Сценарий Байанай күнэ

«Байанайдаах булчуттар» аралдьытыы сценарийа

Улахан бөлөх

Сыала: Байанай ыйыгар анаан ыытыллыбыт үлэни түмүктээһин. Саха киһитин төрүт дьарыга булт туһунан оҕолор билиилэрин чиӊэтии, өбүгэлэр үгэстэрин, булт сиэрин-туомун салгыы билиһиннэрии. Айылҕаҕа тапталы, харыстабыллаах сыһыаны иитии. Булчут түргэн туттуулаах, кыраҕы харахтаах, сымса буоларын туһунан өйдөтүү.

Ыытааччы: Сэтинньи ый - Байанай ыйа. Байанай диэн – ойуур иччитэ, булт таӊарата. Кини тыа кыылларын, көтөрдөрүн харыстыыр. Ол иһин тыа кыылларын- көтөрдөрүн Байанай оҕолоро диэн ааттыыбыт. Сэтинньи ыйга булчуттар ыраах бултуу-алтыы бараллар. Күндү түүлээҕи эккирэтэллэр, Байанайтан айах тутан көрдөһөллөр. Оту-маһы алдьатыам суоҕа, наадыйарбын эрэ ылыам диэн андаҕар этэллэр.

1 чааһа

Ыытааччы: Үтүө күнүнэн! Бүгүн биһиэхэ үөрүүлээх күн Баай Барыылаах Байанайбыт күнэ. Үтүөкэн үгэстээх, Сээркээн сэһэннээх, өттүк харалаах Баай Байанай бырааһынньыгынан эҕэрдэлиибит.

Ыытааччы: (Слайд1- Байанай ойуута) Сэтинньи ый - Байанай ыйа диэн ааттанар.

- Оҕолор, ким билэрий Байанай диэн тугуй? (Оҕолор эппиэттэрэ)

Бу ыйга булчуттар ыраах бултуу-алтыы баралар. Күндү түүлээҕи эккирэтэллэр, эһэкээннэригэр үөмэлэр, айах туталлар.

- Булчут тыаҕа бултуу тугу илдьэ барарый ? (Оҕолор эппиэттэрэ)

- Булчут эрэллээх, бэриниилээх доҕоро тугуй ? (Оҕолор эппиэттэрэ)

- Булчуттар тыаҕа тыаҕа тиийэн баран бултуу барыахтарын иннинэ хайыыллар эбитий? (Оҕолор эппиэттэрэ)

(Слайд 2- аал уотун аһата олорор булчут)

Байанайдарыттан көрдөһөллөр, аал уоттарын аһаталлар эбит. Оту-маһы алдьатыам суоҕа, наадыйарбын эрэ ылыам диэн андаҕар этэллэр. Былыр былыргаттан саха булчута бултаан дьиэ кэргэнин иитэр-аһатар, таӊыннарар эбит.

Биһиги билигин аал уоппутун аһатыахппыт.

(Байанай алгыһа, аудио)

2 чааһа.

(Слайд - кыыллар, таабырыннар) Хоһоон ааҕыы кыыллар тустарынан.

Ыытааччы: Уол оҕо айылҕаттан булка - балыкка тардыстар айдарыылаах. Кинини кыра эрдэҕиттэн тыаҕа илдьэ сырыттахха, өбүгэлэрбит үгэстэрин, булт сиэрин- туомун үөрэттэххэ үтүө булчут, балыксыт буола улааталлар!

Бүгүӊӊү «Байанайдаах булчуттар» күрэхпитин саҕалыырбытын көӊүллээн. Дьэ, эрэ оҕолоор бултуу барыаҕын.

Оҕолор булчут хайдах буолуохтааҕый? Түргэн, кыраҕы харахтаах, күүстээх, быһый буолар.

1. «Ким куобаҕы, тииӊи табар» - Булчут кыраҕы харахтаах, эрчимнээх илиилээх буолар онон ким саамай сытыы харахтааҕын, сымса илиилээҕин билиэхпит. (Сыал быраҕыы мээчигинэн)

2. «Кустааһын» Оҕолор куһу ыталлар

3. «Дулҕаны туорааһын»

Ханнык баҕарар булчут түргэн туттунуулаах буолар, ханнык баҕар халыӊ хаары, бадарааны, ууну туораан бултуур сиригэр тиийиэхтээх. Эһиги иннигитигэр уу баар, ууга түспэккэ анараа биэрэккэ диэри түргэнник тиийиэхтээххит уонна биир хааһы илдьэ кэлэр. Онон билигин ким сымса, түргэн атахтааҕын билиэхпит.

1. «Балыктааһын» - ким тургэнник балыгы ылар эбитий.

2. «Балык хомуйуу»

3. «Табаны бултааһын»

Түмүк. (Кыайыылаахтары эҕэрдэлээһин)

Биһиги аар тайҕабытын, тулалыыр айылҕабытын мэлдьи харыстыаҕыӊ! Оччоҕо эрэ көтөр-сүүрэр үксүү туруо, Баай Байанайбыт араас булдунан күндүлүү туруо!