Tema: Himiki elementleriň dünýäsine syýahat.

Tema: Brom

Meýilnamasy

1 Bromyň açylyşy

2 fiziki häsiýeti

3 himiki häsiýeti

4 alnyşy

5 izotoplary

6 ulanyluşy

7 elementiň önimleri

Brom tebigatda diňe birleşmeler görnişinde duş gelýär. Türkmenistanda onuň KBr, NaBr, ýaly birleşmeleri ýer asty suwlaryň düzüminde hem- de deňiz suwunuň düzüminde duş gelýär. Brom bromidlerde we okislendriji maddalary täsir etdirip alynýar.

2NaBr+2NaNO₂+2H₂SO₄=Br₂+2Na₂SO₄+2NO+2H₂O

Bromuň öndürilişi bizde Hazaryň himiýa we Balkanabadyň ýod zawodynda amala aşyrylýar .Şonda ýerasty suwlarynyň düzüminde bar bolan bromuň birleşmelerinden hloruň kömegi bilen gysyp çykarylýar we erkin bromy, ýygnalyp alynýar. Adaty şertlerde brom garamtyl- gyzyl reňkli suwuklukdyr . Oltiz bugarýar bugunuň garamtyl- goňur reňki bar. Ýiti gyjyndyryjy yssy bar. Suwda az mukdarda ereýär(3,53g/100gh H₂O). Brom birleşmelerinde I, III, we VII walentli bolup , okislenme derejeleri -1,+1,+3,+5 we +7 bolup biler. Brom wodorod bilen gyzdyrlanda reagirleşýär.

H₂+Br₂=2HBr

Brom suwda az ereýär we aşakdaky raksiýa boýunça gidrolizleşýär.

Br₂+H₂O=HBr+HBrO

Brom aşgarlaryň ergini belen hem reagirleşýär.

Br₂+2NaOH= NaBr+ NaBrO+H₂O

3Br₂+6NaOH=5NaBr+NaBrO₃+3H₂O

Bromyň gaýtaryjy häsiýeti birnäçe madallaruň sintezinde we himiki analizinde giňden peýdalanylýar. Natriý bromidi we kaliý bromidiniň erginleri lukmançylykda rahatlandyryjy serişde hökminde ulanylýar.Bromuň himiki aktiwligi pesräkdir, ýöne muňa garamazdan olaryň ýeterlik aktiwligi bardyr, Brom metellar we matall däl elementleriň köpisi bilen adatdaky şertlerde reagirleşýär.