Санарип (ачык сабак) слайд

Сабактын темасы:

Бугунку кундун жана санариптик

келечектин кесиптери

Сабактын максаты:

Кесиптердин өзгөрүшүнө алып келүүчү себептерге мүнөздөмө бере алышат;

Дүйнө жүзүндө пайда болгон же жакынкы аралыкта пайда болуучу кесиптерге жана алардын Кыргызстандын өнүгүүсү үчүн маанилүүлүгүнө талдоо  жүргүзө алышат;

Өзүнүн билимдик жана кесиптик траекториясын алдын ала болжолдоп аныктоо  үчүн зарыл болгон көндүмдөр тууралуу билимдерин колдоно алат;

2019-жыл

«Өлкөнү санариптештирүү

аймактарды өнүктүрүү»

футуролог – келечекти алдын ала маалымдоочу адам

*  келечекти түзүүгө болот, ал өзүбүздүн иш- аракеттерибизге гана жараша болот;

*  келечек өзгөрүлмөлүү – ал өткөндөгүгө эмес, катышуучулардын чечимине жана  кызыкчылыктарына жараша болот;

*  айрым иштерди болжолдоп аныктоого болот, бирок келечектин кандай болорун так айтууга мүмкүн эмес, жөн гана каалообузга жараша алдын ала ойлонуштура алабыз деп эсептешет.

Кесиптер 3 категорияга болунот

Жаны кесиптер

Озгоруп туруучу кесиптер

Пенсионер кесиптер

ЖАҢЫ КЕСИПТЕР -   керектөөчүлөрдүн жаңы талаптарына жана жаңы  тажрыйбаларды колдонууга технологиялардын алмашуусуна байланыштуу пайда боло турган кесиптер

ӨЗГӨРҮП ТУРУУЧУ КЕСИПТЕР - алар бар, бирок IT жана башка технологиялардын таасири алдында өзгөрөт.

ПЕНСИОНЕР – КЕСИПТЕР – автоматташтыруунун, ошондой эле технологиялык жана социалдык өзгөрүүлөрдүн натыйжасында жок болуучу кесиптер.

- 2020-жылга чейин пайда болуучу кесиптер – булар жакынкы аралыкта керектелүүчү кесиптер. Өнүккөн өлкөлөрдө алардын көбү пайда болгон (мисалы, энергияаудиторлор, тармактык дарыгерлер, ГМО-агрономдор ж.б.)

- 2020-жылдан кийин пайда болушу мүмкүн болгон кесиптер – дүйнөнүн  технологиялык жакшы өнүгүүсүнүн алдында “бүрсүгүнү” пайда болуучу кесиптер. Бүгүнкү күндө кесиптик маселелерди чечүүгө алгачкы кадамдар жасалды (мисалы, киберпротезчилер, виртуалдык дүйнөнүн программисттери ж.б. пайда болду).

Россияда жогору төлөнүүчү кесиптер

Дүйнө жүзүндө жогору төлөнүүчү кесиптер

10 ТОП

Финансист

10 ТОП

Дүйнө жүзүндө эмгек рыногунда көп суралуучу кесиптер

Камсыздандыруучу (Страховщик)

Хирург

Нефти өндүрүүчү

Анестезиолог

IT-адис

10 ТОП

Кыргызстанда эмгек рыногунда көп суралуучу кесиптер

10 ТОП

Маалыматтык коопсуздук

Инженер-проектировщик

Жогорку звенону башкаруучу

Тиш дарыгер

  (2019-ж.  минимум  2022 – жылга чейин)

Космонавт

Маалымат коммуникациялык технологиялар жана байланыш системасы

Педагог

Учкуч

Учкуч

Тиш дарыгер

Юрист

Тоо кен иши

Маркетолог

Геологиялык чалгындоо технологиясы

Дарыгер

Рынокту талдоочу

Илимпоз

Маркетолог

Юрист

Технологиялык машиналар жана жабдуулар

Байланыш  жана маалымат

Персонал боюнча адис

IT-адис

Медицина

Химик-фармацевт

Кесиптик жумушчу

Жарнама боюнча менеджер

Менеджмент жана маркетинг

Сулуулук индустриясынын адиси

Гендик инженер

Агроинженерия

Эколог

Курулуш

Билим берүү

Америкалык Forbes  журналы 2020-жылда эң жогору төлөнүүчү кесиптердин

тизмесин жарыялады.

Алар:

• Сити- фермер  – имараттардын чатырларында агрардык өнөр жай чарбачылыгын тейлейт. Шаар четинде өсүмдүктөрдү жана жаныбарларды көбөйтөт;
• Этикалык хакерлер – булар компьютердик эксперттер, аларга кылмышкер хакерлерден коргонуу максатында компьютердик системаны талкалоого мыйзам боюнча уруксат берилген. Этикалык хакер системанын чабал жерин аныктайт жана кантип жоюуну сунуштайт;
• Актуарий  – каржылык тобокелдик жана каржылык, сандык, талдоо боюнча адис. Каржылык тобокелдерди башкаруунун натыйжалуу методдоруна баа берет жана аларды иштеп чыгат;
• Эпидемиолог : калк жайгашкан аймактардагы, өлкөдөгү жана дүйнө жүзүндөгү абалды эпидемиологиялык көз караштан изилдейт. Оорулардын санын азайтуу же максаттуу профилактика жүргүзүү чаралары  тууралуу чечим кабыл алат;
• Веб- дизайнер : сайттын келечектеги сырткы көрүнүшүн түзөт. Кайда жана кандай элементтер жайгаштырылат, кандай жабдылат, канткенде колдонуучунун сайттын элементтери менен байланышы көрсөтүлөрүн аныктайт.

• Гендер – бул жыныстын социалдык ченеми, башкача айтканда, коомдогу балдарга жана кыздарга коюлуучу чен-өлчөмдөр  жана талаптар. Азыр Кыргызстанда  кандай кесипти эркек балдарга гана тандоо керектиги, ал эми кыздарга кандайын тандоо  тууралуу стереотиптер бар. Ошондуктан көпчүлүк учурда эркектерге жана кыздарга ар кандай көндүмдөрдү үйрөтүүгө аракет кылышат, өзгөчө үй-бүлөдө. Бирок,  футурологдордун айтуусунда, жакынкы келечекте бир нече факторлор адамдын ийгиликтүүлүгүн аныктайт:

           Кесиптик чеберчиликтерге ээ болуу, мисалы:

•       сынчыл ойлом,
•    тапкычтык, тактап айтканда жаңы нерселерди жаратуу,
•    эмоциялык интеллект,
•    көп сандаган маалыматтардын ичинен керектүүсүн тандап ала билүү жана ага талдоо жүргүзө билүү
•    адамдар жана машиналар менен коммуникациялык байланышта  болуу,

           Ишмердүүлүк чөйрөсүн өзгөртүүгө даяр болуу жана кайра окуп үйрөнө билүү.

•              IT–технологияларды билүү
•            Кесиптик маалыматка ээ болуу

Жол картасын түзүү

Максатка жетүүнүн кадамдары

Эмне кылуу керек?

Окуу:

Качан аткаруу керек 

… баллдан төмөн эмес  ЖРТны тапшыруу керек.

1.Сабактарга даярдануу.

Инсандык  өнүгүү

(110 балл – негизги тест и 60 балл – предметтик).

2.Мени кызыктырган темалар боюнча материалдар бар сайттардын тизмесин түзүү.

Дайыма

1.      (Интернеттен) кесипке багытталган тесттен өтүү жана ийгиликке жетүү үчүн кандай сапаттарга ээ болуу керектиги тууралуу ойлонуу, же башка кесипти тандоо.

2.      Окуп чыгуу …

Сентябрь,2019-ж.

3. Кошумча окуу үчүн темалардын тизмесин түзүү.

3.      Карап чыгуу…

4. ….

Эгерде сиз ЖОЖго тапшырууну пландап жаткан болсоңүз, анда ЖРТ тапшыруу керек. Өтмө баллдар көрсөтүлгөн.

• Мисалы, медициналык окуу жайына тапшыруу үчүн орточо 185-190 балл, программалык инженерияга – 185-190 балл, психологияга жана маалыматтык коопсуздукка – 170 жана андан жогору, өнөр жай жана жарандык курулуш – 160 баллдан жогору; чет тилдерге – 150 баллдан жогору; педагогикалык жана агрардык адистиктерге – 125 баллдан жогору ж.б.