Сын атоочко жалпы муноздомо

Сабактын максаттары

Күтүлүүчү натыйжалар

Сабактын билим берүүчүлүк мак-

саты. Окуучулар лексика жана фра-

зеология боюнча алган билимдерин

бекемдешет, системалаштырышат,

тереңдетишет. Аны турмушта кол-

донуунун жолдорун үйрөнүшөт

--эгерде окуучулар суроолорго так

жооп беришсе;

--тапшырмаларды туура аткарышса

Сабактын өнүктүрүүчүлүк макса-

ты. Окуучулардын алган билимдери

өнүгөт, жаңы билим менен толукта-

лат.

--

--окуучулар лексиканын жана фра-

зеологиянын ар бир темаларына

карата оозеки мисал түзүшсө;

--аларды классификациялашса;

--таблицаны толтурушса

Сабактын тарбия берүүчүлүк

максаты. Сөз түзүп, сүйлөм курап,

акыл эмгегине тарбияланат.

--тапшырмаларды аткарууда өзүнүн

күчүнө ишенишсе;

--сүйлөмдөрдү тапшырмага ылайык

түзүшсө.

Негизги компеттентүүлүк:

Маалыматтык:Китептен,интернеттен алган билимдерин колдоно алат.

Социалдык-коммуникативдик:Топто иштей.Өзүндө бар маалыматтарды кошот.Топто лидер боло алат

Өзүн-өзү өркүндөтүү:Илимий проблемаларды коёт,анын актуалдуулугун негиздейт,окуу же турмуштук кырдаалдагы маалыматтардан карама-каршылыктарды табат жана өз алдынча же башкалар менен бирге аракеттенип,түрдүү ыкмалады колдонуп,андан аркы аракеттер тууралуу чечим кабыл алат.

Предметтик компетентүүлүк:

Тилдик компетенттүүлүк:

--сөздүк кор боюнча билимге ээ болуу;

--адабий тилдин нормасын билүү

Кептик:

--теориялык билимдерин пайдалануу;

--оозеки жана жазуу түрүндөгү тапшырмаларды аткара билүүсү;

--эне тилинде таза, так сүйлөөсү;

--катасыз жазуу ишмердүүлүгүнө ээ болуусу.

Маданий:

--тил аркылуу улуттук сөз өнөрүн үйрөнүү;

--сөздүн маанилерин билүү.

-Адабий тилдин нормаларын сактоо

менен сүйлөм түзө алат.

Этабы

Мугалимдин иш аракети

Окуучнун иш аракети

Копетентъълък.

Баалоо

Уюштуруу

5мин.

.Саламдашуу

.Класстын гигеналык абалына байкоо жүргүзүү,окуучлардын даярдыгын көздөн кечирүү

.Сабактын темасы максаты менен тааныштыруу

.Окуучуларга жагымдуу маанай тартуулайт

.Саламдашуу

.Сабактын темсы максаты менен таанышат..

Мугалим берген баракчаларды бири-бирине белекке беръъ менен жагымдуу маанай тартуулайт

Үй тапшырмасын суроо

5мин

1. Сөздүк кор деп, эмнени айтабыз? Мисалдарды келтиргиле.

2. Кыргыз тили-

нин баюу жолдору – орус тилинен кабыл алынган сөздөр жөнүндө түшүн-

дүргүлө. Алардын кандай жазыларын айтып бергиле.

3. Эскирген (архаизм),

жаңы (неологизм), кесиптик лексика, диалектилик сөздөргө мисал келтирги-

ле. Алардын аныктамаларын айтып бергиле. 4. Фразеология жөнүндө түшүн-

дүргүлө, мисалдар менен далилдегиле.

Мугалим берген суроолорго жооп берет.

Жаңы билим 15мин

Сабакты бышыктоо 15мин

Классификациялоо боюнча тапшырмалар:

Мугалим доскага бир нече сөздөр жазылган ватманды илет. Окуучулар

аларды тиешелүүлүгүнө карай бөлүштүрүп, таблицаны толтурушат.

Мугалим фразеологизим сёздёрдъ окуучуларга таратат.

Үйрөнгөнүн тажрыйбада колдоно аларын текшерүү көнүгүүсү:

1. Космостун көп сырлары изилденди. 2. Сиз, бул Карабек корбашыны

тааныйсызбы? 3. Боз койдон жоош, ак койдон аңкоо. 4. Бул окуя али жадымда

жок. 5. Азиз – ичине сыр сактабаган адам. 6. Аркасында асынган, калта болот

дечү эле. Ажалга бербей байларды, калка болот дечү эле. 7. Госпиталда жат-

канда Кубатка Даңк орденин тапшырат

Өтүлгөн материалдарды жыйынтыктоодо «Бир сөз менен жалпылоо» ыкмасы колдонулат

Диалектилик

сөздөр

Кесиптик

сөздөр

Термин-

дер

Эскирген

сөздөр

Неологизм-

дер

Фразеологизм-

дер

Көңкө, айбалта, мурдун балта кеспөө, балта, экономика, биттин ичегисине

кан куюу, жээк, добулбас, хирург, тили тишине күбө болуу, чөңкө, аяк баш

жыгач, самвал, көз ачып жумганча, жасоол, чыгарма, апче, түк килем, саадак,

токуу, тузак, повесть, асель, келе жатыр, мударис, компьютер, түндүк-түштүк

аймак, принтер, көөдөнүн көтөрүү, бовойт, жүз башы, шыралга, деңиз,

интернет, пайпак, допу.

1Ак тёёнън карды жарылган мезгил.

2Алма быш оозхума тъш.

3.Коён журок

4.Суу журок

5Жолборс журёк

6.Коёдой момун

7.Мурдун балта кеспёё

8.Котур ташы койнунда

9.эки кёзъ тёрт болу

10.ташбакка талга чыкканда

11.ООзу ачылып калу

12.Оозун ошко карату

13.Ити чёп жеп калу

14.Балтыр эти ката элек

15,баралына жете элек

16.ООзунан ак ит кирип,кара ит чыгуу

17.Жумурткадан кыр издёё

18.Сиркеси суу кётёрбёё

19.Тёбё чач тик туру

20.Кой оозунан чёп албоо

21.Биттин ичегисине канн куюу.

22.Урунарга ТОО таппай,урушарга жоо таппай калу

23.Эки кёзъ тёр болу

24.жеген ашын жерге коюу

25.Тёёнън куйругу жерге тийгенде.

26.Колго салуу

Уй тапшырма. 5мин

1) Фразеологизмдерди катыштырып, сүйлөм түзгүлө.

2) Фразеологизмдердин синтаксистик кызматын аныктагыла

Баалоо

Калыптандыруучу баа

Окуучулардын алган билимдерин баалоо критерийдин негизинде

жүргүзүлөт. Окуучунун билим көрсөткүчтөрү аркылуу баалоо:

• эрежени билип, аны пайдалана алат;

• лексиканын материалдарын бири-биринен айырмалайт;

• көнүгүү тапшырмасын аткара алат;

• мисалдарды таап, талдайт;

• өзүнүн оюн далилдеп бере алат;

• жооптору так жана туура болот.

Бири-бирин баалашат

Сабактын максаттары

Күтүлүүчү натыйжалар

Сабактын билим берүүчүлүк мак-

саты. Окуучулар лексика жана фра-

зеология боюнча алган билимдерин

бекемдешет, системалаштырышат,

тереңдетишет. Аны турмушта кол-

донуунун жолдорун үйрөнүшөт

--эгерде окуучулар суроолорго так

жооп беришсе;

--тапшырмаларды туура аткарышса

Сабактын өнүктүрүүчүлүк макса-

ты. Окуучулардын алган билимдери

өнүгөт, жаңы билим менен толукта-

лат.

--

--окуучулар лексиканын жана фра-

зеологиянын ар бир темаларына

карата оозеки мисал түзүшсө;

--аларды классификациялашса;

--таблицаны толтурушса

Сабактын тарбия берүүчүлүк

максаты. Сөз түзүп, сүйлөм курап,

акыл эмгегине тарбияланат.

--тапшырмаларды аткарууда өзүнүн

күчүнө ишенишсе;

--сүйлөмдөрдү тапшырмага ылайык

түзүшсө.

Негизги компеттентүүлүк:

Маалыматтык:Китептен,интернеттен алган билимдерин колдоно алат.

Социалдык-коммуникативдик:Топто иштей.Өзүндө бар маалыматтарды кошот.Топто лидер боло алат

Өзүн-өзү өркүндөтүү:Илимий проблемаларды коёт,анын актуалдуулугун негиздейт,окуу же турмуштук кырдаалдагы маалыматтардан карама-каршылыктарды табат жана өз алдынча же башкалар менен бирге аракеттенип,түрдүү ыкмалады колдонуп,андан аркы аракеттер тууралуу чечим кабыл алат.

Предметтик компетентүүлүк:

Тилдик компетенттүүлүк:

--сөздүк кор боюнча билимге ээ болуу;

--адабий тилдин нормасын билүү

Кептик:

--теориялык билимдерин пайдалануу;

--оозеки жана жазуу түрүндөгү тапшырмаларды аткара билүүсү;

--эне тилинде таза, так сүйлөөсү;

--катасыз жазуу ишмердүүлүгүнө ээ болуусу.

Маданий:

--тил аркылуу улуттук сөз өнөрүн үйрөнүү;

--сөздүн маанилерин билүү.

-Адабий тилдин нормаларын сактоо

менен сүйлөм түзө алат.

Сабактын максаттары

Күтүлүүчү натыйжалар

Билим беүүчүлүк:

Окуучулар сын атооч тууралуу ке=ири маалыматка ээ болот

Сын атооч тууралуу билимин тереңдетет

Билим беүүчүлүк:

Окуучулар сын атооч тууралуу ке=ири маалыматка ээ болот

Сын атооч тууралуу билимин тереңдетет

Өнүктүүрүүчүлүк:

Топ менен иштешүүдө,өз ойлорун кеңири айтат,

Өнүктүүрүүчүлүк:

Топ менен иштешүүдө,өз ойлорун кеңири айта алышса.

Тарбия берүүчүлүк:Бири-бири менен мамиле түзүугө тарбияланат.Алган билимин практикада колдонууну үрөнөт.

Тарбия берүүчүлүк:Бири-бири менен мамиледе болсо

Досторуна жардам берсе.

Мурдагы билими менен жаңы алган билимин айкалыштыра алса.

Негизги компеттентүүлүк:

Маалыматтык:Китептен,интернеттен алган билимдерин колдоно алат.

Социалдык-коммуникативдик:Топто иштей.Өзүндө бар маалыматтарды кошот.Топто лидер боло алат

Өзүн-өзү өркүндөтүү:Илимий проблемаларды коёт,анын актуалдуулугун негиздейт,окуу же турмуштук кырдаалдагы маалыматтардан карама-каршылыктарды табат жана өз алдынча же башкалар менен бирге аракеттенип,түрдүү ыкмалады колдонуп,андан аркы аракеттер тууралуу чечим кабыл алат.

Предметтик компетентүүлүк:

Тилдик:Сын атооч боюнча теориялык билимге ээ;

Сын атоочту катыштырып, сүйлөмдөрду тъзё алат.

Кептик:

Эне тилинде так жана тура сүйлөп, логикалуу жаза билет. Сүйлөшүү ишмердүүлүгүнө ээ.

Маданий:

Адабий тилдин нормаларын сактоо

менен сүйлөм түзө алат.

Этабы

Мугалимдин иш аракети

Окуучнун иш аракети

Копетентъълък.

Баалоо

Уюштуруу

5мин.

.Саламдашуу

.Класстын гигеналык абалына байкоо жүргүзүү,окуучлардын даярдыгын көздөн кечирүү

.Сабактын темасы максаты менен тааныштыруу

.Кутудан карточкаларды алуу менен топторго бөлүнөт.

.Биргеликте “Алтын эреже” түзүшөт жана көрүнө турган жерге илип коёт.

.Окуучуларга жагымдуу маанай тартуулайт

.Саламдашуу

.Сабактын темасы максаты менен таанышат

.Кутудан карточкаларды алуу менен топторго бөлүнөт.

.Биргеликте “Алтын эреже” түзүшөт жана көрүнө турган жерге илип коёт.

С – сабакка активдүү катышуу.

Ы – ынтымак менен жооп берүү.

Н – намыска тик туруу (топтун намысын коргоо).

А – айтылган ойлорду сыйлоо

. Т – тапшырмаларды аткаруу.

О – окуучулардын пикирин угуу.

О – Оюн топтоп жооп берүү.

Ч – чыгармачылык менен катышуу.

.Сөз уулоо оюну аркылуу бири-бирине жагымдуу маанай тартуулайт

Үй тапшырмасын суроо

5мин

Урматтуу окуучулар биз ёткөн сабакта зат атооч жана анын бёлънъшън билгенбиз

Анда эмесе үй тапшырма саны сурап алсак.

Мугалим окуучуларды доскага чыгарат.Айлана формасында тизип алып,1,2 саны менен экиге бөлүп алат.Окуучулар айлана формасында тизилип калгандан кийин.Бири-бирине өтүлгөн тема тууралуу суроолорду берет.Талкуу болот.Мугалим окуучулардын билимине көз салып барат.Кутудагы карточкалар аркылуу эки топко бөлөт.

Окуучулар 1,2 деп саноо менен эки топко бөлүнөт.Бири-бирине суроо берүү менен алган билимин бышыктайт.

Кутудагы карточкаларды алуу менен эки топко бөлунөт.

Жаңы билим 15мин

Сабакты бышыктоо 15мин

Жаңы теманы түшүндүрүү.

Алгач мугалим памидор, калем сапты, китеп капты алып чыгат. 1. «Эреже-таяныч» ыкмасын колдонот.

–Силер көрүп турган эки боз ъй эмне өзгөчөлүгүн байкадыңар?

Памидор менен алманын өңъ.

– Калем саптын көлөмү.

–Китеп каптын өлчөмү.

айтышат.

2.Эреже-корутунду чыгарууга даярдоо. 1) Сын атоочтун зат атоочтон айырмасы эмнеде экен 2) Сапаттык сын атооч кайсы суроого жооп берди? окуучулар бир эреже чыгарышат.

АДАБИЯТТАН КӨРКӨМ ЧЫГАРМАЛАРДЫ ОКУУ, АЛАР СЫН АТООЧТУ САНАП, КАЙСЫ ЧЫГАРМА ЭКЕНИН АНЫКТАШАТ.

Сын атоочтун синтаксистик кызматын аныкташат.

Кийинки тапшырма ким тапкыч деп аталат.Бул жерде ар бир топ сын атооч катышкан сын атоочтордон макал-лакаптардан мисал жазышат.

Кийинки тапшыырма ар бир катышуучу Менин атым менин сапатым деген ойдо чечмелейт.

.

Окуучулар мугалим берген тапшырма боюнча өз ойлорун талкуулай,жазат жана

Сын атоочтун салыштырма даражасынын эрежесин иштеп чыгат. Ар бир окуучу мен башкаларга салыштырмалуу деген темада сапаттарын жазып чыгат

1. Эр төштүктөн Көк дөөнүн көрүнүшү Тоодой тулпар ат минген Карагайдай камчы алган Кынсыз бычак байланган Кышкы шамаал бороондой Каары бетине айланган.

2. Тайлакка намыс түштү. Кокон күчтүү Адилеттик болбойт деп үмүт үздү Уялаш Атантайдан айрылган соң. Бөрү тил найза аштады эки миздүү

3. Атка минсе тизгиндеш, Аттан түшсө тизелеш Карчыга кушту качырдым, Кара бир белди ашырдым Кадырман ата досумду Кара бир жерге жашырдым.

4. Ак куржун толо ыр калды Алган жырым тул калды. Көк куржун толо ыр калды, Кошулган жары тул калды.

5. Бирөөнүн тону жеңил деп Кийбегиле балдар ай, Бирөөнүн аты семиз деп Минбегиле балдар ай

6. Кырчаңгы, арык, ачка эшек кетти Кыбырап, сылтай басып, боз да келди. Кубанып Толубай тура калып, Падышам анык талпар ушул деди.

7. Бири айтты асыл таштан койгун деди Бири айтты ак боз бээни сойгун деди Асыл таш, алтын менен койсо дагы Токтобой дубал көчүп кулай берди. Сөз жыйноо көнөгүүсү: Макалдар жазылып, кыркылып берилет. Топтоп макал чыгаруу керек. Макалдардан сын атоочту табуу керек.

Уй тапшырма. 5мин

Ырыс алды-ынтымак деген темада сын атооч сёздёрдъ катыштырып эссе жазуу

Баалоо

Калыптандыруучу баа

Бири-бирин баалашат