Россия, Сунтар
СДЕЛАЙТЕ СВОИ УРОКИ ЕЩЁ ЭФФЕКТИВНЕЕ, А ЖИЗНЬ СВОБОДНЕЕ
Благодаря готовым учебным материалам для работы в классе и дистанционно
Скидки до 50 % на комплекты
только до
Готовые ключевые этапы урока всегда будут у вас под рукой
Организационный момент
Проверка знаний
Объяснение материала
Закрепление изученного
Итоги урока
Была в сети 29.04.2026 07:18
Яковлева Светлана Юрьевна
учитель начальных классов
49 лет
785
78 911 
Местоположение
Специализация
Таабырыннар допматериал к уроку
Категория:
Начальные классы
29.10.2025 14:55
Просмотр содержимого документа
«Таабырыннар допматериал к уроку»
Таабырын - саха норуотун өркөн өйө, тылын дэгэтэ, ууһа-урана. Таабырыннар тулалыыр эйгэни билэргэ-көрөргө, толкуйдуур дьоҕуру, болҕомтону сайыннарарга, иллэҥ кэми туһалаахтык атаарарга көмөлөһөллөр.
| Сюжетнай хартыына Кыһыҥҥы айылҕа хартыыната | Сюжетнай хартыына Сааскы айылҕа хаартыына |
| Сюжетнай хартыына Сайыҥҥы айылҕа хартыына | Сюжетнай хартыына Күһүҥҥү от үлэтэ хартыына |
Кыһыҥҥы айылҕа хартыына
| Былыттар | Күн былыт быыһыттан тыгар | Халлаан сиигэ (горизонт) |
| Хаар кыырпахтара | Өрүс тоҥуута | Муус кыдьымахтара өрүскэ |
Сааскы айылҕа хартыына
| Хара тыа – ойуур онон-манан хаардаах Ыраахтан көстөр | Харыйа Бэс |
| Хатыҥ | Харалдьыкка Ньургуһун сибэккилэр |
Сайыҥҥы айылҕа хартыына
| Харыйа лабаатыгар ооҕуй ситимэ | Бэс мас лабаатыгар тигээйи уйата тигээйилэр | Оргул кымырдаҕастар |
| Хомурдуос көтөн иһэр | Сибэккиилэргэ Лыахтар | Окко аһыҥа олорор |
Күһүҥҥү от үлэтэ хартыына
| Хотуурдаах эр киһи от охсор хадьымал | Кыраабыллаах от харбыыр оҕо, ийэ | Күрүөлэммит кэбиһиилээх от |
| Субурҕа | Бугуллар | Атырдьахтаах бугуллу сылдьар киһи |
Таабырыннар
Сорудах. Хартыыналарга олоҕуран таабырыннар таайыыларын бул. Туох ситимнээхтэрин быһаар.
Айылҕа көстүүтүн туһунан таабырыннар
Кыната суох көппүт, атаҕа суох сүүрбүт. (Былыт)
Туохтан да тутааҕа суох ыйанан турар баар үһү. (Күн)
Халлаан уолун хайыһарын суола хаалбыт үһү. Халлаан сиигэ (горизонт)
Кыһын ититэр, саас ирэр, сайын ууллар, күһүн тиллэр баар үһү (хаар)
Сүгэтэ суох муосталаммыт баар үһү. (Өрүс тоҥуута)
Уокка умайбат, ууга тимирбэт баар үһү. (Муус кыдьымах)
От-мас, үүнээйи туһунан таабырыннар
Саас үөрдэр, сайын сөрүүкэтэр, күһүн аһатар, кыһын ириэрэр баар үһү (тыа, ойуур)
Кыһын да, сайын да ойуулаах сонун устубат баар үһү (харыйа, бэс)
Маҥан таҥастаах, маҥан этnээх Майбары тойон баар үһү (хатыҥ)
Оттон урут тахсар, хагдарыйыах иннинэ хатан хаалар баар үһү. (ньургуһун)
Үөн -көйүүр туһунан таабырыннар
Илиинэн өрүллүбэтэх илим баар үһү (ооҕуй ситимэ)
Төп-төгүрүк дыыгыныыр мээчик баар үһү (тигээйи уйата)
Хааһах муҥунан хара оҕуруо баар үһү (кымырдаҕас уйата)
Алта атахтаах аадаҥ бухатыыр баар үһү (хомурдуос)
Халлааҥҥа араас дьүһүннээх сэбирдэхтэр көтөллөр үһү (лыах)
Кыра да кыыралдьыгас, оччугуй да ойуоккалас баар үһү (аһыҥа)
От үлэтин туһунан таабырыннар
1. Кыһан ампаарга, сайын хонууга сылдьар баар үһү (хотуур)
2. Тиистээх да ытырбат баар үһү (кыраабыл)
3. Улахан остуол ортотугар төгүрүк арыы турар үһү (кэбиһиилээх от)
4. Бастаан нэлэс, онтон сахсас, онтон чөмчөс, онтон лаглас баар үһү (от охсуу, харбааһын субурҕалааһын, бугуллааһын, кэбиһии)
Ыйытыылар.
Таабырын диэн туоҕуй?
Таабырыннары кимиэхэ анаан айалларый? Тоҕо?
Маныаха маарыҥныыр атын омук таабырыннары төһө билэҕин?
Сорудах. Бэйэ айан кэпсээһинэ
Таабырын таайыыта тыллары туһанан хартыналары сиһилии кэпсээҥ. Бөлөҕүнэн үлэлээҥ.
Вебинар для учителей
Свидетельство об участии БЕСПЛАТНО!
