СДЕЛАЙТЕ СВОИ УРОКИ ЕЩЁ ЭФФЕКТИВНЕЕ, А ЖИЗНЬ СВОБОДНЕЕ

Благодаря готовым учебным материалам для работы в классе и дистанционно

Скидки до 50 % на комплекты
только до

Готовые ключевые этапы урока всегда будут у вас под рукой

Организационный момент

Проверка знаний

Объяснение материала

Закрепление изученного

Итоги урока

Темӕ : Зайӕгойты дуне.

Нажмите, чтобы узнать подробности

Ахуыргӕнинӕгты зонындзинӕдтӕ зайӕгойты къордты ӕмӕ сӕ миниуджыты тыххӕй фӕлхат кӕнын; ӕмбарынад «зайӕгой цардӕгас организм» фӕлхат кӕнын ӕмӕ бафидар кӕнын; бафидар кӕнын цӕрӕгудты ӕууӕлтӕ.

Просмотр содержимого документа
«Темӕ : Зайӕгойты дуне.»

Темӕ : Зайӕгойты дуне. Фӕлхат.

Урочы нысантӕ: ахуыргӕнинӕгты зонындзинӕдтӕ зайӕгойты къордты ӕмӕ сӕ миниуджыты тыххӕй фӕлхат кӕнын; ӕмбарынад «зайӕгой цардӕгас организм» фӕлхат кӕнын ӕмӕ бафидар кӕнын; бафидар кӕнын цӕрӕгудты ӕууӕлтӕ.

Урочы мадзӕлттӕ: смарт фӕйнӕг, алыхуызон пластилин, фӕйнӕджытӕ.



Урочы цыд.

  1. Бацӕттӕгӕнӕн рӕстӕг.

  2. Къӕйтты куыст.

( байуарын сыфтӕ, бамбарын кӕнын хӕслӕвӕрд)

Ахуыргӕнӕг: цы уӕм рауад нывты?

Алы къай дӕр дзуры, нывы сӕм цы рауад уыдоны нӕмттӕ (дидинӕг, кӕрдо бӕлас, тюльпан…)

-Уӕдӕ сӕ иумӕйаг номӕй та куыд схондзыстӕм?

-Зайӕгойтӕ.

-Уӕдӕ нӕ абоны урочы цӕй тыххӕй уыдзӕн нӕ ныхас?

-Зайӕгойты тыххӕй.

  1. Смарт фӕйнӕгыл куыст.

Нӕ зӕрдыл ма ӕрлӕууын кӕнӕм цал ӕмӕ цавӕр къордтыл дих кӕнынц зайӕгойтӕ.



(Нывтӕм гӕсгӕ сбӕрӕг кӕндзысты къордты нӕмттӕ ӕмӕ сӕ баиу кӕндзысты)



Зайӕгойтӕ



Бӕлӕстӕ Къутӕртӕ Кӕрдӕгхал зайӕгойтӕ



Фӕрстытӕ:

-Цы зайы бӕлӕстыл?

-Дыргътӕ.

-Цы зайы къутӕртыл?

-Гагадыргътӕ.

-Цы пайда сты дыргътӕ ӕмӕ гагадыргътӕ адӕймагӕн?

Кӕрдӕгхал зайӕгойты ӕхсӕн ис бирӕ хосгӕрдӕджытӕ, кӕцытӕ стыр ахъаз сты адӕймаджы ӕнӕниздзинадӕн.

  1. Хи барӕй куыст. (скъоладзаутӕ сыфтыл ӕххӕст кӕнынц хӕслӕвӕрд)

  2. Проблемон фарст.

Цӕмӕй нӕ алфамбылай фылдӕр зайӕгойтӕ уа, уый тыххӕй цы ми кӕнын хъӕуы?

Цӕмӕй ацы фарстайӕн ӕнцондӕр уын уа дзуапп раттын, уый тыххӕй фыццаджы дӕр лӕмбынӕг байхъусут радзырдмӕ, уый фӕстӕ мын дзуапп раттдзыстут мӕ фарстайӕн.

Радзырд «Дур».

Быдыры, тулдз бӕласы цур, къорд азты дӕргъы уыдис цъай. Адӕмы донӕй ӕфсӕста. Бӕлццӕттӕ-иу сӕ фӕллад уагътой ацы ран. Иуафон тулдз бӕласы бынмӕ бафтыдис иу чысыл лӕппу. Уый уарзта фыдуаг митӕ кӕнын.

«Иу егъау дур ацы цъайы ныппар, уӕд, цымӕ, куыд уаид?»-ахъуыды кодта лӕппу ӕмӕ йӕ фӕнд сӕххӕст кодта.

Фехъуыстис доны уынӕр цъайӕ. Лӕппу сцин кодта, афардӕг йӕ фӕндагыл ӕмӕ дзы йӕ фыдуаг ми дӕр ферох ис.

Дур ныххаудта цъайӕн йӕ тӕккӕ астӕу, дон хӕрдмӕ кӕцӕй абузта, уырдӕм. Цъаймӕ дон нал ӕфтыдис ӕмӕ бахус ис.

Цъайы алыварс кӕрдӕг бур-бурид фестадис, амардис домбай тулдз бӕлас дӕр. Булӕмӕргъ атахтис ӕндӕр ранмӕ, бамыр сты йӕ зарджытӕ. Тулдзы бынмӕ сӕ фӕллад уадзынмӕ нал цыдысты бӕлцӕттӕ.

Рацыдис бирӕ рӕстӕг. Лӕппу дӕр йӕ кары бацыдис, базӕронд ис…

Иухатт ӕрбафтыдис, кӕддӕр цъай ӕмӕ тулдз кӕм уыдис, уыцы ранмӕ. Фӕлӕ дзы нал уыдис нӕдӕр цъай, нӕдӕр тулдз бӕлас. Нал фехъуыста булӕмӕргъы зарын дӕр. Зӕронд лӕджы алыварс айтынг ис змисджын быдыр.

«Цымӕ, цы 'рцыдис? Цы фесты кӕддӕры цъай, тулдз бӕлас ӕмӕ булӕмӕргъы зарын?»-хъуыды кодта зӕронд лӕг.

В. А. Сухомлинский ( уырыссаг ӕвзагӕй тӕлмац)

Фӕрстытӕ:

-Цы ныппӕрста цъайы фыдуаг лӕппу?

-Цы нал ӕфтыдис цъаймӕ?

- Цы 'рцыдис Тулдз бӕласыл?

-Хорз ми бакодта фыдуаг лӕппу?

Ахуыргӕнӕг: Цӕмӕй нӕ алфамбылай фылдӕр зайӕгойтӕ уа, уый тыххӕй цы ми кӕнын хъӕуы?

Ӕппын фӕстагмӕ Тулдз бӕлас цы кодта?

Мӕлгӕ.

-Цавӕр уӕвӕгойты ӕууӕл у мӕлын?

-Цардӕгас организмы.

-Нӕ зӕрдыл ма ӕрлӕууын кӕнӕм цардӕгас уӕвӕгойты ӕууӕлтӕ.

Цардӕгас организмты ӕууӕлтӕ сты: рӕзгӕ, хӕлцад, зӕйц, мӕлгӕ - с переводом на русский язык

-Уӕдӕ зайӕгойты цардӕгас организмтыл нымайӕн ис?

Ахуыргӕнӕг: Нӕ радзырды тулдз бӕласӕн дон фаг кӕй нал уыдис, уый аххосӕй бахус, фӕлӕ ма бӕлас рынчын кӕнын дӕр зоны. Уӕдӕ йын йӕ низӕн та хосгӕнӕг у иу рӕсугъд маргъ. Уӕ хорзӕхӕй байхъусӕм цыбыр инсценировкӕмӕ.



  1. Цыбыр сценкӕ: Фӕрынчын Бӕрз.



Амонӕг:

Фӕрынчын хъӕды фидауц Бӕрз.

Уӕззау ӕрхаудысты йӕ зӕнгтыл

Тӕфӕрфӕсгӕнӕгау йӕ цӕнгтӕ

Ӕмӕ йын нал уыди фӕрӕз.

Бӕрз:

Ӕз де уазӕг, Хур.

Баххуыс мын кӕн.

Дӕ тынтӕй мын басудз мӕ низтӕ.

Хур:

Хорз …(судзы йӕ)

Нӕ, ницы, мын уайы…(ӕнкъард хъӕлӕсӕй дзуры)

Амонӕг:

Ӕрдз сыстад йӕ алывӕрсты худгӕ,

Уӕддӕр ын фервӕзӕн нӕ уыд.

Фӕлӕ дын кӕс:ӕмбойны дохтыр

Нӕ хъӕдхой –хосгӕнӕг фӕзынд,

Хъӕдхой :

Ӕз хъӕдхой куы дӕн, хъӕдхойӕг.

Бӕлӕстӕ мӕм ӕрвитынц хонӕг.

Зонын сын ӕз хос сӕ низӕн-

Тагъд-тагъд зулчъытӕ ӕруидзын



Амонӕг:

Мӕлӕтимӕ уый бацыд тохы

Лӕмбынӕг рынчыныл ӕрзылд.

Рынчыны хъӕдгӕмттӕ сгары,

Цы ран ис хъӕн, кӕм у хъыгдард,

ӕмӕ дзы низ, рынӕй цы ары,

Гъе – уыдон бакӕны бындзагъд.



Бӕрз (сулӕфыди арф)

О,бузныг, дохтыр.

Мӕ низтӕ мын фӕсырдтай!

Хъӕдхой :(фӕтӕхы афтӕмӕй дзуры) Ӕнӕниз у…

Амонӕг: Сымах дӕр ӕнӕниз ут!

Ахуыргӕнӕг: уӕдӕ ма иумӕ зарӕджы ныхӕстӕй хъӕдхойӕн зӕгъӕм «Бузныг».

Зарӕг «Хъӕдхой» № 29.

Хъӕдӕй хъуысы тъупп-тъупп-тъупп.

Тулдзы цъар фӕхуынчъытӕ.

Хъӕдхой уидзы къупп-къупп-къупп

Зӕронд тулдзы зулчъытӕ.

Ахуыргӕнӕг: Царды мидӕг зайӕгойтӕм алчи алыхуызон цӕстӕнгасӕй кӕй кӕсы, уый бӕрӕг у ӕмдзӕвгӕйы рӕнхъыты дӕр. Уӕ хорзӕхӕй байхъусӕм.



Фыдуаджы митӕ.

Бӕрз бӕлас дымгӕйӕн кодта йӕ хъаст:

Абон та февзӕрд мӕ цуры Мурат.

Кардӕй мӕ зӕнгыл ӕрфыста йӕ ном!

Лӕппу нӕ зоны куыд рисы хъӕдгом!



Цӕстысыг уайы ныр дудгӕ цӕфтӕй.

Хатгай сыфтӕрау нырризын мӕстӕй.

Бафхӕр ӕй марадз, мӕ бӕсты, цӕугӕ!

Бафхӕр, ӕфсӕрмӕй куыд кӕна кӕугӕ!

Иласы бӕлас.

Уӕд иубон кӕцӕйдӕр ӕрхаста Илас.

Йӕ къухы, хӕзнайау, чысыл бал бӕлас.

Ныссагъта йӕ кӕрты нӕ саби дзӕбӕх,

Ысфӕлмӕн ын кодта йӕ алыварс зӕхх.



Уынынмӕ йӕм уади ӕртӕ хатты бон.

Фырбуцӕй йӕм хаста сӕ къанауӕй дон.

«Цӕй, айрӕз нын, айрӕз,-дзырдта-иу Илас,

Рӕхджы бон куыд ауай нӕ тутайы йас.».









Ӕрмгуыстгӕнынадмӕ бастдзинад.

Нӕ иннӕ куысты хуыз та сараздзыстӕм Жаннӕ Викторовнӕйы ӕххуысӕй.

Жаннӕ Викторовнӕ, абон урочы дӕргъы тынг цымыдисаг куыст бакодтат. Зайӕгойты къордты тыххӕй дзырдтат. Мӕн фӕнды, цӕмӕй мах бакусӕм пластикон ӕрмӕгӕй ӕмӕ саразӕм, кӕрдӕгхал (поделка) зайӕгойты къордмӕ цы хауы, ахӕм хосгӕрдӕг зайӕгой. Уый та у риухосгӕрдӕг-«Ромашка».

Лӕмбынӕг ӕркӕсут хуызӕгмӕ.

Зӕгъут, цавӕр хуыз у нӕ дидинӕг?

Йӕ зӕнг цыхуызӕн у? Йӕ сыфтӕ?

Цавӕр формӕ у йӕ сыф?

Уӕдӕ райдайӕм нӕ куыст. Райсут пластилин ӕмӕ аразӕм гыццыл зиллӕкктӕ, стӕй сӕ дыууӕ ӕнгуылдзы астӕу ӕртъӕпӕн кӕндзыстӕм. Дарддӕр аразӕм сыфтӕ ӕмӕ дидинӕгӕн йӕ зӕрдӕ. Йӕ зӕнг та йын аразӕм гуцъунайӕ, ставдгомау, уымӕн ӕмӕ дидинӕг хъуамӕ фидар лӕууа йӕ зӕнгыл. (сывӕллӕттӕ кусынц)

Фестӕм арӕзт нӕ дидинӕг. Ныр та нӕ урокӕн аргъ скӕнӕм. Афтӕ бакӕнӕм ӕмӕ чи куыд бамбӕрста урочы ӕрмӕг, афтӕ равӕрӕт йӕ дидинӕг. Уӕ разы ӕвӕрд ис ӕртӕ хуыз гыццыл вазӕйы.

Хорз чи бамбӕрста уый ӕвӕрыурс вазӕйы.

Гӕзӕмӕ чи бамбӕрста уый ӕвӕры бур вазӕйы.

Ӕппындӕр чи ницы бамбӕрста уый ӕвӕры сырх вазӕйы.

Ахуыргӕнӕг: -Нӕ урок ӕрхӕццӕ кӕронмӕ.

Хӕрзбон, нӕ иннӕ фембӕлдмӕ.



7