Tema: Ftor elementi.

Tema:Ftor

Meýilnama

1 Ftor elementiniň açylyşy

2 himiki häsiýeti

3 fiziki häsiýeti

4 alnyşy

6 ulanylyşy

7 elementiň önümleri

Ýer gabygynda ftoryň massa paýy 0,08 deňdir. Ftoryň diňe bir sany durnukly we bäş sany radioaktiw izotoplary bar. Ftor elektrootrisatelligi iň ýokary element bolany üçin kislorod bilen emele getiren birleşmesinde hem okislenme derejesi otrisateldir (OF2). Plawik kislotasy (HF) orta güýçli kislotadyr. Sebäbi ol suwda eredilende, asakdaky ýaly dissosirleşip, erginde emele gelýän wodorod ionlarynyň konsentrasiýasy pesdi

Erginde gidroftorid ionlarynyň bardygy sebäpli, ol KHF., görnüşli turşy duzlary hem emele getirip bilýär. Ftor birleşmeler janly organizimlerde hem süňküň düzüminede duş gelýär. Ftor 1886-nji ýylda fransuz himigi Muassan tarapyndan ilkinnji gezek alyndy. Sada madallar hökmünde iki atomly molekula görnişde bolup , ol howadan 1,31 esse agyrdyr. Adaty şertlerde açyk –ýaşyl reňkli gaz eremek we gaýnamak tempraturasy degişlilikde -220 С –ä we -188 С –ä deňdir.

Ftorowodorod polýar madda bolanlygy sebäpli onuň molekulalary wodorod baglanşygy bilen baglanyşyp assosiatlar emele getirýärler. Şonuň üçin ftorowodorod HF adaty şertlerde suwukluk boup , onuň gaynamak tempraturasy 19,5 С-ä deňdir . Ftorowodorod kislatasy HF orta güýçli kislatadyr . Ftorowodorod kislatasy ähli ftoridler zäherlidir. Ftor birnäçe madallaryň sintezinde reagent hökmünde peýdalanylýar . Ftorowodorod kislatasy HF aýnanyň ýüzüne ýazgy ýazmakda , metalllar galyba guýlanda onuň ýuzunden çägini aýyrmakda ulanylýar. Häzirki wagtda ftoryň düzümi birleşmesi sowadyjylarda, kondisionerlarda sowadyjy madda hökmünde polimer materiallary almakda ftoroplastlar giňden ulanylýar.