Tema: Hrom elementi.

Tema:Hrom.

Meýilnamasy:

1. Hromyň açylyşy.

2. Hromyň fiziki häsiýeti.

3. Hromyň himiki häsiýeti.

4. Hromyň izoloplary.

5. Hromyň alnyşy.

6. Hromyň ulanylyşy.

7. Hrom elementiniň önümleri.

Açylyşy: J.G.Lehmann ,1762-nji ýylda Russiýa Ural daglarynda hromyň yzlaryny tapdy we L. N. Waukuelin 1797-nji ýylda bu magdany açmagy başaranda, elementi reňkdäki güýji üçin atlandyrdy.

Osmanlyda hrom Anadolyda hrom ilkinji gezek 1848-nji ýylda Harçmançigiň golaýyndaky Kozluka obasynyň töwerginde ýüze çykaryldy. 1850-nji ýylda kapitan Mehmet Efendi Dagardi etrabynda ikinji hrom känini tapdy. Goşmaça hrom känleri indiki ýyllarda tapylmagyny dowam etdirdi. XIX asyryň ortalarynda Osman imperiýasy dünýäde ýeke-täk hrom öndürýän döwleti.

Hrom gaty we 1857^oC ereýän nokady bolany üçin, metallary gatylaşdyrmak we sowutly ulaglar öndürmek üçin ulanylýar. Iň möhüm ulanylyş meýdany nikel bilen poslamaýan polatdan ybaratdyr. Döredýän hrom oksidi gatlagy, polat gatlagy ýaly polat ýüzüni örtýär we himiki poslama garşy garşylygy üpjün edýär. Hrom tebigatda +3 zarýadlanýar, peseltmek reaksiýasy bilen +6 baha alýar. Poroşok görnüşindäki hrom köp ýyl bäri deri aşgarlamakda ulanylýar. Derini uzak wagtlap dowam etdirýän aýratynlyk berýär. Şeýle hem 118 elementiň arasynda 24-nji orunda durýar. Latynça hrom, nyşany Cr.

Hrom gan şekerini öýjüklere geçirmäge kömek edýär. Hrom nohut, ýumurtganyň sarysy, peýnir, üzüm şiresi, hamyrmaýa bolýar.

Hrom, şeýle hem senagat gurşawynda hereket edýän podşipniklerde iş boleklerniň könelmeginiň öňini alýar. Hrom örtüginden soň porşen we porşen göterijiniň işlemegi bilen onuň ömri ortaça 4 aýdan 8 aýa çenli ýokarlanýar.(Elbetde, böleklere görä üýtgeýär)Gysgaça aýdylanda, hrom poslamagyň öňüni alýar.

Alymlar tarapyndan geçirilenn gözlegleriň netijesinde Cr+6 iony we onuň düwnik keseline sebäp bolýan birleşmeleri baradaky maglumatlar gazanyldy we IARC (Düwnik keselini öwrenmek boýunça halkara gullugy) tarapyndan 1-nji toopara (adamlar üçin kanserogen) bölünipdi.