Թույլ, բայց կարեվոր

ԹՈՒՅԼ, ԲԱՅՑ ԿԱՐԵՎՈՐ

Հայերենում կան հնչյուններ, որոնք արտասանվում են, բայց չեն գրվում: «Ը» ձայնավորը գաղտնավանկում չի գրվում և շեշտ էլ չի ստանում: Սակայն այն ինքնուրույն հնչյուն է և ունի իմաստազատիչ դեր: Համեմատենք՝ «հորդ և հորըդ», «սարդ և սարըդ», «վարս և վարըս» և այլն: Բացի այդ, «ը» հնչյունը ցրում է բաղաձայնների կուտակումները և բառը դարձնում բարեհունչ, օրինակ՝ Մը-կըրտիչ, վազվը-զել, գըր-չատուփ և այլն:

Հակառակ դերակատարումն ունի «յ» կիսաձայնը. այն ցրում է ձայնավորների կուտակումները: Այսպես. գրում ենք՝ «հեքիաթ», բայց արտասանում ենք՝ «հեքյաթ», «ռադիո- ռադյո, հիանալ- հիյանալ, Մարիամ- Մարյամ» և այլն: Հիշեցնենք, որ արտասանվող յ-ն գրվում է ա-ից և ո-ից հետո՝ «Կարոյի , Մարոյի, սատանայի, երեկոյի, Մոնակոյի, Ադանայի» և այլն:

Չմոռանանք նաև «հ» հնչյունի մասին, որը նույնպես թույլ է արտասանվում, բայց գրվում է, օրինակ՝ «խոնարհ, աշխարհ, արհամարհել, նիրհել, խորհել» և այլն: