Шешендік сөздер

Уақыты: 20.09.2016

Қазақ әдебиеті

Мұғалім: Пазылова Д.Ш.

Сынып: 7

Сабақ тақырыбы:

Билер сөзі-нақылдың көзі. Шешендік сөздер.

Жалпы мақсат:

Оқушыларды өтілген тақырып арқылы тілін дамыту, тіл байлығын жетілдіру;

Сезімтал, шешен болуға ұмтылдыру;

Мақал –мәтелдер үйрету арқылы халқымыздың әдеби бай мұраларын, шешендік өнерін, салт - дәстүрін қадірлеуге тәрбиелеу;

Күтілетін нәтиже:

Білу: Шешендік сөз өнерінің «өнер падишасы» саналатындығын, шешендіктің шалқар шабыт,шалқыған сыр мен сезімнен туатынын,даналық ой, көркем сөз өрілімі екенін біледі. (барлығы);

Түсіну: Шешендер сөздеріндегі оралымды өткір ойды анық танып, мазмұнын түсінеді.

(барлығы);

Қолдану: Шешендік сөздер туралы алған мәліметтерін сабақтан тыс уақытта қолданып, өмірмен байланыстыра алады (көпшілігі);

Талдау: Сөз астарының мән-мағынасын ашады, мазмұнын меңгереді.

Шешендік сөздерде кездесетін бейнелі сөздерді, көркемдегіш құралдарды ажырата біледі.(кейбіреуі);

Жинақтау: Өмірде ғана қолданып қоймай, тарихпен де байланыстырады (кейбіреуі)

Бағалау: Шешендердің айшықты сөздерінің адам өміріндегі маңызын салмақтай алады.(кейбіреуі)

Сілтеме:

Мұғалімдерге арналған нұсқаулық

Қазақ тілі мен әдебиеті оқыту әдістемесі

7-сыныпқа арналған әдебиет оқулығы

Үлестірме материалдары

Сабақта қолданылатын материалдар:

Сызбалары,кестелері, дидактикалық материалдар т.б

Оқыту әдістері:

Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер, оқытуда АКТ-ны пайдалану, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.

І. Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Оқушыларды конфеттер арқылы топқа топтасыту.

Төрт топтағы оқушыларды төрт бидің ауылы етіп орналастырады.

Ортаға шығып конфеттер арқылы 4 топқа бөлінеді.

ІІ.Қызығушылық ты ояту

Төле бидің ауылы – Қозы Көрпеш – Баян сұлу жырының басты тақырыбы не?

Әйтеке бидің ауылы – Лиро эпостық жырлардың батырлар жырынан қандай айырмашылығы бар?

Қазыбек бидің ауылы – Қозы Көрпеш пен Баянның мінезі туралы не айтар едіңдер?

Майқы бидің ауылы – Жырдағы Қарабайлар мен Қодарлар бейнесі, қазіргі кезеңде кездесе ме?

Қорытынды: Қозы Көрпеш – Баян сұлу жырының тарихымыздың қай дәуірінде пайда болғандығы жөнінде ғалымдар әр түрлі пікір айтуда. Бір тобы Жошы дәуіріне тіресе , енді бір тобы Ноғайлы дәуіріне телиді және бір тобы қазақ хандығымен байланыстырады.Қалай десекте , қазақ елі 2002 жылы фолъклорлық мұраның 1500 жылдық тарихын атап өтті. Зерттеуші ғалымдар  бұл жырды Шекспирдің «Ромео-Джулъетта»трагедиясымен бара-бар деп таныған. Ал Потанин «Бұл жер жүзіндегі ең қымбат әдебиет мұраларына жататын шығарма» деп бағалаған. Қазақтың ғұлама ғалымы Ә.Марғұлан: «Бұл жыр-мәңгілік жыр» деген екен.

Талдау, жинақтау, қорыту.

Дәптермен жұмыс

ІІІ. Жаңа тақырып

Өткірдің жүзі,

Кестенің бізі,

Өрнегін сендей сала алмас .

Білгенге маржан,

Білмеске арзан,

Надандар баһра ала алмас.

Толғауы тоқсан қызыл тіл,

Сөйлеймін десең , өзің біл, - деген Абайдың бұл өлең жолдары не туралы деп ойлайсыңдар

/ сөз өнері,шешендік/

Шешендік сөздер туралы түсінік беріледі /оқулықпен жұмыс/

Сабақты мұқият тыңдап, есте сақтау. Топпен ынтымақтастықта қарым- катынас жасау. Сұрақтарға жауап беру, өз ойларын айту, талқылау.

IV.Шығармашылық жұмыс

Әр ауыл тиісті тапсырмаларды топпен орындауы шарт.

Бірінші ауылымыз -Төле бидің ауылы.

Шешендердің өсиеттеріне сүйеніп толғау жазайық. Егер мен / оқушының есімі/ ...... би болсам .........

Не жақын?
Оқушыға кітап жақын,
Қасапшыға ...... жақын.
Ойыншыға доп жақын,
Мергенге ...... жақын.
Бағбанға бақша жақын,
Саудагерге ...... жақын.
Арбакешке қамыт жақын,
Батырға .. ..... жақын.
Асабаға той жақын,
Қойшыға ....... жақын.
Тігіншіге бөз жақын,
Шешенге ...... жақын.

Кім жетім?
Халқы болмаса әкім жетім,
Ұстазы болмаса ......... жетім.
Базары болмаса сатушы жетім,
Кітабы болмаса ........ жетім.

Жауабы болмаса сұрақ жетім,
Бәдік сөз тыңдаса ....... жетім.
Иманы болмаса намаз жетім,
Қадірсіз сызылған....... жетім.

Енді біздің келесі ауылымыз - Әйтеке би ауылы. Әйтеке би туралы көріністі сахналау. Мәтін қағазбен беріледі. Қажетті құралдарды дайындап қою /орындық, шапан, бөрік т.б/

Ендігі біздің үшінші ауылымыз Қазыбек би ауылы. «Егер мен Қазыбек би болсам..........»

1-10 дейінгі сандардың жұмбағын былай шешуші едім;

Бір дегенім –

Екі дегенім –

Үш дегенім –

Төрт дегенім –

Бес дегенім –

Алты дегенім –

Жеті дегенім -

Сегіз дегенім –

Тоғыз дегенім –

Он дегенім -

Ендігі біздің төртінші ауылымыз Майқы би ауылы. /Оқушылар жағдаятты шешеді немесе «Шешендік өнер» кластер жасайды/

Барлық шығармашылық тапсырмалар орындалған соң, осы жерде топқа бөлінудің маңыздылығы айтылады.

V.Қорытындылау

«Кір жаятын жіп»

Өткен тақырып бойынша түсінгендерінді айтып кір жаятын жіпке іліп кетіңдер.

VI. Үйге тапсырмасын беру

Үш бидің айтқан биліктері мен төреліктерін, нақыл сөздерін дәптерге жазып, жаттап келу.

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VII. Бағалау

Формативті бағалау / қолпаштау, бас бармақ т.б/

Топтардың бірін-бірі бағалауы

VIII. Рефлексия

Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстары туралы қысқаша стикерлерге жаздыру

«Екі жұлдыз, бір тілек »