Техникалық және кәсіптік білім берудегі smart-технологиялар

ТЕХНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІПТІК БІЛІМ БЕРУДЕГІ

SMART-ТЕХНОЛОГИЯЛАР

Зинелова Анаргул Кыстаубаевна

арнайы мұнай-газ пәндерінің оқытушысы, педагог-сарапшы

БҚОӘББ «Жоғары аграрлық-техникалық колледжі» МКҚК

БҚО, Орал қаласы

Қазіргі уақытта инновациялық технологияларды енгізу әлеуметтік өмірдің құрамдас бөлігі, яғни тұтастай алғанда елдің дамуының көрсеткіші болып табылады. Инновациялық даму білім беру жүйесін назардан тыс қалдырған жоқ, дәстүрлі технологиялардан smart- технологияларға көшу үдерісі қарқынды.

Жаһандық компьютерлендіру, заманауи адам ортасының ажырамас бөлігіне айналған ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы нәтижесінде smart білім беру «классикалық» электронды оқытуды бірте-бірте алмастыруда.

Соңғы бірнеше жылда білім берудегі smart- технологиялар туралы ғылыми әдебиеттерде көптеген зерттеулер пайда болды.

Бектұрова З.К. және Вагапова Н.Н. smart технологиялар білім мен ақпаратқа негізделгенін зерттеулерінде келтіреді. Smart- технологиялар, олардың пікірінше, оқыту мен тәрбиелеудің сапалы жаңа формалары мен әдістерін жасауға негіз жасайды. Кәсіби құзіреттілікті қалыптастыруға және оқу модулдерінің үздіксіз жаңаруына ықпал етуіне себепкер екенің айқындайды.

Білім беру жүйесіне smart- технологияларды енгізу үшін келесі іргелі факторлар қажет:

- нақты мақсат қою, атап айтқанда білім алушыларға қазіргі заманғы табысты кәсіптік қызмет үшін қажетті дағдыларды дамыту;

- білім беру процесінің барлық субъектілерінің құзыреттіліктерін ұдайы тиімді қалыптастыру үшін интеллектуалды орта құру;

- дүние жүзіндегі ақпаратқа шексіз қол жеткізу.

Қоғамның smart- технологияларды кешенді пайдаланудың құралдары мен әдістеріне ие құзыретті мамандарға қажеттілігі артып, мамандарды кәсіби даярлау саласындағы жетекші факторға айналуда.

Smart оқыту технологиялары – біліммен және ақпаратпен жұмыс істеу үшін әртүрлі аппараттық және бағдарламалық құралдарды пайдаланатын педагогикалық технологиялардың бір түрі.

Қазіргі уақытта smart- технологиялар оқу үдерісінің барлық субъектілерінің электронды білім беру ортасына енуіне ықпал етуде. Кәсіптік білім беру жүйесіндегі smart- технологиялардың мақсаты – білім беру үдерісі субъектілерінің қажеттіліктеріне сәйкес ақпараттық ресурстарды құру және пайдалану, сонымен қатар кәсіби құзыреттіліктерді меңгеру.

Білім беру үдерісіне smart- технологияларды енгізудің негізгі міндеттері:

• білім алушылардың жаңа құзіреттіліктерін қалыптастыру мақсатында, сондай-ақ оқу материалын өз бетінше меңгеру үшін жеке электрондық білім беру ресурстарын құру;

• білім беру процесінің барлық субъектілерінің бірлескен қызметі барысында ақпараттық ресурстарды құру;

• білім алушылардың өзара және интернеттегі сарапшылық қауымдастықтармен өзара әрекеттесуі үшін орта құру.

Smart- технологияларға жатады:

• ойын технологиялары (геймификация технологиялары) – оқу процесінде ойын элементтерін пайдалану мақсатында портативті компьютерлерді пайдалануды көздейді. Геймификация білім алушылардың кәсіби құзыреттіліктерін, шығармашылық ойлау қабілеттерін және өз бетінше шешім қабылдау қабілетін дамытуға мүмкіндік береді.

• кейс оқыту технологиясы – талдауға бағытталған және «істе» ұсынылған нақты жағдайларды шешу. Кейс технологияларын енгізуде электронды оқыту белсенді қолданылғандықтан, оны smart технологияларға жатқызуға болады. Кейстер әдетте нақты проблемалық жағдайларға жақын болады. Кейсті құрастырудың белгілі бір ережелері бар: проблемалық жағдай сипатталады; берілген проблемалық жағдайдың біржақты шешімі болмауы керек; мәселенің шешімін табуға мүмкіндік беретін нақты деректер беріледі; проблемалық жағдайды шешу әртүрлі құзыреттерді белсенді пайдалануға бағытталуы керек.

• «web-квест» технологиясы – бұл технология мүмкіндігі шектеулі білім алушылардың оқу процесінің толыққанды қатысушысы болуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, веб-квест оқушылардың оқуға деген ынтасын арттыруға, сонымен қатар интерактивті түрде оқу іс-әрекетін ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

• Интернет-технология – бұл технология Интернет желісіндегі оқу үдерісі субъектілерінің өзара әрекетін қарастырады. Ол білім алушылардың бір-біріне білім беруіне ықпал етеді, сол арқылы өзара көмек және өзара әрекеттесу процестерін қамтамасыз етеді.

• мобильді оқыту технологиясы – әртүрлі электронды тасымалдағыштардан қажетті ақпаратты пайдалануды көздейді.

• жобалық оқыту технологиясы – бұл технология білім алушылардың кәсіби бағытталған тапсырмаларды орындауға, нақты құзыреттіліктерін дамытуға бағытталған. Тәжірибеге бағытталған, симуляциялық ойын, сондай-ақ ақпараттық және аналитикалық жобалар негізінде жүзеге асады.

Білім беру жүйесіне smart технологияларды енгізудің негізгі техникалық құралдары: дербес компьютер; пернетақта мен тінтуір; телекоммуникациялық блок; принтер; проектор; ақпаратты жазуға (енгізуге) арналған құрылғылар; бейне және дыбыс құралдары; smart тақта; мобильді құрылғылар; компьютермен басқарылатын құрылғылар.

Білім беру жүйесіне smart- технологияларды енгізудің мүмкіншіліктері:

• оқу материалын оқудың жеке формасы;

• жедел кері байланысты қамтамасыз ету;

• шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру және дамыту;

• оқу икемділігі;

• барлық қажетті білім беру ресурстарына шексіз қол жеткізу;

• оқу процесін басқаруды жеңілдету;

• білім сапасын арттыру;

• білімді бақылаудың жеңілдетілген механизмі;

• инновациялық педагогикалық технологияларды қолдану.

Кәсіптік білім беру жүйесіндегі smart- технологиялар оқылатын модулдердің мазмұнын, сондай-ақ ақпаратты ұсынуды өзгертеді, бұл тек презентациялар немесе бейнелер ғана емес, бұл ақпараттық желілерге, деректер базаларына және форумдарға тікелей қосылулар.

Кәсіптік білім беру жүйесіне smart- технологияларды енгізу оқу процесін ұйымдастырудың әртүрлі заманауи әдістерін, формаларын, құралдарын таңдауға мүмкіндік береді. Білім беру жүйесіндегі заманауи smart-технологиялар білім алушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға және олардың кәсіби құзыреттілігін қалыптастыруға ықпал етеді.

Smart- технологияларды енгізу қазіргі әлемнің сын-қатерлері мен мүмкіндіктеріне жауап беретін білім берудің ең жоғары деңгейін қамтамасыз ете алады, білім алушылардың үнемі өзгеріп отыратын ортаға бейімделуіне мүмкіндік береді – мұның бәрі білім беру процесінің негізгі құрамдас бөліктерінде сапалы өзгерістерге әкеледі.