Сырдык сөздөрдүн маанилери

И.Раззаков атындагы КМТУнун лицейи 9-класс Кыргыз тили 3-чейрек Мугалим: Султанкулова Асель Бактыбековна

Сабактын темасы: Cырдык сөздөрдүн маанилери.

Сабактын максаты: а) жаңы теманы түшүндүрүү, көнүгүүлөр иштөө;

б) сөз байлыгын, логикалык ойлоосун өстүрүү;

в) билимге умтулууга, эмгекти сүйүүгө тарбиялоо.

Күтүлүүчү натыйжалар: теманы түшүнүп, көнүгүүлөрдү туура аткарышса;

Жаңы сөздөрдү практикада колдоно алышса;

Эмгекке, билимге умтулушса.

Сабактын жүрүшү:

• 1. Уюштуруу
• -Саламатсыңарбы, менин сүйүктүү окуучуларым!
• Силер менен онлайн сабакта жолукканыма кубанычтамын.
• 2. Өтүлгөндөрдү кайталоо
• -кандай сөздөрдү сырдык сөздөр дейбиз?
• -Орусча аталышы кандай?
• -Сүйлөмгө мүчө боло алабы?
• -мисал келтиргиле.

Жаңы тема:

• Демек, балдар , сүйлөм мүчөсү боло албаган, адамдын ички сезимдерин жана айбанаттарга болгон түрдүү мамилесин көрсөткөн сөздөр сырдык сөздөр деп аталат (Слова которые не являются членами предложения, выражают чувства человека и отношение к животным называются междометиями)
• Мис., Ой, сен мени чочутуп жибердиң. Ой, ты меня напугал.

Жаңы сөздөр

• Кубануу-радоваться
• ыраазы болуу-быть благодарным
• кубаттоо- поддержать
• Мактоо--хвалить
• өкүнүү- жалеть, раскаяние
• Кайгыруу-горевать
• капалануу- грустить
• Коркуу-бояться
• Кейүү-печалиться
• чочуу-испуг

• Бүгүн биз сырдык сөздөрдүн маанилерине карата бөлүнүшүн үйрөнөбүз(Сегодня мы узнаем о видах междометий по значении.

• Cырдык сөздөр берген маанисине карай экиге бөлYнөт(Междометия по значению делятся на 2 вида).
• Сезимди билдирүүчү сырдык сөздөр (Междометия которые обозначают различные чувства)
• Айбанга карата мамилени билдирүүчү сырдык сөздөр (Междометия которые выражают значения вызывания, выгона и успокоения животных).

• Cезимди билдирүүчү сырдык сөздөр адамдын ар түрдүү ички сезимин, айлана-чөйрөгө карата болгон мамилесин билдирет:
• а) Кубануу, ыраазы болуу, кубаттоо, мактоо. Мисалы: Бах! Бали! Ботом, баракелде,пай-пай
• б) өкүнүү, кайгыруу, капалануу, коркуу, кейүү, чочуу. Мисалы: Ой, кап, апей, Ой, кокуй оой! Атаганат, эх

• Айбанга карата болгон мамилени билдирүүчү сырдык сөздөр. Мында айбанаттарды чакыруу же токтотуу, айдоо иретинде колдонулат. Мисалы: 0ш! Чу-чу! Ноо! Кош! Түбө- түбө! Пыш-пыш! Күчү-күчү! Мо,мо! Кыруу,кыруу! Чиге, чиге! Чек,чек!

• пыш-пыш!(кис-кис)

• Чу-чу!(но-но)

Көнүгүү иштөө

• 1. Сүрөткө карап, сырдык сөздөрдү катыштырып текст түзгүлө.

• 2. Бүгүнкү числону дептериңерге жазып, китебиңердин 62- бетине көңүл бургула.
• А) 105- көнүгүү. Жазып алып, тыныш белгилерин койгула, алардын маанилерин жазгыла.
• Мис., Кокуй (неодобрение), жада калса өзүм отура элек жапжаңы отургучту сындырдың.

• 3. төмөнү быйтыкчаларга сүйлөм түзгүлө.

Сабакты жыйынтыктоо

• Үй иши: 106-көнүгүү. Жазып алып, сүйлөмгө мүчө боло албаган сөздөрдү белгилегиле(запишите в тетради, определите какие из них междометия, обращение и вводные слова).

Көңүл бурганыңыздарга чоң ырахмат! Спасибо за внимание!