Тегиздик, шоола, кесинди

“____”_________20__ -жыл

ОББ текшердим:

“____”_________-20___-ж. ОББ текшердим:

“____”_________-20___ -жыл

ОББ текшердим:

Предмет

Математика

___ -класс

чейрек

№

Сабактын максаттары

Күтүүлүүчү натыйжалар

Билим берүүчүлүк

Тегиздик. Түз сызык. Шоола. Кесиндинин узундугу  жөнүндө түшүнүк берүү менен билимдери жана билгичтиктери жалпыланат.

Түз сызык, шоола, кесиндини туура чийүүгө үйрөнүшөт.

Өнүктүрүүчүлүк

Мисалдардын татаалдыгына жараша туура так чийүү  үчүн алган билимдерин колдонууга үйрөнүшөт.

Өз алдынча иштөөгө үйрөнөт, тапшырмаларды аткарууда чынчыл, так, таза болууга уйронот

Тарбиялык

Ынтымактуулукка, активдүүлүккө, чыгармачылыкка,  эмгектенүүгө, топ-топ болуп иштөөгө тарбияланышат.

Бири-бирин угуу, сыйлоо сапаттарына ээ болушат.

Этап

Убакыт

Мугалимдин иш аракети

Окуучунун иш аракети

Компетент-к, баалоо

Уюштуруу, шыктандыруу

5 МИН

• Саламдашуу

• Класста жагымдуу жагдай түзүү

А) «Ким тапкыч» оюну. Мугалим окуучуларга туура эмес аныктама, эрежелерди айтат, а окуучулар туура же туура эмес деп толукташат.

• Окуучуларды жоктоо

• Окуу куралдарын толуктоо

Окуучуларды алтын эрежелер, баалоо критерийлери менен тааныштырат

Классты топторго болуу.

Топтордун аттары

• Эратосфендер тобу

• Эвклиддер тобу

Уй тапшырма

Уй тапшырмасынын аткарылганын текшеруу.

№______________

Окуучуларга сурот корсотулот (анда адамдардын ынтымакта, аракетте иштеп жаткандыгы корсотулот) жана аларга ийгилик каалап кетет.

I. Отулгон тема боюнча суроолор:

II. Тарых барактарынан

Эратосфен Киренский (б. з. ч. 276, Кирена - 194-ж. ченде, Александрия) - байыркы грек окумуштуусу.

Алгачкы билимин жердеши Каллимах, Лизийден Александрияда алган. Андан кийин Афинага барып Платондун мектебине жакындаган. Каллимахтын шакирти, б. з. ч. 235-ж. Александрия китепканасынын жетекчиси. Жердин шар формасында экендигин айгинелеген жана өзүн филолог катары атаган алгачкы окумуштуулардан. Математикалык географияга негиз салып, меридиан догоосун 1-эсептеп чыккан. Алгачкы географиялык карта түзүүчүлөрдөн. Эмгектери математика (сандар теориясы), астрономия, география, поэзия ж. б. арналган. Бизге Эратосфендин эмгектеринен үзүндүлөр гана жеткен. Анын ысмы менен Айдагы кратер аталган.

Евклид (айрым маалыматтар боюнча биздин заманга чейин 325–265-ж.) – байыркы грек математиги. Евклиддин өмүрү жөнүндө маалыматтар өтө аз. Евклид болжол менен биздин заманга чейин 3-кылымдын башында Александрия шаарында иштеген. Негизги эмгеги 15 китептен турган жыйнак – «Негиздер» (лат. – «Элементтер»). Мында Евклид ошол мезгилге чейинки математиканын планиметрия, стереометрия жана сандар теориясынын көптөгөн маселелеринин өнүгүшүн жалпылап, анын андан ары өөрчүшүнө түрткү берген. Ал астрономия, музыка, оптика жана башка илимдер боюнча да эмгек жазган. Анын жогорку математикага тиешелүү, 4 китептен турган «Конустук кесилиштер» жана башка чыгармалары бизге жеткен. Алардын түп нускасы жана латын котормосу, ошондой эле кийинки авторлордун түшүндүрмөлөрү менен «Euclidis opera omnia» ed. I. L. Heiиerе eе H. Menge, V. 1–9, 1883–1916-жылкы басылышында жыйналган. Евклиддин «Негиздери» 1948–50-ж. орус тилине которулуп, жарык көргөн

III. ЭЧЖБ, ЭКЖБ нү Эвклид алгоритмин колдонуп тап

Топ башчылары үчүн (Доскада чыгарышат)

ЭКЖБ(315, 126)=

III.ТЕСТ (телефондо белгилешет)

1. Сандардын кайсынысы 4 кө бөлүнөт?

а) 47516 б) 47597 в) 2846 г) 4778

2) Эгерде сан 2ге да, 3 кө да бөлүнсө, анда ал сан кайсыл санга бөлүнөт?

е) 3 б) 2 в)5 г)4

т) 8 л) 12 п) 15 з) 6

3) Сандардын ичинен 2ге да, 5 ке да, 10 го бөлүнүүчү сандарды тапкыла?

а) 1565 б) 3850 в) 4562 г) 3758

4) Берилген сандардын арасынан 12 ге бөлүнгөн санды тапкыла

р) 2154 о) 20101 н) 5602 и) 41268

7. Жөнөкөй сандардын ичинде бир жуп сан бар, ал кайсы сан?

а) 2 б) 8 в) 10 г) 20

8. Экиге бөлүнгөн сандарды ...........деп атайбыз

а) курама сандар в) жуп сандар

б) так сандар г) жөнөкөй сандар

9. ЭКЖБ (12;24) =

А) 48 Б) 24 В) 36 Г) 12

10. ЭЧЖБ (48;36) =

А) 2 б) 48 в ) 12 г) 6

Жаны тема

1. ТБА(Таяныч билимдерин актуалдаштыруу)

Буга чейин силер менен натуралдык сандар дуйносун уйрондук. Алардан сырткары эмнелерди уйронсок болот? Суротту карагылачы! Эмнелерди коруп турасынар?

• Бул фигуралардын аянтын, узундугун олчоону уйронобуз, бул билимдерибиз турмушта жардам берет. Бугунку сабагыбыз да эн жонокой фигурлар жонундо болот.

- Анда эмесе сабактын темасын тапкылачы?

2.Сабактын темасын тушуп калган тамгалар аркылуу создорду таап, ага карата окуучулар менен биргеликте максаттар коюлат жана аныкталат.

3.Мугалим жаны теманы тушундуро баштайт.

1-суроо ТЕГИЗДИК ДЕП ЭМНЕНИ ЭЛЕСТЕТЕСИҢЕР?

№ 256

Дептериңерге М чекити белгилегиле. Сызгычт пайдаланып ал чекит аркылуу өткөн түз сызык жүргүзгүлө. М чекити аркылуу дагы башка түз сызык жүргүзүүгө болобу? Канчаны?

№ 257

Дептериңерге А жана В чекиттерин белгилегиле. Алар аркылуу өтүүчү түз сызыкты сызгыч менен жүргүзгүлө. Ушул эки чекит аркылуу өтүүчү дагы бир түз сызык жүргүзгүлө. Эмнени байкадыңар

ТЕГИЗДИКТЕ БЕРИЛГЕН БИР ЧЕКИТ АРКЫЛУУ ЧЕКСИЗ КӨП ТҮЗ СЫЗЫКТАРДЫ, ЭКИ ЧЕКИТ АРКЫЛУУ БИР ГАНА ТҮЗ СЫЗЫК ЖҮРГҮЗҮҮГӨ БОЛОТ

Түз сызык чексиз көп чекиттерден турат. Ошондуктан түз сызыктан каалагандай чекитти белгилеп алууга болот. Ошол чекит аны тең экиге бөлөт. Алардын ар бири шоола деп аталат. Ар бир шоола бир жагына чектелет, экинчи жагын карай чексиз созулат. Ал эми бөлүүчү чекит шооланын башталышы деп аталат

ОА жана ОВ карама-каршы багытталган же бири-бирин түз сызыкка толуктоочу шоолалар

ОВ шооласын оң багытталган,

ОА шооласын терс багытталган деп аташат

А) №__________________ чыгарылат.

Кошумча адаб.конугуулор да чыгарып корсотот.

Окуучулар том. жооп беришет:

Уйдогу ар турдуу формадагы эмеректерди айтышат.

- Тегиздик. Түз сызык. Шоола.

Деп жооп беришет

Окуучулар теманы кунт коюп тушунуп олтурушат.

Тегиздикте жатуучу бир нече фигураларды сызгыла жана аларды атап бергиле

АВ жана С D кесиндилери берилген. АВ кесиндисин С D кесиндиси менен ченегиле. С D кесиндисин А дан баштап удаалаш коюп чыгабыз. Канча жолу коюлду?

• АВ=3*С D

• Мындай учурда С D бирдик кесинди деп аталат.

• Демек, кесиндинин узундугун ченөө дегенибиз ал кесиндиде канча бирдик кесинди бар экендигин көрсөтүүчү санды табуу болуп эсептелет.

Бизге кайсы фигуралар тааныш?

• Түз сызык, шоола, кесинди, тик бурчтук,квадрат, айлана,тегерек,бурч, көп бурчтук тегиздикке каралат, анткени аталган фигуралар толугу менен тегиздикте жатат. Аларды жалпысынан жалпак фигуралар деп коюшат.

• Ал эми куб, призма, цилиндр, шар ж.б. фигуралар толугу менен тегиздикте жатышпайт. Аларды көлөмдүү фигуралар дейбиз.

№ 262

10-сүрөттө бир тегиздикте жатуучу А,В,С үч чекити берилген. Ар бир эки чекит аркылүү өтүүчү түз сызыктарды сызгыла. Алардын ар бирин белгилегиле. С чекити кайсы түз сызыкта жатат (жатпайт)?

№ 264

12-СҮРӨТТӨ Башталышы О чекити болгон шоолалар көрсөтүлгөн. Аларды атагыла жана жазгыла

№ 266

13-сүрөттү пайдаланып, AD жана AE шоолаларын сызгыла

№ 269

Башталышы М чекитинде жаткан шоолаларды атагыла (16-сүрөт) Алар кандай шоолалар

Эсептегиле

• АВ кесиндиси жана анда жатуучу С чекити берилген. АВ=7 см, АС= 4 см 5 мм болсо, СВ кесиндисинин узундугун тапкыла.

АВ жана СВ кесиндилерин салыштыргыла.

Табышмак

• Башы бар, аягы жок

• Айнектин бети

• Башыда бар, аягыда бар

• Башы жок, аягы жок

Түз сызык, шоола, кесиндилерди атагыла

ДС, ВЕ түз сызыгы

КР, АР, АВ кесинди

АВ, АЕ, РК, РС, АД, АС шооласы С

.

Бышыктоо

Оюн: Фотограф ( 6 же 7 ɵзгɵрүүнү табуу)

1-командадан Сүрɵтчү сүрɵткɵ тартат жана жакшы карап ким кандай сүрɵткɵ түшкɵнүн эстеп калыш керек. Сүрɵтчү сыртка чыгат. (2-КОМАНДАДАГЫ ОКУУЧУЛАР) Сүрɵткɵ түшкɵндɵр 5-6 ɵзгɵрүүнү (кийимдерди жана орундарды алмаштыруу) жасаш керек.

Сүрɵтчү келип, ошол ɵзгɵрүүлɵрдү табыш керек.

Баалоо, уйго бер. тапшырма

1. Сабакты жыйынтыктоо созу

2. Рефлексия (талкуу)

3. Баалоо

4.Үй тапшырма

Эки чекит аркылуу а түз сызыгын жүргүзгүлө

1. ОС шооласын сызгыла

3. АВ жана ОЕ кесиндисин сызгыла .

5. Канча кесиндини көрүп турасың?

1. Кунт коюп угушат.

2. Баалоонун туру боюнча бааланышып, ага ыраазы болушат.

3. Мага бугун сабакта.... аябай жакты...

у.с. ойлорун, сезимдерин билдиришет.