Տեղեկատվական անվտանգությունը անբաժան մաս է կազմում անվտանգության հայեցակարգի և ինչքան խորն է ընդգրկում տեղեկատվությունը մարդու գործունեության հիմնական բնագավառները, այնքան սուր է դառնում տեղեկատվական անվտանգության խնդիրը

Նախաբան

Տեղեկատվական գործնթացների գլոբալացումը, և ժամանակակից տնտեսութունը ու նրա հագեցվծությունը նոր տեղեկատվական հեռուստահաղորդակցական տեխնոլոգիաներով տեղեկացում այնպիսի կենսկան հասարակության կարևոր գործունեության բնագավառում, ինչպիսին է կապը էներգետիկան, տրանսպորտը, գազի և նաֆտի պահպանման համակարգերը, տնտեսական և բանկային համակարգերը, ջրամատակարարումը պաշտպանությունը և ազգային անվտանգությունը, բացել է ոչ միայն հիմա նոր չտեսնված, ազդեցիկ հնարավորություններ մարդկության առաջնթացի զարգացման համար, բայց և առաջացրել է միժամանակ մի շարք նոր որակական գլոբալ սպառնալիքներ: Յուրաքանչյուր տարի ինֆորմացիոն տխնոլոգիաների օգտագոծումը ընդգրկում է նորանոր գոծունեության բնագավառներ: Տղեկատվությանը, ինչպես այդ գործնթացի առնցքային էլէմենտներից մեկը, սկսում է խաղալ ավելի կարևոր դեր մարդու կյանքում, հասարակության, պետության ժամանակակից զարգացման փուլում:

Տեղեկատվական անվտանգությունը անբաժան մաս է կազմում անվտանգության հայեցակարգի և ինչքան խորն է ընդգրկում տեղեկատվությունը մարդու գործունեության հիմնական բնագավառները, այնքան սուր է դառնում տեղեկատվական անվտանգության խնդիրը: Փոխվել է աշխարը և նրա հետ հասարակությաունը և հանցագործությունների բնույթը: Այպես՝ ահաբեկչության համաշխարհային ծավալի հետ մեկտեղ գլոբալիզացման գործնթացի կապակցությամբ և հասարակության ինտեգրումի հետ, աշխարի վերակառուցման հետ կգա և սպառնալիքների փոփոխություն, մասնաորապես կիբեռահաբեկչությունը սպառնալիք ճանաչված է շատ երկրների հատուկ ծառայություններում: ԵՎ այդ սպառնալիքը բոլորովին հորինված չէ:

Համազգային ահաբեկչության դեմ պայքարի մասնագետները անհանգստացած են այն հնարավորությունով, որ ահաբեկչական խմբաորումները կարող են անցնել կիբեռահաբեկչության շատ երկրներում: Նրանք զգուշացնում են, որ համակարգիչները կարող են օգտագործվել լուրջ հարված հասցնելու համար կրիտիկապես կարեոր օբեկտների ինֆռակառույցների վրա, ինչը կարող է բերել արյունահեղության: Հետևաբար, ահաբեկչությունը և նրա արտահայտումները սահուն անցնում են էլեկտրոնաթվային միջավայր, դրա համար ահաբեկիչների սպառնալիքների բնույթը ծայրահեղ փոխվում է: Այդպիսի գործողությունները նոր անվանում են ձեռք բերել՝ կիբեոահաբեկչություն, կամ համակարգչային ահաբեկչություն:

Ի՞նչ է կիբեռահաբեկչությունը

Որոշել Կիբեռահաբեկչություն հասկացողությունը շատ դժվար խնդիր է, քանի որ հեշտ չէ ստույգ սահման տեղադրել, որպեսզի տարբերել նրան տեղեկատվական պատերազմից և տղեկատվական հանցագործությունից: Եվս մի դյվարություն է կազմում այն, որ անհրաժեշտ է առանձնացնել այդ ձևի ահաբեկչության առանձնահատկությունը:

Ինքը կիբեռահաբեկչություն հասկացողությունը ստեղծված է երկու բառերի միաձուլումից՝ կիբեռտարածություն և ահաբեկչություն: Ռուսալեզու գրականության մեջ ավելի հաճախակի են հանդիպում վիրտուալ տարածություն, վիրտուալ աշխարհ տերմինները, ինչը նշանակում է համակրգչի օգնությամբ մոդլացված տեղեկատվական տարածություն, որի մեջ գոյատևում են որոշակի դասի օբեկտներ, կամ տեղեկատվության սինվոլիկ ներկայացում՝ տեղ որում գործում են համակարգչային ծրագրեր և տեղափոխվում են տվյալները:

Ահաբեկչության հիմնական հասկացողությունից դուրս գալով կարելի է մտցնել հետևյալ որոշումը: Կիբեռահաբեկչությաունը դեկոմպլեկսային համախմբված ակցիա է, որը արտահայտում է մտադրված քաղաքական շառժառիթներով գրոհ տեղեկատվության վրա, որը մշակվում է համակարգչով և համակարգչային համակարգերով, ստեղծում է վտանգ մարդկանց կյանքին եվ առողջությանը կամ ուրիշ ծանր հետևանքների սկսվելուն, եթե այդպիսի գործողությունները կատարված էին հասարակության անվտանգությունը խանգարելու նպատակով, բնակչությանը վախեցնելու զինորական կոնֆլիկտի սդրանքի համար:

Կիբեռահաբեկչության ձևերից մեկն է քաղաքական շառժառիթներով գրոհ տեղեկատվության վրա: Նա անմիջապես կառավարում է հասարակության վրա վախեցնող նախազգուշացման միջոցի օգնությամբ: Դա արտահայտվում է ուժի սպառնալիքով, անդադար վախի դրության պահպանման մեջ, հատուկ քաղաքական և այլ նպատակներին հասնելու համար, ստիպելով որոշակի գործողությունների հատկացնելով ուշադրություն կիբեռ ահաբեկչի անձի նկատմանբ, կամ ահաբեկչական խմբաորման, որը նա ներկայացնում է:

Թվում է, թե կիբեռահաբեկչությունը սպառնում է մեծամասամբ տեխնոլոգիապես բարձր զարգացած երկրներում, օրինակ՝ Ա.Մ.Ն. – ում: Բայց դա միայն առաջին հայացքից է: Մենք արդեն կարող էինք նկատել, ինչպես արագ է զարգանում Ինտերնետի համաշխարային ցանցը, և ինչպիսի շարժ կա համակարգչային հանցագործության մեջ: Ոչ մի դեպքում չի կարելի ցածրացնել նրա նշանակությունը և Ռուսստանի համար:

ԱՄՆ - ում կիբեռհանցագործության խնդիրը կանգնած է առաջին տեղերից մեկում: Շատ մասնագետներ Ամերիկայում և Եվրոպայում հարցեր են տալիս՝ ինչ մեծ ծավալային և կորդինացված գրոհներ կարող են կատարվել, եթե Ա.Մ.Ն. հատուկ ծառայությունները վերստուգում են ամբողջ տեղեկատվական տարածությունը Էշելոն համակարգի օգնությամբ, որի կազմաորման մեջ մասնակցություն էին ունեցել Ա.Մ.Ն - ի, Մեծ Բրիտանիայի, Ավստռալիայի և Նոր Զելանդիայի հատուկ ծառայությունները: Այդ համակարգի վրա, որը նախատեսված էր շփման էլեկտրոնային միջոցնրի ընդհանուր վերահսկության համար, ծախսված էին հսկայական միջոցներ: Բայց ամեն ինչ անօգուտ:

Չնայած ահաբեկիչները կարող են կորդինացնել իրենց գործողությունը և հարմար կերպով ահաբեկչության ակտը: Դրան կարող են լինել մի քանի բացատրություններ՝

-Ահաբեկիչները օգտագործում էին համագործակցության համար հեռուստահաղորդակցման համար ոչ էլեկտրոնային միջոցներ

- Ահաբեկիչները քողարկում էին իրենց հաղորդակցությունները ծածկագրային և սղագրական մեթոդների օգնությամբ

- Ալգորիթմը, որը դրված էր Էշելոն համակարգի մեջ, ոչ էֆեկտիվ էր կամ այդ համակարգը նախապես շարքից դուրս էր եկել:

Ահաբեկիչները իրենց գործողությունները տանում են ուրիշ հանցագործությունների հետ, որոնք կատարվում են ինտերնետով, օրինակ մուտք են ստանում սպառողական քարտերի բազաներին, կամ կատարում են տարբեր ձևերի շահութաբեր խարդախություններ:

- Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաները ևս թեթևացնում են ահաբեկիչնեի բազմաթիվ գործողությունները, և տրասազգային հանցագործ խմբերը՝ սկսած ֆինանսաորումից նիմչև անհրաժեշտ փաստաթղտերի կազմելուց:

- Համակարգչային տեխնոլոգիաների օգնությամբ կազմակերպված խմբերը կարող են ստեղծել կեղծ փաստաթղտեր, անձը հաստատող, փաստաթղտեր որոնք վկայում էին որևե գործունեության կատարման վերաբերյալ, որը ծառայում է նրանց գործողությունները թաքցնելու նպատակին:

Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների օգտագործումը հանցագործների և ահաբեկիչների կողմից կատարվում էր նրանց հանրության համազգային լեգալ օգտագօրծման աճի հետ միարժամանկ:

Նոր տեխնոլոգիաների կիրառման արագ հնարավորությունները ահաբեկչական և հանցագործ խմբավորումներում պայմանավորվածէ նարանով, որ ժամանկակից հանցավոր խմբաորումները գոյություն ունեն ցանցերի տեսքով, որոնցում կան բջիջներ: Ի տարբերություն ավանդական մաֆիայի իր իեռառխիկ կորպոռացիաներով, որոնք դանդաղ են արձագանքում նորություններին, նոր հանցաոր խմբերը հատկացված են հսկայական ճկունությամբ: Նրանք ունեն որակաորվախ տեղնիկական մասնագետներ իրենց կազմերում և վարձում են դրսից:

Կիբեռահաբեկչության դրսևորումները և նրա տարբերությունները ահաբեկչությունից

Ահաբեկչություն, ահաբեկիչներ, ահաբեկչական գործողություն՝ դա պրակտիկ հասկացողություններ են, որոնք ամեն օր արտահայտվում են տեղեկատվական մասսայական միջոցներում և բերում են վախ ու սարսափ բնակչության մեջ: Ահաբեկչությունը հակասում է մարդւ իրավունքների 1948թ. Ընդհանուր հռչակագրի դրույթներին և մարդւ իրավունքների 1950թ. Եվրոպական կոնվենցիային: Սակայն մինչ հիմա գիտնականները վիճում են այդ ահաբեչության էության երևույթի վերաբերյալ: Այսպես ամերիկացի Ա. Կասսիասի կարծիքով գոյություն ունեն հարյուրից ավելի շատ ահաբեկչության որոշիչներ:

Ահաբեկչության էությունը որոշելու գոյոթյուն ունեցող մոտեցումների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ աշխհարի գիտնականների մեծ մասը այդ առանձնահատկությունը տեսնում են որպես սոցիալ քաղաքական դրության դժգոհության արտահայտում, որը խաղտում է կյանքի գործողության իրավական հիմքերը և նրանց հետ կապված սկզբունքային և հօգեբանական ինքնաարտահայտությունով: Դրա հետ մեկտեղ, հետազոտողներից յուրաքանչյուրը իր գիտական սկզբունքի համեմատ դնում է գլխաոր շեստը որևէ մեկ հիմքի վրա: Այդպես, ահաբեկչությունը, որպես հատուկ տեսակի բռնություն որոշվում է որպես գիտակցված և ուժի նպատակադրված օգտագործումր որևէ մեկի բռնություն և բռնության սպառնալիք երկրի քաղաքական ղեկավարությանը ստիպելու կատարել, տնտեսական, կրոնական և գաղապարական նպատակները ահաբեկչական խմբաորումների համար:

Կարևոր հանգամանքներից է ահաբեկչության գորխողության այն զգացմունքային ազդեցությունը հասարակական կարծիքի վրա, առաջացնելով հասարակության մեջ վախ բերում է ղեկավարության նեկատմանբ հավատքի կորստին և անկայունության: Բայց ոչ բոլոր ահաբեկչական գործողությունները կարելի է դասակիարգել որպես քաղաքական:

Ծայրահեղական բռնության օգտագործումը կարելի է տեսնել և հանցագործ տնտեսական աշխարհում՝ հանցագործ խմբաորումների գործողություններում հակառակորդներին վախեցնելով, զինված թալան հարստանալու նպատակով և այլն: Իսկ թալանը որը օգտագործում է ահաբեկչության ձևերը որոնք ունեն վերջնական նպատակ քինանսաորել որևէ քաղաքական շարժման գործողություն նույնպես կարելի է դիտել որպես քաղաքական ահաբեկչություն: Ահաբեկչություն Տեռռոռ բառը լատիներենից թարգմանվում է վախ սարսափ: Այդպես Պ. Վուիլկինսոնը գտնում է, որ քաղաքական ահաբեկչությունը դա նպատակադրված քաղաքականություն է, որը օգտագործում է վախը քաղաքական նպատակներով փիլիսոփայորեն հմնաորված:

25 հուլիսի 1998թ. N130 օրենքում ահաբեկրության դեմ պայքարի մասին

գրված է ահաբեկչությունը, ուժի կիրառումը կամ նրա սպառնալիքը անձանց կամ կազմակերպությունների նկատմանբ և ունցվածքի կամ օբյեկտների վնասը կամ ոչնչացումը, որոնք բերում են մարդկանց մահվան, կամ վնասի, բնակչությանը սպառնալիքի, կամ կառավարական ուժերին հակազդեցության, որոշում, որը օգտակար է ահաբեկիչների շահերին, կամ իշախանական գործչի կյանքի սպառնալիք: Անձինք, որոնց գործողությունը բերում է պատերազմի կամ միջազգային հարաբերությունների վատթարացման:

Կիբեռահաբեկչությունը դա ահաբեկչության նոր ձև է, նա տարբերվում է ահաբեկչությունից պահպանելով նրա հիմքը: Օրինակ՝ դեպք երբ օգտագործվում էին ծրագրաորման միջոցներ Ինգնալիան ատոմակայանը պայթեցնելու համար: Դա հենց կիբեռահաբեկչություն էր, քանի որ նա կատարվել էր տեղեկատվական համակարգի միջոցով:

Իրապես ավելի հեշտ է մեծ վնաս բերել օգտագործելով համակարգչի մկնիկը և ստեղնաշարը, քան պայթուցիկը, օրինակ՝ ականը:

Տղեկատվական ահաբեկչությանը բնորոշ է այն, որ ահաբեկչությունը ունենա ծանր հետևանքներ, լայն ճանաչում բնակչության մեջ:

Կիբեռ ահաբեկչության բնորոշ ձևն է տեղեկատվական գրոհը համակարգչային տեղեկատվության վրա, համակարգերի հաշվարկների տվյալների փոխանցման միջոցո, որը կատարվում է առանձին մարդկանց կամ խմբաորումների միջոցով: Ինտեռնետի ցանցում ինչպես է դրսևորվում կիբեռահաբեկչությունը:

- Բերվում է վնաս ինֆորմացիոն տարածության ֆիզիկական էլեմենտներին: (Էլեկտրոսնուցման ցանցի քայքայում):

- Տեղեկատվության կարևոր ծրագրերի գողություն և վերացում, մտցնելով վիռուսներ և այլն:

- Գախտնի տեղեկատվության վերաբերյալ տվյալների բացահայտում և նրանք տպելու սպառնալիք:

- Մասսայական տեղեկատվական ալիքների բռնագրավում, սխալ լուրերի տարածում իր պահանջները թելադրելու նպատակով:

- Կապի գծերի ոչնչացում, սխալ հասցեագրում, հաղորդակցման ցանցերի արհեստական ծանրաբեռնում:

- Համակարգչային օպերատորների վրա վրա ազդեցություն սպառնալիքի միջոցով, կաշառքի միջոցով, գիպնոզի միջոցով:

Ահաբեկիչները կարող են կանգեցնել մեծ քաղաքի մետրոյի աշխատանքը, անջատել էլեկտրոմատակարարումը, կատարել համակարգչային ցանցի անջատում:

• Ներխուժում Լոկալ ցանցեր և տեղեկատվության ջախջախում, որևէ հիմնարկի համակարգիչների աշխատանքի խափանում:

Եզրակացություն

Համաշխարհային ահաբեկչությունը չունի սահմաններ, չունի ազգություն և կրոնական պատկանելիություն: Նրանք հեռու են դաստիարակությունից և պետք է պատասխան տան իրենց արարքներին դատարանի առջև: