Сандардын жалпы бөлүүчүлөрү жана жалпы бөлүнүүчүлөрү

21.11.2017ж. Сандардын жалпы бөлүүчүлөрү жана жалпы бөлүнүүчүлөрү математика сабагынын мугалими Айбекова А.А.

• «Мен байкагычмын»
• Сан 2 ге бөлүнсө алаканыңарды чапкыла
• Сан 3кө бөлүнсө, бутуңарды тыбыраткыла
• Сан 5 кө бөлүнсө класс көргөзгүлө

Тест менен иштөө

1. Натуралдык сан катарындагы экиге бөлүнгөн сандарды .......... деп атайбыз

• а) жуп сандар б) так сандар
• в) курама сандар г) жөнөкөй сандар

2. Экиге бөлүнбөгөн сандарды ...........деп атайбыз

д) курама сандар ж) жуп сандар

з) так сандар к) жөнөкөй сандар

3. Эгерде К саны так сан, ал эми Р саны жуп сан болсо анда К×Р саны кандай сан болот?

а) жуп сан б) так сан в) белгисиз

Тест менен иштөө

4. Сандардын кайсынысы 2 ге бөлүнөт?

м) 146598 н) 768409 т) 3547675 о) 364823

• 65721 саны кайсыл санга бөлүнөт?

а) 3 б) 2 в)5 г) 4

6. Сандардын кайсынысы 4 кө бөлүнөт?

т) 47516 р) 47597 с) 2846 п) 4778

7) Сандардын ичинен 5 ке да, 10 го бөлүнүүчү сандарды тапкыла?

р) 1565 с)3850 т) 4562 у) 3758

Тест менен иштөө

8) Эгерде сан 2ге да, 3 кө да бөлүнсө, анда ал сан кайсыл санга бөлүнөт?

т) 8 л) 12 п) 15 ы) 6

9 . Берилген сандардын арасынан 12 ге бөлүнгөн санды тапкыла

р) 2154 о) 20101 н) 5602 ң) 41268

10. Сандардын кайсынысы 9 га бөлүнөт?

а) 47250 б) 50608 в) 79023 г) 81361

11. 11 ге бөлүнүүчү сандарды тапкыла?

п) 23554 р) 46563 с) 79403 т) 80539

1. 12 кайсы сандарга бөлүнөт?

2. 12 ге кайсы сандар бөлүнөт?

а натуралдык санынын бөлүүчүлөрү деп, ошол сан бөлүнө турган сандарды айтабыз.

а санынын эң чоң, бөлүүчүсү –а, ал эми эң кичинеси – 1

М: 7

а натуралдык санынын бөлүнүүчүлөрү деп, ал санга бөлүнүүчү сандарды айтабыз.

а санынын 0 дөн айырмалуу эң кичине бөлүнүүчүсү- а, бирок анын эң чоң бөлүнүүчүсүн көрсөтүүгө болбойт. 0 саны ар кандай натуралдык сандын бөлүнүүчүлөрү боло алат.

М: 2

Натуралдык а санынын бөлүнүүчүлөрүнүн саны чексиз,

ал эми бөлүүчүлөрүнүн саны чектүү

16 жана 28дин бөлүүчүлөрүн жазгыла

• 16 –
• 28 –

• 16 да, 28 да бөлүнө турган сандар кайсылар?

Эреже

• Бир нече натуралдык сандардын жалпы бөлүүчүсү деп, алардын ар бири бөлүнө турган санды айтабыз. Сандардын жалпы бөлүүчүлөрү бир нече болушу мүмкүн. Алардын эң чоңун берилген сандардын эң чоң жалпы бөлүүчүсү (ЭЧЖБ) дейбиз.

Демек, ЭЧЖБ (16,28) = 4

ЭЧЖБ тапкыла

• 40 менен 32 нин;
• 36 менен 24 түн;
• 54 менен 63 түн

6 нын жана 8дин 110го чейинки бөлүнүүчүлөрүн айрым-айрым жазып салыштыргыла

6 –

8 –

Эреже

Бир нече натуралдык сандардын жалпы бөлүнүүчүсү деп, аларды ар бирине бөлүнө турган санды айтабыз.

Сандардын жалпы бөлүнүүчүлөрү бир нече болушу мүмкүн. Алардын эң кичинеси берилген сандардын эң кичине жалпы бөлүнүүчүсү (ЭКЖБ) деп аталат.

Демек, ЭКЖБ (6,8) = 24

ЭКЖБ сүн тапкыла

• 12 менен 8 дин;
• 15 менен 20 нын;
• 30 менен 40 тын