Tema: Argon elementi.

Tema: Argon

Meýilnamasy

1 Argon elementiniň açylyşy

2 himiki häsiýeti

3 fiziki häsiýeti

4 alnyşy

5 ulanylyşy

6 izotoplary

7 elementiň önümleri

Argon atom belgisi 18 bolan himiki elementir. argon 0,984 % bilen dunýäniň atmosferasynda iň köp ulanylýan gazdyr. Argon dünýädäki izotoplary şulardyr ^40AR(%99,6) ³⁶AR(%0,34) we ³⁸AR(%0,06). Argony ilkinji gezek 1894 –nji ýylda lord raýleligh we sir william ramsay tarapyndan öwrenildi.Argon ady ele,emtiň himiki reaksiýilaryny başdan geçirýändigine salgylanmak üçin “ýalta “ ýa –da hereketsiz manysyny berýär. Daşarky atom gabygynda oktet (sekiz elektron) argony durnukly elementler bilen baglanşyga çydamly edýär. 1990-nji ýyldaky halkara tempratura terezisinde kesgitleýji nokat. argon suwuk howanyň fraksiýa distillýasiýasy bilen senagat taýdan çykarykýar

. Argon esasan kebşirleme we beýleki ýokaru tempraturally senagat proseslerine inert goraýjy gaz hökmunde ulanylýar adatça hereketsiz maddalar reaktiw bolýar , meselem grafitin ýanmazlygy üçin grafit elektrik peçlerinde argon atmosferasy ulanylýar. argon akkor , floreasan yşyklandyryşda we beýleki gaz çykaryjy turbalarda hem ulanylýar . Argon mawy – ýaşyl lazerini tapawutlanýar. Argon flerasan ýalpyldawuk başlangyçlarda hem ulanylýar. Tapylan ilkinji asylly gazyň bu himiki hasiýeti , atlary haýran galdyrdy.

Işlenmedik gazy 1785-nji ýylda genri kwandeş tarapyndan howanyň düzüm bölegi hasaplanylýar. Atmosfera howasynyň goşmaça kislorod bilen garyndysyny synag turbasynda köp mukdarda suwuk aägar ergininiň üstünden tersine gabadylýar . Kawendeşiň ilkinji synagynda kaliý gidroksidi bolupdy platina simli elektrodlaryň töweregine möhirlenen simleriň ujuny gaza sezawar edip , aşgar ergininden izonirlenen u şekilli aýna turballary bilen izonirlenen simler arkaly tok berdi. Azody arassa howanyň nusgasyndan aýryp izolýasiýa edildi. Ilki bilen gemri kawendeşiň synaglaryny kopeltmek arkaly amala aşyrdylar. Kawendeş kislorodly we azody reaksiýa etmek üçin howada elektrik uçguny ulanyp , azot oksidleri emele getirdi . Soňra ähli azot tasir edýançä goşmaça kislorod goşdy. Azot oksidleri kislatalardyr. Kawendeş enjamdan çykarmak üçin suwly natriý gidraksidi ulandy. Bu elbetde bar bolan kömirturşy gazyny hem aýyrdy. Kaliý polisufidleri ulanp, galan kislorody aýyrdy. Ujypsyz gaz galypdy esesan argon Kawendiş bu köpirjigiň “ flostigirlenenen howanyň azotyň esasy boleginiňn ýüz ýigirmiden köp daldigini “ ýazdy.