СССРди кайра куруу жылдарында Горбачев

СССРди кайра куруу жылдарында

Түзгөн: Жаназакова э

• Перестройка (оросчо перестройка — «кайра куруу») — 1980‑жылдардын аягында СССРде башталган реформалардын комплекси, ал экономиканы модернизациялоого жана саясий системаны либерализациялоого багытталган. Реформалардын маанилүү компоненти — гласность (ачыктык), коомдук дискуссияны кеңейтүү жана маалымат эркиндигин камсыздоо болгон.

М.С.Горбачев

  (2.3.1931-30.8.2022, Ставрополь крайы, Привольный кыштагы) советтик, россиялык саясий жана мамлекеттик ишмер;  СССРдин  президенти (1990-1991). КПСС БКнын Башкы катчысы (1985-1991). 1966-68-ж. КПСС Ставрополь шааркомунун 1-, 1968-70-ж. Ставрополь крайлык к-тинин 2-, 1970-78-ж. 1-катчысы. 1978-85-ж. КПСС БКнын катчысы.

Негизги максаттар жана чаралар

• Экономикалык реформалар: ишканаларга автономия берүү, рынок элементтерин киргизүү жана өндүрүштү жандандыруу аракеттери; пилоттук эксперименттер аркылуу өзгөрүүлөрдү киргизүү пландалган.
• Саясий реформалар: партиялык монополияны чектөө, көппартиялуулукту жана саясий плюрализмди кеңейтүү аракеттери жүргүзүлгөн.
• Маалыматтык ачыктык: цензураны жумшартуу, журналисттерге жана коомчулукка сөз эркиндигин кеңейтүү аркылуу коррупцияны ачыкка чыгаруу максатталган.

Себептер жана натыйжалар

• Себептер: 1970–1980‑жылдардагы экономикалык стагнация, технологиялык артта калуу жана башкаруу системасынын натыйжасыздыгы реформаларды талап кылган. Натыйжалар: реформалар коомдо чоң өзгөрүүлөрдү жараткан — сөз эркиндиги жана саясий талкуулар кеңейген, бирок экономикалык либерализациянын ылдамдыгы жана башкаруудагы кемчиликтер инфляцияга, товарлардын жетишсиздигине жана саясий туруксуздукка алып келген; бул процесстер 1991‑жылдагы СССРдин ыдырашына шарт түзгөн.

Маанилүү даталар

• 1985 — Михаил Горбачёв КПССтин башчысы болуп келет жана перестройка башталат.
• 1987–1989 — экономикалык жана саясий эксперименттер, гласность саясатынын кеңейиши.
• 1991 — августтагы окуялар жана союздун ыдырашынын акыркы этабы. Негизги фигура: Михаил Горбачёв — перестройканын архитектору жана гласность саясатынын демилгечиси.

Жыйынтык

• Перестройка советтик системаны ачыкка чыгарган жана саясий плюрализмге жол ачкан реформалардын комплекси болуп, бирок экономикалык башкаруунун катачылыктары жана саясий кризистер анын максаттарын толук ишке ашырууга тоскоол болгон.