--------------- 20 -жыл 9 - класс
Сабак: Химия
Сабактын темасы: 8а группанын элементтерине жалпы м\нъздъмъ.(Асыл газдар)
Сабактын тиби:Жаёы билимди ъздъшт\р\\.
Колдонулган усул:Чакан топто ,жуптар менен иштъъ.
Сабактын жабдылышы:ХЭМС,окуу китеби,доска,бор.Проектор,презентация
| № | Негизги компетенттуулуктор |
| 1 | Маалыматтык: Д.И.Менделеедин химиялык элементтердин мезгилдик системасындагы 8а группанын элементтери боюнча, атомдун т\з\л\ш\ жън\ндъг\ маалыматтарды пайдаланышат.
|
| 2 | Социалдык коммуникативтик:Ъз\ \йрънгън маалыматтарды башкалар менен ой бъл\шът.
|
| 3 | Оз алдынча уюштуруу жана маселелерди чечуу:Берилген тапшырмаларды ъз алдынча аткара алат.
|
| № | Предметтик компеттенттуулук |
| 1 | Химиялык кубулуштардын манызын ачып корсотуу: Д.И.Менделеедин мезгилдик системасында жайгашкан асыл газдарды билет жана атомдорунун т\з\луш\н электрондук конфигурациясын т\зъ алат.
|
| 2 | Химиялык кубулуштарды илимий жактан заттардын курамы жана тузулушу боюнча тушундуруу(чечуу): Асыл газдардын мезгилдик системада жайгашуу тартиби,.ъзгъчъл\ктър\н,атомдорунун т\з\л\ш\н\н негизинде т\ш\нд\рът.Асыл газдардын ъзгъчъл\ктър\н кърсътъ алат.
|
| 3 | Илимий далилдоолорду(методдорду) пайдалануу: Электрондук конфигурациясын т\з\п ,ячейкага жайгаштыра алат.s,p,d,f элементтеринин окшоштук,айырмачылыктарын ажырата алат.
|
(Окуучулар учун кутулуучу натыйжалар)
| № | Сабактын максаттары |
| 1 | Билим беруучулук: : Асыл газдардын химиялык элементтердин мезгилдик системада жайгашуусу,касиеттери,колдонулушу боюнча маалыматтарды бъл\шът
|
| 2 | Ън\к\\р\\ч\л\к:Асыл газдар, андагы электрондордун жайгашуусунун ъзгъчъл\ктър\н, т\з\л\ш\н,айырмачылыгын баамдап,кънд\мдър\н ън\кт\рът.
|
| 3 | Тарбия бер\\ч\л\к:Ъз\н сыйлап,жакшы сапаттарга ээ болууга тарбиялоо.
|
Сабактын журушу:
Сабактын этаптары:
1.Окуучуларды сабакка уюштуруу(1-2 мин)-Саламдашуу
-Жоктоо
-Уюштуруу
-Сабактын темасын жана максатын т\ш\нд\р\\.Окуучулар сабактын максатын т\ш\н\шът.
2.Жаны тема менен отулгон теманы байланыштыруу:
1-кадам.”Мээ чабуу”
1.Д.И.Менделеевдин мезгилдик системасында канча мезгил бар?
2. Д.И.Менделеевдин мезгилдик системасында канча топ бар?
3.Ме менен Ме эместерди кандай кылып болобуз?
4.Ме кандай болуп бъл\нът?
5.Ме эместер кандай болуп бъл\нът?
6.Негизги топторду атагыла?
7.Кошумча топтогу элементтер?
8.Металл эместерди атагыла.
3.Жаёы тема(Слайддын жардамында.)
План:
1.Асыл газдар
2.Табийгатта кездешиши
3.Алынышы
4.физикалык касиети
5.химиялык касиети
6.Колдонулушу
Асыл газдар-He Ne Ar Kr Xe Rn
8а группада жайгашкан.
Жаратылышта кездешиши:Абанын составында(1%)сууда ,нефтинин составында,космосто,к\нд\н 10% т\зът.
Алынышы:1.Гелий менен радонду абаны кысуу менен алышат.
2.Гелийди жаратылыш газы чыккан жерден алса болот.
Физикалык касиети: He- кайноо температурасы -269*С,балкуу температурасы-271*ССууда 10*С ээрийт,т\с\ сары.
Ne-кайноо темп.-246*С,балкуу темп.-249*С Суудагы ээригичтиги 14*С,т\с\ ток сары.
Ar -кайноо темп.-186*С,балкуу темп.-189*С Суудагы ээригичтиги 52*С,т\с\ -кък кызыл.
Kr- кайноо темп.-153*С,балкуу темп.-157*С Суудагы ээригичтиги 99*С,т\с\ жашыл.
Xe- кайноо темп.-108*С,балкуу темп.-112*С Суудагы ээригичтиги 203*С,т\с\ фиолетывый
Rn- кайноо темп.-62*С,балкуу темп.-71*С Суудагы ээригичтиги 510*С,т\с\ ак.
Химиялык касиети: He Ne Ar иннертт\\л\к касиети к\чт\\ болгондуктан.Химиялык реакцияларды бербейт
Kr Xe Rn бирикмелерди пайда кылат.
Kr +4F2= KrF8
KrF4 KrF8 H 4KrF7
XeO4 XeO8
H 4XeO7
Xe*6H2O Аргон
Аргон (лат Argon-аракеттенишпеген, реакцияга кирбеген), Д.И.Менделеев мезгилдик системасы 3-мезгилинин VIII А группа орун алган хим. элемент. Асыл газдарга кирет, к.н. 18, ат. м. 39,948. Кадимки шартта А. бир атомдуу, хим. жактан инерттүү, түссүз, жытсыз газ. А. 1894-ж. Д.Рэлей жана У.Рамзай аба курамынан, абаны терең муздатуу менен бөлүп алышкан. А. инерттүү газдар ичинен эң көп таралганы – атмосферада көлөмү б-ча 0,93 % түзөт. Туруктуу 3 изотобу бар: 36Ar (0,337 %), 38Ar (0,063 %) жана 40Ar (99,600 %). Иондошуу энергиясы: Ar0 Ar + Ar 2+ 1520,57 жана 2665,83 кДж/моль. Ван-дер-Ваальс радиусу 1,92, коваленттик радиусу 0,95. Кайноо темп-расы -185,290К (-87,1°С), тыгызд. - 0,01786 г/см3. Орг. эритмелерде сууга караганда жакшы эрийт. Кристаллдык торчосу кубдук сингонияга туура келет: a=5,42, J= 4. Дүйнөдө жылына 5-109 м3 көбүрөөк А. алынат. Аргон болоттон жасалган көлөмү 40 л болгон атайын баллондо ташылат жана сакталат. А. металлургияда, металлды иштетүүдө, жарым өткөргүчтөн жасалган аспаптар даярдоодо, хим. синтезде, люминесценттик лампаларда, ядролук техникада жана башка кеңири колдонулат.
Колдонулушу:
.Металлдарды ширет\\
.Лампалардын ичин толтуруу.Ар т\рд\\ т\стъг\ лампалар.
.Медицинада
.суу асты кемелерде
.бийик тоолорго чыкканда
.космосто
.Рентген аппараттарында
.Проекторлордо
.Шарларды толтурууда
.учуучу дрижабилдерде
4.Рефлекция
Жаёы нерсе
Кызыктуу болдуу
Дагы билгим келет
5/йго тапшырма
Асыл газдар боюнча кластер,жомок(10 с\йлъм)
6. Баалоо
Окуучулардын активт\\л\г\нъ жараша,химиялык сабаттуулугу эске алынат.
18 540
2 014 
