Сазды орта мектебіні?
тарих п?ніні? м??алімі:
Кадымбергенова Назгул Рашидовна
5-сынып. ?аза?стан тарихынан ??гімелер
Саба?ты? та?ырыбы: § 33. Абылай хан
Саба?ты? ма?саты:
- Білімділік: ?аза? хал?ын бір ханды??а біріктіріп, ?аза? мемлекетіні? іргетасын ?ала?ан Абылай хан жайында о?ушылар?а м?лімет бере отырып, оны? ?аза? тарихында?ы орны, ерлік істері жайында?ы білімдерін арттыру, Абылайды? ж?ргізген саясатыны? сырын т?сіндіру.
- Дамытушылы?: Абылай ханны? ?аза? тарихында?ы е?бегіне ба?а беру ар?ылы тарихи т?л?аларды? е?бегін ба?алай білуге ?йрету, танымды? ?абілеттерін арттыру.
- Т?рбиелік: Абылай ханны? ?аза? тарихында?ы алатын орнын аны?тай отыра, о?ушыларды ?а?арман т?л?аларды? ерлігін ??рметтеуге ?йрету, ерлікке, отанс?йгіштікке, ?лтжандылы?ка т?рбиелеу.
Саба?ты? т?рі: аралас
?дісі: интерактивті
П?наралы? байланыс: география
Саба?ты? к?рнекілігі: Абылай ханны? суреті, ?аза?станны? саяси картасы, теледидар, «К?шпенділер» фильмінін бейнекассетасы.
Саба?ты? барысы:
I. ?йымдастыру кезе?і.
II. ?й тапсырмасын с?рау.
Алдымен о?ушылардан ?йге ?андай тапсырма берілгенін с?раймын.
1. С?ра?тар жазыл?ан карточкаларды к?бейтіп о?ушылар?а таратамын.
2. «?аза?станны? Ресейге ?осылуыны? тарихи ма?ызы» та?ырыбы бойынша ??гімелеп беру тапсырылады.
3. ?біл?айыр туралы о?ушылардан не білетінін с?рау.
О?ушыларды? жауабын ты?дап бол?ан со? та?ырыпты шолып, ?ыс?аша саба?ты ?орытындылаймын. Онда ?аза?станны? Ресейге ?осылуына тарихи т?р?ыда ба?а бере отырып, оны? тарихи ма?ыздылы?ына то?таламын. ?біл?айыр Ресей боданды?ына ?ол ?ой?анымен халы?ты? к?пшілігі о?ан к?нбеді. Міне осыларды? басында Абылай т?рды. Осылай жа?а саба?пен байланыстыра кетемін.
ІІІ. Жа?а саба?.
Жа?а саба?ты? та?ырыбын та?та?а жаза отырып, саба?ты? ма?сатын о?ушылар?а айтып беремін. Сонымен ?атар саба?ты? жоспары та?та?а жазылады.
Саба?ты? жоспары.
1. Абылайды? ата-тегі, жасты? ша?ы.
2. Абылайды? ж?ргізген саясаты.
3. Абылай - ?аза?ты? ?лы ханы.
Жа?а саба??а кіріспес б?рын о?ушылар?а бейнекассетаны ?осып «К?шпенділер» киносынан ?зінді к?рсетемін. Осы кинода?ы Манс?р бейнесіне назар аудару тапсырылады.
Содан кейін мынадай с?ра?тар ?ойылады:
1. Осы кинода?ы ?білманс?р туралы не білесі?дер?
2. ?білманс?р кинода ?андай кейіпкер ретінде к?рінеді?
О?ушылар жауабын ты?дап бол?аннан кейін жоспар бойынша саба?ты т?сіндіруге кірісемін. Е? алдымен Абылайды? ата-тегіне то?таламын.Абылайды? шын аты - ?білманс?р. Ар?ы аталары ?лемге ?йгілі Шы??ысхан ж?не оны? ?лкен ?лы Жошы хан. Б?ларды? тікелей ?рпа?ы болып табылатын ?аза? ханды?ыны? ал?аш іргетасын ?ала?ан ?з-Ж?нібек те ?білманс?рды? ар?ы аталарыны? бірі. ?аза?ты? хан та?ына тек Шы??ыс ?рпа?тары ?ана отырды. Оларды т?ре деп атайды. Міне ?білманс?р осы т?ре т??ымынан.
Б?дан ?рі ?білманс?рды? жастайынан жетім ?ал?анын, Ораз аталы?ты? к?мегімен аман ?алып, к?шпелі ?аза? хал?ыны? арасына келіп паналайтыны туралы айтып ?теді.
Осы жерде бейнекассетаны іске ?осып, о?ушылар назарын «К?шпенділер» киносында?ы Ораз бейнесіне аударып, пікірлерін ты?даймын.
Одан ?рі ретімен жас Сабала? туралы, оны? Абылай атануы жайында о?ушылар?а т?сінік беріп ?темін. Абылай ханны? ?міріні? со??ы кезімен ая?таймын.
Негізгі т?сіндіру уа?ыты ая?тал?аннан кейін о?ушылар?а т?рлі т?сті ?а?аздар таратады. ?а?азда мынадай жазу болады:
Абылай - ол:
О?ушылар Абылай туралы ?з ойларын жазады. Мысалы: Абылай - хан, дипломат, батыр т.с.с.
О?улы?пен ж?мыс.
О?ушылар?а кітаптан Абылайды? ?мірінен хронологиялы? кесте жасатамын. Мысалы:
1. 1711 жыл - ?білманс?р ?мірге келді т.б. Осы жерде о?ушылар?а Абылайды? т??ірегіндегі т?л?алар жайында т?сінік беру. Б??ар жырау, ?мбетей жырау, Т?ті?ара акын т.б. Б??ар жырауды? Абылайды? ?мірін жырла?ан жыр жолдарынан ?зінді келтіремін.
Ей, Абылай, Абылай,
Сені мен ал?аш к?ргенде
Т?рымтайдай ?л еді?,
?йсін Т?ле биді?
Т?йесін ба??ан ??л еді?,
Абылай аты? жо? еді
Сабала? атпен ж?р еді?.
?орытынды кезе?
Саба?ты ?орытындылау ?шін т?мендегідей с?ра?тарды беремін:
1. Абылай билікке ?алай келді?
2. Абылай атыны? шы?а бастауы ?андай тарихи о?и?а?а байланысты?
3. Абылай ?аза? тарихында ?андай орын алады?
4. Абылай т??ірегіндегі белгілі адамдарды? ы?палы ?андай болды?
Абылай - ?ш ж?зді? басын бір ханды??а біріктірген, ?аза? ханды?ын бірт?тас, мы?ты мемлекетке айналдыр?ан дарынды ?олбасшы, батыр, дипломат, ата?ты мемлекет ?айраткері.
Ба?алау:
?й тапсырмасы: §33 Абылай хан жайында ша?ын ??гіме жазу.
267
150 745 
