"С?йлем «Жырау»"

Сыныбы: 1«Ә» Күні: 23.04.16.

Пәні: ана тілі

Сабақтың тақырыбы: Сөйлем «Жырау».

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Оқушылардың сөйлем туралы білімін, түсінігін молайту, үйрету, «Жырау» туралы түсінік беру.

Дамытушылық: Оқушылардың мазмұнды сурет арқылы сөздік қорын молайту, мәнерлеп оқу, көркем жазу дағдысын жетілдіру.

Тәрбиелік: оқушыларды сауатты жазуға, ұқыптылыққа, зейінділікке, адамгершілікке, табиғатты қастерлеп, қамқор болуға тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: аралас сабақ.

Сабақтың типі: жаңа білім беру.

Сабақтың әдісі: сұрақ-жауап, түсіндіру, ізденушілік, дәлелдеу.

Сабақтың көрнекілігі: ілмелі кесте, Бұқар жыраудың суреті, себет, қызғалдақтар, қима қағаздар.

Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, дүниетану.

Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі.

1. Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу.

2. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. 147-жаттығу. Цифрларды сөзбен жазып, оларға сұрақ қою.

Бес, жеті, тоғыз, отыз, елу, жүз.

1. «Қазақ батырлары» өлеңді жатқа айту.

Үй тапсырмасын семантикалық карта арқылы бекіту:

• Ал, балалар! Қазір қай мезгіл?

• Көктем.

• Көктемнің алғашқы гүлдерінің бірі қалай аталады?

• Қызғалдақ.

Ендеше, «Себетке қызғалдақ гүлін жинайық» ойынын ойнайық.

Шарты: Әр қызғалдақты ала отырып, дұрыс жауап берілсе, қызғалдақ себетке салынады.

1. Дыбыстар нешеге бөлінеді?

2. Дауысты және дауыссыз әріптер нешеу?

3. Дыбысты, әріпті не істейміз?

4. Заттың атын білдіретін сөздер қандай сұраққа жауап береді?

5. Заттың қимылын білдіретін сөздер қандай сұраққа жауап береді?

6. Көне қаруларды ата.

7. Заттың санын білдіретін сөздерге қандай сұрақтар қойылады?

8. Заттың сынын білдіретін сөздер қандай сұраққа жауап береді?

ІІІ. Жаңа сабақ «Сөйлем».

Оқушыларға «Қ» әрпін көрсету.

«Қ»әрпі – дауыссыз дыбыс. Осы әріпке А дауысты дыбысын қоссақ, ҚА шығады. Ол – буын. – Буынға тағы бір буын қоссақ, не шығады?

• Сөз шығады. ҚАЛА.

• Осындай бірнеше сөзді қоссақ, не шығады?

• Сөйлем шығады.

Қ Қа Қала Астана - әсем қала.

• Балалар мына сөйлемде неше сөз бар?

• Үш.

• Бірінші сөз қалай жазылған? Сөздер бір-бірінен қалай жазылады?

Сөйлем соңына не қойылған?

• Ендеше, мынадай ереже шығады.

Сөйлем сөзден құралған. Сөйлемдегі сөздер бір-бірінен бөлек жазылады. Бірінші сөз бас әріптен басталып жазылады, соңына нүкте қойылады.

IV. Оқулықпен жұмыс.

148-жаттығу. Ауысша орындау.

1. Әр сөйлемнен соң дауыс кідірісін жасап оқу.

2. Әр сөйлемде неше сөз бар екенін аңғарту.

Сөйлемдегі сөздер бір-бірінен бөлек жазылатынын аңғарту.

V.«Сөйлемді жалғастыр» ойыны.

Шарты: Қима қағазда сөйлемнің басы немесе аяғы жазулы тұрады.

Оқушылар сөйлемді аяқтау керек.

Мысалы: Бала кітап (оқыды). Картоп, пияз (өсті). (Дәрігер) ауруды емдейді.

149-жаттығу. Ізденушілік деңгейдегі жаттығу.

1. Орны ауыстырылып берілген сөздерден сөйлем құрастырып жазу.

2. Әр сөйлемнің бірінші сөзін бас әріптен бастап жазып соңына нүкте қою.

VI. Сергіту сәті. Орманға ойша саяхат.

• Қане, балалар, енді сәл демалайық. Көздеріңді жұмыңдар, міне,

орманға кірдік. Орманның іші қандай тамаша! Не көрдіңдер, не естідіңдер? Соны айтып беріңдер.

Бұл ойынды балалар өте қызыға ойнайды. Елестету арқылы ойлау қабілеттері дамиды, көргендерін баяндау барысында – сөздік қоры байып, тілі дамиды.

VII. «Жырау» өлеңін мәнерлеп оқу.

«Жырау» туралы түсініктеме беру. Бұқар жыраумен таныстыру.

Бұқар жырау 1668 жылы қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл ауданында туылған және 1781 жылы сол жерде қайтыс болған. Бұқардың өз әкесі – Қалқаман батыр.

Жырау әрі – ақын, әрі – шешен, әрі – батыл, әрі – ақылшы болған.

Бұқар өз жырларын әлеуметтік мәселелерге арналған және олар белгілі бір тарихи жағдайларға байланысты туған. Бұқар өлеңдеріндегі басты сарын – ел жайы, халық мүддесі. Оның өз отанын сүюі, отанын жауға бермеу үшін бар күшін салып, халықты бірлікке үндеген. Бұқар бір топ өлеңдерін соғыста ерен ерлік көрсеткен, елін, жерін жаудан аман – есен қорғап қалған қазақ батырларына арнайды.

Көпті көрген жырау өз ұрпақтарына:« Қарт атаң мен әжеңді сыйла, өзіңе дейінгіні құрметтесең, өзіңнен кейінгілер де сені сыйлайтын болады» дегенді айтқан.

VIII. Жаңа сабақта бекіту.

«Жырау» сөзжұмбағын шешу.

1. Түнде ұшатын құс (жапалақ)

2. Жазда күн қандай болады? (ыстық)

3. Талдың көркі не? (жапырақ)

4. Демалу үшін не қажет? (ауа)

5. Киіз үйдің бір бөлігі (уық)

IX. Топтастыру.

Х. Қорытындылау.

1. Оқушыларды жинаған дөңгелекшелері арқылы бағалау.

2. Үй тапсырмасын беру.«Жырау» өлеңін жаттап келу. Үш сөйлем құрастырып жазу.