Слайд Атмосфералық қысым 7 сынып

Атмосфералық қысым

Атмосфералық қысым – ауа салмағының әсерінен пайда болатын күш. Оның анықтамасы мен маңызы өте зор. Жер бетіндегі тіршілік үшін атмосфералық қысымның рөлі маңызды. Ауа қысымының тыныс алуға әсері айқын.

Атмосфералық қысымды өлшеу құралдары

Барометр түрлері

Құрылысы мен принципі

Сынапты және анероид барометрлері қысымды өлшеуге арналған. Олардың құрылысы мен жұмыс істеу принципі әртүрлі. Барометр көрсеткіштерін оқу және түсіндіру маңызды.

Әр барометрдің өзіндік құрылысы бар. Жұмыс істеу принципі қысымды анықтауға негізделген. Суреттер мен диаграммалар арқылы түсіндіруге болады.

Атмосфералық қысымның өлшем бірліктері

Паскаль (Pa)

Гектопаскаль (hPa)

Қысымның халықаралық бірлігі.

Ауа райында қолданылады.

Миллиметр сынап бағанасы (мм.с.б.)

Ескі өлшем бірлігі.

Биіктікке байланысты қысымның өзгеруі

Биіктеген сайын төмендейді

Әр 100 метр сайын

Шамамен 10 гПа-ға төмендейді.

Ауаның тығыздығы азаяды.

Эверест тауында

Қысым өте төмен.

Атмосфералық қысымның ауа райына әсері

Жоғары қысым

Төмен қысым

Желдің пайда болуы

Жоғары қысым – антициклон, ашық ауа райы. Төмен қысым – циклон, жауын-шашын. Ауа массаларының қозғалысы желді тудырады. Синоптикалық карталарда қысым көрсетіледі.

Қысым градиенті және жел

2

Изобаралар

Бірдей қысым сызықтары.

Қысым градиенті

1

Қысымның өзгеруі.

Желдің бағыты

Қысымға байланысты.

3

Қысым градиенті жел жылдамдығына әсер етеді. Изобаралар бірдей қысымды көрсетеді. Қысым градиенті желдің бағытын анықтайды.

Атмосфералық қысымның практикалық қолданылуы

Ұшақтардың ұшуы

1

Биіктікті анықтау.

Сүңгуірлер

2

Тереңдікті анықтау.

Медицина

3

Гипербариялық терапия.

Атмосфералық қысым ұшақтарда, сүңгуірлерде қолданылады. Медицинада гипербариялық терапияда пайдаланылады.

Атмосфералық қысым және адам денсаулығы

Бейімделу

Қысымға үйрену.

Тау ауруы

Биіктікте пайда болады.

Жүрек-қан тамырлары

Қысымның әсері.

Қысымның өзгеруіне организм бейімделеді. Тау ауруы биіктікте пайда болады. Атмосфералық қысым жүрек-қан тамырларына әсер етеді.

Қорытынды

Маңыздылығы

1

2

Физикалық процестер

3

Географиялық процестер

Атмосфералық қысымның маңыздылығы зор. Қысым физикалық және географиялық процестерде рөл атқарады.