Сабактын планы: Сан атоочтун түзүлүшүнө карай бөлүнүшү. Жөнөкөй жана татаал сан атооч.
Класс: 5-класс
Убактысы: 45 мүнөт
1. Сабактын максаттары:
Билим берүүчүлүк: Окуучулар сан атоочтун маанилик түрлөрүн, түзүлүшүнө карай жөнөкөй жана татаал болуп бөлүнүшүн айырмалай алышат.
Өнүктүрүүчүлүк: Окуучулардын логикалык ой жүгүртүүсү, сөз байлыгы жана сан атоочторду кепте туура колдонуу көндүмдөрү калыптанат.
Тарбия берүүчүлүк: Улуттук баалуулуктарды аздектей билүүгө жана топтордо иштөөдө бири-бирин сыйлоого тарбияланышат.
2. Көрсөтмө куралдар жана жабдыктар:
Интерактивдүү доска же проектор.
Улуттук буюмдардын сүрөттөрү же макеттери (Калпак, Комуз, Шырдак, Туур).
"Банкомат" кутучасы жана жасалма "акча-карточкалар".
Шыктандыруучу стикерлер/карточкалар ("Азаматсын!", "Мыктысын", "Акылдуусуң").
3. Сабактын жүрүшү (45 мүнөт):
I. Уюштуруу жана жагымдуу маанай (5 мүнөт)
Жасалма интеллекттин жардамы менен маанай.
"Салам, достор! Мен жөнөкөй эле жыгач эмесмин, менде миңдеген сандагы күүлөр катылган комузмун. Бүгүн силер менен 'Сан атооч' дүйнөсүнө саякаттайбыз.
Топторго бөлүү: Окуучулар слайддагы улуттук тамактардын сүрөттөрүн тандап алышат жана анын артында улуттук буюмдар жашырылган болот, ошого карата төмөнкүдөй топторго бөлүнүшөт:
"Калпак" тобу
"Комуз" тобу
"Шырдак" тобу
II. Жаңы теманы түшүндүрүү (10 мүнөт)
. Эреже: Бир гана негизден (сөздөн) турган сандар жөнөкөй сан атооч деп аталат.
Мисалдар: Беш (5), он (10), кырк (40), жүз (100), миң (1000).
Эреже: Эки же андан көп негизден (сөздөн) куралып, бир маанини билдирген сандар татаал сан атооч деп аталат.
Жазуу эрежеси: Татаал сан атоочтор дайыма бөлөк-бөлөк жазылат.
Мисалдар:
Он бир (10+1)
Жыйырма беш (20+5)
Эки жүз элүү (200+50)
4. Маанилик түрлөрүнө сереп (4 мүнөт)
Окуучуларга сан атоочтун маанисине карай 6 түрү бар экенин схема түрүндө көрсөтөм:
Эсептик: (Канча? Нече?) — беш, он.
Иреттик: (Канчанчы?) — бешинчи, онунчу.
Жамдама: (Нечөө?) — бешөө, алтоо.
Болжолдоом: (Канчадай?) — элүүдөй, жүздөгөн.
Топтук: (Канчадан?) — бештен, ондон.
Ченем: (Бөлчөк) — бештен бир, эки бүтүн ондон беш.
III. Практикалык тапшырмалар (10 мүнөт)
"Топтук жарыш": Ар бир топко текст берилет, тексттен листке төмөнкү тиешелүү сөздөрд таап жазышат
Калпак тобу: Тексттеги жөнөкөй сан атоочторду табышат.
Комуз тобу: Татаал сан атоочторду табышат.
Шырдак тобу: Иреттик сан атоочторду табышат.
IV. Эс алуу мүнөтү: "Жандуу сандар" оюну (5 мүнөт)
Окуучулар ордунан турушат. Мугалим сан айтат:
Эгерде сан жөнөкөй болсо — кол чабышат.
Эгерде сан татаал болсо — колдорун өйдө көтөрүшөт.
Эгерде иреттик сан болсо (мисалы, үчүнчү) — бир жолу секиришет.
V. Бышыктоо үчүн суроолор (10 мүнөт)
Слайдда суроолор берилет, жооп беришет
VI. Баалоо жана Жыйынтыктоо (5 мүнөт)
Шыктандыруучу карточкалар: Сабакта активдүү катышкан окуучуларга баа коюлат
Рефлексия: "Бүгүн мен эмнени билдим?" - окуучулар бир сөз менен жооп беришет.
Үй тапшырма: "Менин үй-бүлөм сандар менен" деген темада 5 сүйлөмдөн турган чакан дилбаян жазуу (сан атоочтордун астын сызуу).