Տեսադաս երեխաների համար

“ Վարվելակերպի ոճերը կոնֆլիկտային իրավիճակներում"

Հովհաննես Թումանյան

• -Էս է, որ կա… Ճիշտ ես ասում. թասդ բե՛ր: Էս էլ կերթա` հանց երազում, թասդ բե՛ր: Կյանքն հոսում է տիեզերքում զնգալեն, Մեկն ապրում է, մյուսն սպասում. թասդ բե՛ր:

Դասի նպատակը

• Աշակերտները կիմանան կոնֆլիկտային իրավիճակներում դրսևորվող վարվելակերպի ոճերի մասին, կտարբերակեն վարվելակերպի ոճերը:

Դասի պլան

• Կոնֆլիկտ, կոնֆլիկտների տեսակները
• Թեստ 1- «Դուք կոնֆլիկատայի՞ն անձնավորություն եք»
• Խաղ- «Անցկացրու դիմացինիդ քո կողմը»

• Վարվելակերպի 5 ոճերը
• Թեստ 2- «Պարզիր, թե ո՞րն է կոնֆլիկտի հաղթահարման քո ռազմավարությունը»
• Դասի ամփոփում- կոնֆլիկտի առաջադրում
• Անդրադարձ

«Կոնֆլիկտ» հասկացություն

« Կոնֆլիկտը մրցակցության ձև է, երբ երկու կամ ավելի թվով մարդիկ կամ մարդկանց խմբեր ունենում են իրականում անհամատեղելի կամ թվացյալ անհամատեղելի նպատակներ»

Աբրահամ Լինկոլն

Իրական պատճառ + առիթ = ԿՈՆՖԼԻԿՏ

Կոնֆլիկտային իրավիճակների տեսակները

Հրաբուխ ( անսպասելի ժայթքում )

Կավե սափոր ( դանդաղ տաքանում է )

Ալիք (վիճելի հարցը կարծես լուծվել է, բայց ավելի ուշ կրկին բարձրանում է)

Հավաքող, կուտակող (այնքան ժամանակ, քանի դեռ շատ չի կուտակվել, իր կարծիքով վիրավորանքը, չի ցուցաբերում ոչ մի տիպի դրսևորում) )

Շարժիչ (հանկարծակի որոշումներ է անում և արտահայտվում է`չմտածելով հետևանքների մասին)

Թեստ 1

«Դուք կոնֆլիկատայի ՞ ն անձնավորություն եք»

թեստ «Դուք կոնֆլիկատայի՞ն անձնավորություն եք»

• Հասարակական տրանսպորտում բարձր ձայնով վեճ սկսվեց: Ձեր արձագանքը:

ա) Ես չեմ մասնակցի

բ) Կարճ կարտահայտեմ իմ կարծիքը, որ կողմին համարում եմ ճիշտ:

գ) Ակտիվ կմասնակցեմ վեճին` դառնալով վեճի մասնակից:

թեստ «Դուք կոնֆլիկատայի՞ն անձնավորություն եք»

• Ժողովներին հանդես գալի ՞ ս եք ղեկավարության քննադատությամբ:

ա) ոչ

բ) միայն այն դեպքում ,երբ ունենում եմ հիմնավոր պատճառներ:

գ) ցանկացած առիթով քննադատում եմ ոչ միայն ղեկավարությանը, այլ նաև բոլոր համախոհներին:

թեստ «Դուք կոնֆլիկատայի՞ն անձնավորություն եք»

• Հաճա ՞ խ եք ընկերների հետ վիճում:

ա) միայն այն դեպքում , երբ մարդիկ նեղացկոտ չեն:

բ) միայն սկզբունքային հարցերի դեպքում:

գ) Վեճերն իմ տարերքն են:

թեստ «Դուք կոնֆլիկատայի՞ն անձնավորություն եք»

• Տանը ալանի ճաշ են մատուցել: Ձեր արձագանքը:

ա) Չեմ աղմկի չնչին բաների համար:

բ) Լուռ կբերեմ աղամանը;

գ) Զերծ չեմ մնա դիտողություն անելուց:

թեստ «Դուք կոնֆլիկատայի՞ն անձնավորություն եք»

• Եթե փողոցում կամ հասարակական տրանսպորտում կանգնել են Ձեր ոտքի վրա…

ա) Զայրացած կնայեմ:

բ) Չոր դիտողությոն կանեմ:

գ) Կարտայտվեմ, առանց ամաչելու:

թեստ «Դուք կոնֆլիկատայի՞ն անձնավորություն եք»

• Եթե Ձեր հարազատներից գնել է իր, որը դուր չի եկել Ձեզ…

ա) Կլռեմ:

բ) Նրբանկատորեն կհասկացնեմ:

գ) Վեճ կսարքեմ :

թեստ «Դուք կոնֆլիկատայի՞ն անձնավորություն եք»

• Լոտո խաղալիս Ձեր բախտը չի բերել:Ինչպե ՞ս եք դրան վերաբերվում:

ա) կփորձեմ լինել անտարբեր, բայց կտամ ինձ խոսք կտամ այլևս չխաղալ:

բ) Չեմ թաքցնի պարտությունս, բայց կատարվածին կվերաբերվեմ կատակով`խոստանալով կրկին փորձով:

գ) պարտությունը երկար ժամանակա կանդրադառնա իմ տրամադրության վրա :

Յուրաքանչյուր

«Ա» - 4 միավոր;

«Բ» - 2 միավոր ;

«Գ» - 0 միավոր .

20 մինչև 28 միավոր – Դուք նրբանկատ եք և խաղաղասեր, խուսափում եք կոնֆլիկտներից և վեճերից: Միգուցե այդ պատճառով Ձեզ անվանում են հարմարվող :

10 մինչև 18 միավոր –Դուք դասվում եք կոնֆլիկտային մարդկանց դասին: Բայց իրականում կոնֆլիկտ եք ստեղծում այն դեպքում, երբ այլ ելք չեք տեսնում: Բայց այս դեպքում սահմաները չեք անցնում, կոռեկտ եք, պնդում եք սեփական կարծիքը:Դրանով արժանանում եք հարգանքի:

7-9 միավոր – կոնֆլիկտները և վեճերը Ձեր տարերքն է: Սիրում եք քննադատել ուրիշներին , բայց չեք սիրում քննադատություն սեփական անձի նկատմամաբ: Ձեր կոպտությունը և անզուսպ բնավորությունը վանում են մարդկանց: Ձեզ հետ դժվար է ինչպես աշխատանքի վայրում այնպես էլ տանը: Աշխատեք հաղթահարել սեփական բնավորությունը:

Շնորհակալություն

Կոնֆլիկտային իրավիճակներ- վարվելակերպ

Քանի անգամ քեզ պետք է ասեմ…

Ա,ա,ա…

Կոնֆլիկտային իրավիճակներում դրսևորվող վարվելակերպի ոճերը

Թովմաս Կիլմենի ցանց

Նպատակ

Մրցակցություն

Համագործակցություն

Փոխզիջում

Փախուստ

Զիջում

Փոխհարաբերություն

Վարվելակերպի ոճերը և համապատասխանաբար դիրքորքշումները

Կոնֆլիկտի լուծման ոճերը

Դիրքորոշումների տարբերակները

Փախուստ

• Ես դժվարությամբ եմ պաշտպանում իմ դիրքերը, նույնիսկ եթե գիտեմ իրավացի եմ:
• Խուսափում եմ լարված կոնֆլիկտային իրավիճակներից:
• Արդյունավետ է , երբ ես աշխատում եմ ավելի փորձառու զույգի հետ:

Զիջում

• Կարևորում եմ լավ հարաբերությունները, նույնիսկ եթե շահերս պիտի տուժեն:
• Շատ ժամանակ եմ ծախսում այլոց վրա և մոռանում եմ իմ մասին: Եթե դիմացինի համար կենսականորեն անհրաժեշտ է , թույլ եմ տալիս, որ իրենը պնդի:

Մրցակցություն

• Ես սկզբումքային մարդ եմ և երբեք չեմ զիջում:
• Ցանկացած կոնֆլիկտից հաղթող եմ դուրս գալիս:
• Այնքան կվիճեմ, մինչև դիմացինին համոզեմ :

Վարվելակերպի ոճերը և համապատասխանաբար դիրքորքշումները

Կոնֆլիկտի լուծման ոճերը

Դիրքորոշումների տարբերակները

Համագործակցություն

• Շատ ժամանակ եմ ծախսում ընդհանուր եզրեր գտնելու համար:
• Վերանայում ե հայացքներս, եթե սխալվել եմ:
• Հաճույքով ստանձնում եմ կողմերին հաշտեցնողի դերը:

Փոխզիջում, կոմպրոմիս

• Արձագանքում եմ, բայց նախաձեռնող չեմ:
• Հաճույքով կարող եմ զիջել, եթե մյուս կողմը նույն բանն է անում:
• Հաճույքով ընդունում եմ առաջին իսկ պայմանը, միայն թե այն գարգավորի հարաբերությունները

Ելքի արդյունքը

• Մրցակցություն հաղթանակ-պարտություն
• Զիջում ես զիջում եմ, դու հաղթում ես
• Փախուստ պարտություն-պարտություն
• Փոխզիջում մասնակի հաղթանակ-հաղթանակ
• Համագործակցություն

հաղթանակ-հաղթանակ

Պարզիր, թե ո՞րն է կոնֆլիկտի հաղթահարման քո ռազմավարությունը

Պատասխանեք ըստ նրա, թե դուք ինչպես եք սովորաբար վարվում, այլ ոչ թե այնպես ինչպես ըստ ձեզ՝պետք է վարվել:

Աղյուսակ 2

Ռազմավարություն

Կենդանակերպ

Մրցակցություն

Արժեքներ

Համագործակցություն

Շնաձուկ

Փախուստ

Բու

1.____

6.___

Կրիա

2.____

Զիջող

3.____

7.___

Ընդհանուր

11. __

Փոխզիջում

Փափուկ արջուկ

8.___

12. __

Աղվես

4.____

13.___

9.___

5. ___

10.__

14.___

15.___

Յուրաքանչյուր դատողության դիմաց նշեք 1-5 թիվը, որտեղ՝

• Միշտ - 1 միավոր
• Հաճախ- 2 միավոր
• Երբեմն- 3 միավոր
•   Հազվադեպ- 4 միավոր
•   Երբեք- 5 միավոր

Հարցեր

• Ես ապացուցում եմ իմ ճիշտ լինելը ու վիճում դրա շուրջ իմ հասակակիցների, գործընկերներին և աշխատակիցների հետ:
• Ես փորձում եմ հասնել փոխհամաձայնության բանակցությունների միջոցով:
• Ես ձգտում եմ համապատասխանել այլոց սպասումներին:

4.Ես փորձում եմ խորապես հասկանել խնդիրը այլոց հետ` փոխադարձաբար ընդունելի լուծումներ գտնելու նպատակով:

Հարցեր

5. Ես վճռական եմ իմ ճիշտ լինելը պաշտպանելիս և ապացուցելիս:

6.Ես խուսափում եմ փոքրամասնություն լինելուց և կոնֆլիկտում կանգնում եմ մեծամասնության կողմը:

7.Ես միանշանակորեն հետևում եմ խնդրի լուծման իմ տարբերակին:

8. Ես գնում եմ փոխհամաձայնության` լուծում գնելու նպատակով:

9. Ես բանակցում եմ խնդրի շուրջ` լուծում գտնելու համար:

Հարցեր

10.Ես խուսափում եմ քննարկել իմ տարբերվող մոտեցումը այլոց հետ:

11.Ես փորձում եմ հաշվի առնել իմ հասակակիցների կարծիքն ու ցանկությունները:

12.Խնդրի լավագույն լուծումը գտնելու համար ես փնտրում եմ տարբերակներ, որտեղ արտահայտված կլինեն բոլորի մտահոգություններն ու առաջարկները

Հարցեր

13 . Ես առաջ եմ մղում կոնֆլիկտի լուծման միջինացված մոտեցումներն ու տարբերակները` պատային իրավիճակներից (անելանելի իրավիճակ) խուսափելու նպատակով:

14.Ես ընդունում եմ գործընկերների, ընկերների և աշխատակիցների խորհուրդները:

15.Ես խուսափում եմ անախորժություններից` այլոց հետ ունեցած անհամաձայնություն չբարձրաձայնելով:

Կոնֆլիկտի կառավարման Ձեր հիմնական ռազմավարությունն է(Ձեր գրանցած ԱՄԵՆԱՑԱԾՐ արդյունքը)

Մրցակցային                               Շնաձուկ

•   Ռազմավարության առավելությունը ` եթե շնաձկան որոշումը ճիշտ է, ապա ավելի լավ է արդյունքի հասնելու համար չգնալ կոմպրոմիսի:

•   Ռազմավարության թերությունը` կարող է սերմանել թշնամանք և ատելություն նրա նկատմամբ ով կիրառում է այս ոճը:

Կոնֆլիկտի կառավարման Ձեր հիմնական ռազմավարությունն է(Ձեր գրանցած ԱՄԵՆԱՑԱԾՐ արդյունքը)

• Խուսափող                                      Կրիա

•   Ռազմավարության առավելությունը ` կարող է օգնել պահպանել այն փոխհարաբերությունները, որոնք կարող էին խզվել կոնֆլիկտի լուծման արդյունքում :

•   Ռազմավարության թերությունը` կոնֆլիկտը մնում է չլուծված և անընդհատ կարող է հիշեցնել իր մասին:

Կոնֆլիկտի կառավարման Ձեր հիմնական ռազմավարությունն է(Ձեր գրանցած ԱՄԵՆԱՑԱԾՐ արդյունքը)

• Կոմպրոմիս                               Աղվես

•   Ռազմավարության առավելությունը ՝ փոխհարաբերությունները պահպանվում են, իսկ կոնֆլիկտը վերացվում է

•   Ռազմավարության թերությունը` կոմպրոմիսի արդյունքում ոչ միշտ է, որ կողմերը իրենց շահերը բավարարված են զգում, իսկ լուծման տարբերակը նրանց համար ամենանախընտրելին է:

Կոնֆլիկտի կառավարման Ձեր հիմնական ռազմավարությունն է(Ձեր գրանցած ԱՄԵՆԱՑԱԾՐ արդյունքը)

Զիջող                                  Փափուկ արջուկ

Ռազմավարության առավելությունը ` փոխհարաբերությունները պահպանվում են:

•   Ռազմավարության թերությունը` փափուկ արջուկներին այլոք միշտ կարող են օգտագործել սեփական շահերը առաջ տանելու համար:

Կոնֆլիկտի կառավարման Ձեր հիմնական ռազմավարությունն է(Ձեր գրանցած ԱՄԵՆԱՑԱԾՐ արդյունքը)

• Համագործակցային                             Բու

•   Ռազմավարության առավելությունը ` երկու կողմն էլ ստանում է այն, ինչ ցանկանում է, և բացասական զգացմունքները վերանում են

•   Ռազմավարության թերությունը` շատ ժամանակատար և աշխատատար է:

Եկեք ապրենք համերաշխ

Պրոբլեմ + կոնֆլիկտային իրավիճակ + մասնակիցներ + դրդապատճառներ = կոնֆլիկտ

Դիտե ՛ ք վերնագիրը …………………

Անդրադարձ

Հետաքրքիր էր…

Դժվար էր…

Ես ցանկացա…

Ինձ մոտ ստացվեց…

Ես հասկացա, որ…