз.
- Таби?атты ?ор?ау,жан-жануарларды ?ор?ау туралы ?андай ма?ал-м?телдер мен на?ыл с?здерді білеміз?...
IV. Бекіту. - Балалар,біз б?гін саба?та не білдік,не ?йрендік?
|
Инсерт ?дісі
|
|
|
|
Білемін
|
Мен ?шін
жа?алы?
|
Білгім келеді
|
Сергіту минуты. « Сен С?кен туралы не білесі??» ойыны.
Б?л ойында сыныпты? ?р жеріне ?лестірме пара?шалар ілініп,сыртында н?мерлері жазылып т?рады.Бір о?ушы шы?ып онда?ы с?ра?тарды о?иды,онда д?рыс жауап ж?не ?ате жауап жазылады.Жауптарды? ?асында с?здер жазылады.Егер о?ушы д?рыс жауапты тапса мада?тау с?здер,?ателессе а?ыл-ке?ес беретін с?здер жазыл?ан.
1-?лестірме
С?кен Сейфуллин ?ай жылы ?ай жерде д?ниеге келді?
а) 1847 жылы Алматы облысы (3-?лестірмеге бар). ?) 1894 жылы ?ара?анды облысы (2-?лестірмеге бар).
2-?лестірме
Жауап ?те д?рыс.Саба?ты жа?сы т?сінгені? к?рініп т?р. Келесі с?ра?.
С?кенні? ?кесіні? аты кім?
а) Сейфолла (5-?лестірмеге бар). ?) Сеітжаппар (8-?лестірмеге бар).
3-?лестірме
?ателесті?.Саба?ты ты?дамай,саба?та бас?а н?рсе ойлап отыр?аны? к?рініп т?р.Зейін салып ты?дау керек. Ойын осылайша жал?аса береді.
V. ?й тапсырмасын беру. 1. «А?са? киік» ?ле?ін м?нерлеп о?у,?зінді жаттау. 2. О?и?а желісіне байланысты сурет салу.
VI. О?ушыларды ба?алау. О?ушыларды? тест жауаптары жиналып алынады да,ол ?й тапсырмасын ба?алау ретінде журнал?а ?ойылады.Саба??а жа?сы ?атыс?ан о?ушыларды мада?тау.
VII.?орытынды. Экраннан мына с?здер к?рсетемін де,о?ып беріп ма?ынасын т?сіндіремін.Алла та?ала пендесіне « Жер бетіндегі барша тіршілік иесін ?олын беремін:жазы? дала,тау-тас,шал?ар те?із,айдын к?л,ну орман.?апта?ан жануарлар?а да ?зі? иелік ет.Менен кейінгі жауапты- сенсі?.Жер бетіндегі ?мір жа?сы ?алыптаса ма,жо? ?лде б?лініп ойраны шы?ады ма – са?ан байланысты. Т?бі сенен с?раймын» деп аса зор міндет артып,шексіз билікті еркіне берсе керек.
Олай болса,таби?атты аялау,оны? ?рбір б?лшегін ?астерлеу,??рметтеу бізді? еншімізде
839
75 284 
