Շախմատի պատմություն

Շախմատ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Jump to navigationJump to search

Շախմատ
Տեսակ	խաղեր տախտակի վրա, type of sport?, mind game? և two-player game?
Ենթատեսակ	sequential game?, abstract strategy game?, ինտելեկտուալ սպորտաձև և անհատական սպորտաձև
Խաղացողների քանակ	2
Խաղացողների քանակ մինիմալ	2
Խաղացողների քանակ մաքսիմալ	2
Տեղադրման ժամանակ	Մոտ 1 րոպե
Պարտիայի տևողություն	Սովորական խաղերը տևում են 10-ից 60 րոպեի, մրցաշարերում կարող են տևել 10 րոպեից (կայծակնային շախմատի դեպքում) մինչև 6 ժամ և ավել
Կանոնների բարդություն	բարդ
Ռազմավարության մակարդակ	բարձր
Պատահականությունների ազդեցություն	Չկան
Անհրաժեշտ ունակություններ	Տակտիկա և Ստրատեգիա
Chess Վիքիպահեստում

Շախմատ կամ Ճատրակ, երկու խաղացողի համար նախատեսված սեղանի խաղ, որը խաղում են հաջորդաբար բաց և մուգ գույնի 64 դաշտ ունեցող (8 x 8 վանդակ) քառակուսի խաղատախտակի վրա։ Աշխարհում ամենատարածված խաղերից մեկն է․ միլիոնավոր մարդիկ շախմատ են խաղում տանը, հասարակական վայրերում, շախմատային ակումբներում, համակարգիչներով, առցանց, նամակագրությամբ և մրցաշարերում։

Շախմատային պարտիայի (խաղի) սկզբում խաղացողներից յուրաքանչյուրը ունենում է 16 խաղաքար՝ մեկ արքա, մեկ թագուհի, երկու նավակ, երկու ձի, երկու փիղ և ութ զինվոր։ Ընդամենը վեց տեսակի խաղաքարերից յուրաքանչյուրը քայլում է յուրովի։ Խաղաքարերը օգտագործվում են հակառակորդի խաղաքարերը հարվածելու և վերցնելու համար, խաղի նպատակն է «մատ հայտարարել» հակառակորդի արքային^[1], այն է, «հարվածի տակ վերցնել» հակառակորդի արքային, այնպես, որ հարվածից հնարավոր չլինի խուսափել։ Բացի մատ հայտարարելու դեպքից, խաղը համարվում է շահած, եթե.

• հակառակորդը ինքնակամ հանձնվել է,
• հակառակորդը սպառել է ժամանակը,
• հակառակորդը չի ներկայացել խաղին։
• մինչև 1993 թվականը՝ եթե պարտիան հետաձգելիս հակառակորդը սխալ է գրանցել իր քայլը կամ գրանցել է կանոնների տեսակետից անթույլատրելի քայլ։

Խաղը համարվում է ոչ-ոքի ավարտված, եթե.

• խաղատախտակի վրա պատ է (տվյալ խաղացողը չունի ոչ մի քայլ),
• կողմերից մեկը հայտարարում է հավերժական շախ,
• դիրքը կրկնվում է երեք անգամ, եթե բոլոր դեպքերում քայլ պետք է կատարի նույն խաղացողը,
• հիսուն քայլի ընթացքում չի վերցվել ոչ մի ֆիգուր և ոչ մի զինվոր չի կատարել քայլ,
• կողմերի համաձայնությամբ (որոշ միցաշարերում այս դեպքը չի կիրառվում կամ կիրառվում է քայլերի սահմանափակմամբ, օրինակ՝ առաջին 30 քայլի ընթացքում համաձայնություն չի թույլատրվում)։

Տարբերում են խաղի 3 փուլ ՝սկզբնախաղ (երբեմն բացում), միջնախաղ և վերջնախաղ (երբեմն էն