Stem предметтери

Тема: Минералдык жер семирткичтер: химия, биология, физика, география жана технология

Максаты:

Бул презентацияда биз минералдык жер семирткичтердин ар тараптуу аспектилерин, алардын химиялык курамынан баштап айыл чарбасындагы практикалык колдонулушуна чейин изилдейбиз. Биз химия, биология, физика, география жана технология сабактары менен болгон байланышты интеграциялап өтөбүз.

STEM ДЕГЕН ЭМНЕ?

Бул 1990-жылы эле мугалимдер арасында колдонула баштаган. Кийинчерек 2001-жылы АКШнын улуттук илим фонду STEM ди колдоно баштады.

STEM кимдер үчун чыгарылган?

Бул азыркы технология өнүккөн замандын келечектүү багыты.

Кийинчерээк адамдын өнүгүусүнө искуство да керек болуп, маанилүү роль ойногондуктан 2013-жылы STEАM ге айланды.

STEАM билим берүүдө теория менен тажрыйба коштолот. Мисалы, практика, долбоор, лабаратория ж.б.

STEАM -бул критикалык ой жугүртүү, тең туштарың менен бирге топ менен иштөө, гипотеза жүргүзө алуу

Химия: минералдык жер семирткичтердин курамы жана классификациясы

Минералдык жер семирткичтер — бул өсүмдүктөрдүн өсүшү үчүн керектүү азык заттарын камтыган органикалык эмес бирикмелер. Алар негизги азык заттар (азот, фосфор, калий), экинчилик азык заттар (кальций, магний, күкүрт) жана микроэлементтер (темир, марганец, цинк ж.б.) болуп классификацияланат.

Азот (N )

Өсүмдүктөрдүн жалбырактарынын жана сабактарынын өсүшүнө, белоктун пайда болушуна жооп берет.

Фосфор (P)

Тамыр системасынын өнүгүшүнө, гүлдөшүнө жана мөмө берүүсүнө көмөктөшөт.

Калий (K)

Өсүмдүктөрдүн ооруларга туруктуулугун жогорулатып, суу балансын жөнгө салат.

Биология: өсүмдүктөрдүн өсүшүндөгү минералдык жер семирткичтердин ролу

Минералдык жер семирткичтер фотосинтез процессинде, клетканын бөлүнүшүндө жана өсүмдүктөрдүн жалпы ден соолугунда негизги ролду ойнойт. Алар өсүмдүктөрдүн генетикалык потенциалын толук ачып берүүгө мүмкүндүк берип, түшүмдүүлүктү жана азыктык баалуулукту жогорулатат.

Өсүүнү тездетүү

Түшүмдүүлүктү жогорулатуу

Каршылыкты күчөтүү

Жер семирткичтер өсүмдүктөрдүн тез өсүшү үчүн керектүү азыктарды берет.

Туура тамактануу менен өсүмдүктөр көбүрөөк мөмө берет.

Алар өсүмдүктөрдүн илдеттерге жана зыянкечтерге туруктуулугун жогорулатат.

Физика: топурактагы жер семирткичтердин эриши жана таркалышы

Физика топурактагы жер семирткичтердин динамикасын түшүндүрөт. Сууда эригичтик, диффузия жана осмос сыяктуу процесстер азык заттарынын тамырларга кантип жеткенин аныктайт. Ошондой эле, топурактын түзүлүшү, нымдуулугу жана температурасы да жер семирткичтердин эффективдүүлүгүнө таасир этет.

01

Эрүү

Катуу жер семирткичтер топурактагы суунун таасири астында эрийт .

02

Диффузия

Эриген азык заттар топурактагы концентрация айырмачылыктары аркылуу жайылат.

03

Абсорбция

Өсүмдүктөрдүн тамырлары активдүү ташуу же осмос аркылуу азык заттарды сиңирет.

География: дүйнөдө минералдык жер семирткичтерди өндүрүү жана колдонуу

Географиялык факторлор жер семирткичтердин өндүрүшүнө жана бөлүштүрүлүшүнө чоң таасир этет. Чийки заттардын (фосфат тектери, жаратылыш газы) жайгашкан жери, өндүрүш борборлорунун жайгашкан жери жана айыл чарба тармактарынын муктаждыктары глобалдык рынокту түзөт. Ири өндүрүүчүлөр жана керектөөчүлөр дүйнө жүзү боюнча ар кандай аймактарда жайгашкан.

Негизги өндүрүүчүлөр

Кытай, Индия, АКШ жана Орусия дүйнөлүк жер семирткич өндүрүшүндө алдыңкы орунду ээлейт.

Негизги керектөөчүлөр

Азия өлкөлөрү, өзгөчө Кытай жана Индия, айыл чарбасы өнүккөндүгүнө байланыштуу чоң керектөөчүлөр болуп саналат.

Технология: жер семирткичтерди өндүрүү жана колдонуунун заманбап ыкмалары

Заманбап технологиялар жер семирткичтерди өндүрүүдө жана колдонууда эффективдүүлүктү жогорулатат. Так дыйканчылык, сенсордук технологиялар жана дрондор жер семирткичтерди оптималдуу колдонууга мүмкүндүк берет, бул түшүмдүүлүктү жогорулатуу менен бирге айлана-чөйрөгө тийгизген таасирди азайтат.

Так дыйканчылык

Сенсорлор жана мониторинг

Жаңы өндүрүш методдору

Жер семирткичтерди талап боюнча, жердин конкреттүү муктаждыктарына жараша колдонуу.

Жаңы технологиялар жер семирткичтердин экологиялык таза жана натыйжалуу болушун камсыз кылат.

Топурактын жана өсүмдүктөрдүн абалын реалдуу убакыт режиминде көзөмөлдөө.

Айлана-чөйрөгө тийгизген таасири: оң жана терс жактары

Оң жактары

Терс жактары

• Азык-түлүк коопсуздугу

• Суунун булганышы (эвтрофикация)

• Түшүмдүүлүктү жогорулатуу

• Топурактын кычкылдануусу

• Топурактын деградациясын азайтуу

• Биоартүрдүүлүктүн жоголушу

• Экономикалык өсүш

• Парник газдарынын эмиссиясы

Минералдык жер семирткичтер айыл чарбасынын өнүгүшү үчүн маанилүү болгону менен, аларды ашыкча колдонуу айлана-чөйрөгө терс таасирин тийгизиши мүмкүн. Туура башкаруу жана туруктуу практика маанилүү.

Жер семирткичтердин туура колдонулушу: рационалдуу ыкмалар

Рационалдуу колдонуу айлана-чөйрөгө тийгизген терс таасирди азайтып, жер семирткичтердин эффективдүүлүгүн жогорулатат. Бул топуракты талдоо, туура жер семирткичтерди тандоо, колдонуу убактысы жана дозасын оптималдаштыруу сыяктуу ыкмаларды камтыйт.

Топуракты талдоо

Топурактын азык заттарынын деңгээлин аныктоо.

Дозаны эсептөө

Өсүмдүктөрдүн муктаждыктарына жараша так өлчөмдү колдонуу.

Колдонуу убактысы

Жер семирткичтерди өсүмдүктөр эң көп муктаж болгон мезгилде колдонуу.

Ыкманы тандоо

Жер семирткичтерди чачуунун эң ылайыктуу ыкмасын тандоо (мис., жалбырак аркылуу же топуракка).

Интеграцияланган сабак: ар кыл предметтердин айкалышы

Минералдык жер семирткичтерди изилдөө бир нече предметтерди бириктирген комплекстүү ыкманы талап кылат. Химия алардын курамын, биология өсүмдүктөргө тийгизген таасирин, физика минералдык жер семирткичтердин топурактагы сиңүү, таралуу жолдорун, география өндүрүшүн жана колдонулушун, ал эми технология аларды колдонуунун заманбап ыкмаларын түшүндүрөт. Бул билимдердин айкалышы толук жана терең түшүнүктү берет .

Биология

Химия

Физика

Технология

География

Корутунду: туруктуу айыл чарба үчүн минералдык жер семирткичтердин мааниси

Минералдык жер семирткичтер азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылууда жана дүйнө калкынын өсүп жаткан муктаждыктарын канааттандырууда алмаштыргыс ролду ойнойт. Бирок, алардын туруктуу жана рационалдуу колдонулушу айлана-чөйрөнү коргоо жана келечек муундар үчүн ресурстарды сактоо үчүн өтө маанилүү. Билим берүү жана инновациялар бизди туруктуу айыл чарба практикасына алып барат.

70%

2050

Түшүмдүүлүк жогорулады

Дүйнөлүк калк

Туура жер семирткичтердин аркасында түшүмдүүлүк жогорулайт.

Болжолдонгон калктын өсүшү азык-түлүк өндүрүшүн талап кылат.

100%

Туруктуулук

Айлана-чөйрөнү коргоо менен өндүрүштү айкалыштыруу.