Сүт өпкө — кыргыз элинин салттуу тамагы

СҮТ ӨПКӨ — КЫРГЫЗ ЭЛИНИН САЛТТУУ ТАМАГЫ

Кыргыз эли байыртан бери мал чарбачылыгы менен жашап келген эл катары эт азыктарына өзгөчө маани берип келген. Малдын ар бир бөлүгүн текке кетирбей, ар түрдүү даамдуу жана пайдалуу тамактарды жасоону өнүктүргөн. Ошолордун бири — сүт өпкө же өпкө бышык деп аталган салттуу улуттук тамак.

Тамактын өзгөчөлүгү

Сүт өпкө — койдун өпкөсүнө жаңы сүт куюлуп, жуй отто бышырылып даярдалуучу өзгөчө даамдуу тамак. Ал көбүнчө Кыргызстандын түштүк аймактарында, атап айтканда Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарында кеңири жасалат. Эл ичинде бул тамак күч-кубат берүүчү, денени чыңдоочу, айрыкча кыш мезгилинде пайдалуу тамак катары белгилүү.

Даярдоо ыкмасы

Адегенде койдун жаңы өпкөсү жакшылап тазаланат. Өпкөнүн мурун жагынан кичине тешик ачып, ичиндеги кан калдыктарын чыгарып жууйт. Андан соң ошол тешик аркылуу жаңы саалган сүт куюлат. Кээ бир устат ашпозчулар сүттү алдын ала туздап, бир аз калемпир кошуп анан куюшат. Өпкө толгондон кийин тешиги жыгач кыстарма же жип менен бекемделет.

Даяр болгон өпкө казанга салынып, үстүнө суу куюлуп жай отто 1,5–2 сааттай бышырылат. Бышкан соң кесилип, үстүнө туз, калемпир, май жана кааласа пияз кошулуп дасторконго тартылат. Даамы жумшак, майлуу жана сүттүн жыты сиңген назик болот.

Сүт өпкө — жөн гана тамак эмес, кыргыз элинин эт тамактарын баалоо маданиятынын, ысырапсыз жашоо салтынын бир көрүнүшү. Бул тамак байыркы ата-бабаларыбыздын жашоо турмушунда негизги азыктардын бири болуп, ар кандай тойлордо, кадырлуу конок келгенде же өзгөчө учурларда даярдалган.

Сүт өпкө денеге күч-кубат берип, кан айланууну жакшыртат деп эсептелет. Ошондуктан улгайган адамдар менен кошо жаш балдарга да пайдалуу делет.

Сүт өпкө — кыргыз элинин байыркы ашканалык салтынын үлгүсү. Ал улуттук тамак катары бүгүнкү күндө да эл арасында өз ордун жоготпой, муундан муунга өтүп келе жатат. Мындай салттуу даамдар кыргыз элинин маданий мурасын сактап, элдик даам татуу маданиятынын баалуулугун көрсөтөт.

1