Сценарий " ?білхайыр хан "

Р?лдерде:

1. ?біл?айыр – Ескендір
2. Бопай – Г?лназ
3. Тевкелев – Алихан
4. С. ?ойда??л?лы мен ?.?оштай?лы – Шы??ыс (9Б), Абылай (9Б)
5. Анна Иоановна – Камила
6. Кіші ж?зді? би, старшындары – Ба?дат, Шы??ыс (9А), Абылай (10Б)

?осал?ы Р?лдерде: 

1. Тевкелевті? к?мекшісі – Есет
2. Анна Ионавна сарбаздары – ?алымжан, Дилар
3. «?аза?ы ауылны?» т?р?ындары – Н?разада (?же), Г?лайым (келін бала), Гаухар (немере), (К?рші) –

К?рініс музыкалы? аспаптарымен с?йемелденіп отырады.

№1

Музыка: «Балапан ?аз» 0.00 – 0.37

К?рініс: ?аза? ауылында?ы шуа?ты к?ндерді? бірі: т?тінін т?тетіп отыр?ан бір ша?ыра?. Есік алдында ?ршы? иіріп ?же, ж?гіріп-ойнап бала (немере), бесік тербетіп келін отыр.

№2

«Елім-ай» ?ні ?ойылады. А?табан ш?бырынды, Ал?ак?л с?ламадан ?ай?ылы ?зінді.

Автор:  Сол бір ж?дыры?тай  ж?мыл?ан ?аза? ?олы , ?лытауды?  ??была жа? бетіндегі ен далада Б?ланты мен  Б?ленті ?зендері ?иылыс?ан ?арасиыр  деген жерде ?аратауды місе т?тпай , Сарыар? а?а ?арай е?кілдеп келе жат?ан жо??ар ?скерімен ?стаса  кетті.   К?ні  кеше ?ана ??лазып т?р?ан  елсіз  ал?ап  та ?р  б?таны?  т?бінде бір-бір  ойратты?  басы ?алды.  Енді б?л арадан ?ткен  адам  т?гілі  , а? екеш , а? ойратты? басына саритын болды. ?ш жылдан бері е?селері  т?сіп кеткен  ?аза?  сол шай?астан т?белері  к?кке  жетіп, желпініп  ?айтты .....

1728 жылы ?лытау ?арасиыр бойында?ы ?біл?айыр же?ісі. 

Алайда , ?уаныш ?за??а созылмады ......  Болат хан ?аза табады. ?ат-?абат келген жа?дайлар?а байланысты Болат ханны? жас ?лы ?білм?мбет хан сайланды. Билік басына келген жа?а ханды ?біл?айыр ??птамады, бас сардар ата?ынан бас тартып, ?з ?скерімен  кіші ж?зге келеді.

?біл?айыр: Жан-жа?ымыздан жауларымыз тарпа бас салып халкымнын тыныш та бейбит омирин куйретуде, жок булай болмас жеке дара кушимиз жетпес Мына ?алма?тарды т?бімен ?ырып тастау ?шін ?білм?мбетпен бірлесуім керек. ?скер санын к?бейтпесем болмас!!!

Автор: Алайда, ?з ?арабастарын ойла?ан ?білм?мбет пен ру к?семдері ?олдамай, ?з ?лыстарына кетіп ?алады. Осыдан со? біріктірілген ?аза? хал?ыны? жаса?тары ыдырай бастады. Кіші ж?з т?р?ынары ?те ауыр ?скери жа?дай?а тап болды. Т?рт жа?ынан бірдей ?орша?ан жауды? ?ыспа?ында ?алды. Ты?ыры??а тірелеген ?біл?айыр Ресей патшалы?ынан к?мек с?рау?а м?жб?р болды.

Сусын алып келе жатыр?ан Хан б?йбішесі оны? ??гімесін естіп, абдырап ?алады.

 Бопай  ханым:   Хан ием, е?се?ізді т?сірме?із ?андай шешім ?абылдаса?ызда хал?ы?ыз сізбен Бірге......Ж?регі?із тол?ып т?р, т?сінемін , сізді? шешімі?ізден б?кіл   Кіші  ж?зді? та?дыры шешілмек!!!  

 Автор : Тере?  ой?а  т?скен ?білхайыр  на?ты бір шешімге келді .

?біл?айыр:  Уа, хал?ым  , с?зіме ??ла? сал . Б?л шешімді ?абылдау о?ай болмады   елімізді? басынан бірлік кетіп , жауларымыз?а ?арсы т?ру м?мкін болмай барады ,  жауларымыз к?ннен – к?нге к?шеюде ,о?ан ?арсы т?ратын ?скеріміз  де  ?лсіреді .                                                      Ресей патшалы?ына ?осылу?а м?жб?рміз...

Билер мен старшындар амалсыздан ??пта?ындай кейіп танытады:

1-би: ?ап, ?ттеген-ай!!!

2-би: ??дай-ау!..

3-би: Барлы?ы бірдей к?рсінеді.

?біл?айыр: Елшілерім, жаса?ым жол?а дайын ба? Батыр: Б?рі дайын, Хан Ием!

Автор: ?алыптасып отыр?ан жа?дайда ?біл?айыр жал?ыз д?рыс шешім ?абылда?ан болатын. 1730 жылды? к?зінде ?аза?тарды Ресейді? ?ол астына алуын ?тініп, М?скеуге елшілігін жібереді.

2-б?лім: ?аза? елшілеріні? Ресей патшалы?ына келуі

Анна Иоановна та?ында отыр. 2 ?аза? елшісі Ресей патшалы?ына келеді, оларды ?арсы алады.

Тевкелев: М?ртебелі, Патшайым! ?аза? даласынан елшілер келіп т?р. Кіруге р??сат па?!

Елшілер Тевкелевке хатты ?сынады, Тевкелев дауыстап о?иды.

Тевкелев (хатты? мазм?ны): 

 М?ртебелі, Патшайым!     Мен – Кіші ж?зді? ханы ?біл?айыр сізден к?мек с?рау?а м?жб?рмін, жылдар бойы ?онтайшымен со?ысып келемін , о?ан ?лім жетер емес .... оны? ?стіне Еділ ?алма?тары , баш??рттар, Б?хара  ж?не  Хиуамен со?ыса бастады?.Т?рт жа?ымыздан  бірдей жау ?оршауында ?алды?.  ?зімні? ?ол астымда?ы хал?ыммен бірге Сізден Ресей патшалы?ыны? ?ам?орлы?ына алуы?ызды с?раймын.

Анна Иоановнаны? 1731 жыл 19 а?пан  Ант?а ?ол ?ою с?ті.

Біраз ойлана хат?а ?ол ?ояды.

Автор:  Анна   Иоановна ?з елшісі Тевкелевті ?аза? еліне жібереді .   

?аза? даласына келген Ресей елшісін старшындар  жа?тырмайды, ?йтсе де хан ордасына ?келеді.

Батыр: Хан ием, Ресей еліні? елшісі Тевкелев келді. Кіруіне р??сат па?

?біл?айыр: Р??сат!

Тевкелев (хатты? мазм?ны): Уа, Хан ием! Ресей патшалы?ынан келген елші Тевкелев боламын. Патшайымны? жіберген жауабы былай:

Ауелі, сіз бізді? патша хазіретімізге шын к??ілі?мен ?ызмет ?ылып, баш??рттарша салы? т?лейсіз.

Екінші, Ресейді? ?арашалары тарапынан сізге ешбір со??ы ??м талан тараж болмайды.   

1-би: Ж?, Мынау не дейді?!

2-би: Айт?аны? орындалмас!

?шінші, сіз ?айса?тарды Ресей патшалы?ы ?ор?айды ж?не сіз бізге патшалы? ??рамында?ы бас?а халы?тармен, ?сіресе жо??арлармен тату-т?тті т?ру?а у?де бересіз. Сіздер Патшалы?ымыз?а шын к??ілмен ?ызмет етуге тиіссіз.

3-би: Мынауы? тым шектен шы?ты ?ой! Басын алу?а тиіспіз!!!

?біл?айыр: Ж?, до?ары?дар!!! ?абылдадым шарттары?ды!!!

Тевкелев: Олай болса, м?ртебелі патшайым жіберген сыйлы?тарды ?абыл алы?ыз. (сыйлы?тарды ?сынады).

Автор:   ?аза? еліні? ауыр жа?дайын   Кіші ж?з ханы  ?білхайыр   Ресей империясыны? ?олдауы  ар?ылы шешуге тырысты .Негізгі ма?саты – жо??ария?а ?арсы бірігіп со?ысу. ?аза? хандарыны? Ресей империясымен саяси  келісімдер ж?ргізуі ?те ма?ызды болды . Барлы? ауыртпалы?ты ?з мойнына ал?ан ?білхайырды орта ж?зді? рулары  ар?ын , уа? , ?о?ырат  а?а хан ретінде мойындады. 

Ту?ан хал?ым!

?атемді кешір мені?

Сені? ар?а? сескенбей, есіргенім.

Егер де жыры? болмай,

?ры? болсам,

Ала?ан?а саласы? несіл мені

Жо?!

Мені? ж?рек емес т?сімдегі

Ол бір от сені? ?лы к?ші?дегі

?зі?ні? жандыр?аны?, ?шіргені?

?зірге таста?ан жо? есім мені.

Уа, ж?ртым! Кешір мені! Кешір мені!

Музыка «Балапан ?аз»

                                         К?рініс ая?талды