Tema: Neptuniý elementi.

Tema: Neptuniý.

Meýilnama:

1.Neptuniý elementiniň açylyşy.

2.Neptuniniň fiziki häsiýeti.

3.Neptuniniň himiki häsiýeti.

4.Neptuniniň izotoplary.

5.Neptuniniň alnyşy.

6.Neptuniniň ulanylyşy.

7.Neptuniý elementiniň önümleri.

Atom belgisi 93 bolan neptun transuranium maşgalasy diýlip atlandyrylýan elementleriň biridir we emeli usulda alyp bolýan radioaktiw elementdir. Mundan başga-da, tapylan ilkinji transuranium elementidir. Massasy 239 bolan neptuniniň izotopy 1940-njiy ýylda E.M.MakMillan we P.H. Abelson tarapyndan Berkeli barlaghanasynda siklotrondan öndürilen neýtronlar bilen urany bombalamak arkaly alyndy.

Uzak wagtlap neptuniniň tebigatda ýokdugyna, ýöne soňky gözleglerde, Neýtronyň transmutasiýa reaksiýalary sebäpli uran känlerinde az mukdarda ýüze çykandygyna düşünildi. Şeýle-de bolsa, munuň mineral gymmaty ýoklugysebäpli dünýäde neptun gazyp almak ýaly zat ýok.

Neptunini köp mukdarda almagyň ýeke-täk ýoly, urany ýadro reaktorlarynda ýa-da tizlendirijilerdäki neýtron bilen bombalamakdyr. Alnan neptun, bombalanan ýa-da reaktorlarda ýangyç hökmünde ulanylýan urany gaýtadan işlemek arkaly alnyp bilner. Bu usul ösen ýadro tehnologiýasyny hem talap edýär. Nuclearadro tehnolgivasy pudagyndaky ösen ýurtlar esasan gözleg maksady bilen neptun emeli usulda öndüýarler. Öndürilen ilkinji transuranium elementdir. Iki Amerikan fizigi E.M.MakMallin we F.H.Abolsen ilkinji gezek urny neýtronlary bilen bombalap Np 239 neptun izotopyny döretdiler. Neptiunda bi näçe izotop bar. Iň meşgurlar Np-237. Onuň ýarym ömri 2140000 ýyl.