Тема урока " Циклдің ілесу шарты"

Сабақтың  тақырыбы: Циклдің ілесу шарты. REPEAT (қайталау) операторы

Сабақтың  мақсаты:      

1.  Білімдік: оқушыларды ілесу операторының  жазылу  тәртібімен таныстыру.  Циклдік  алгоритмдерді программалау кезінде қолданысқа  ие болған  қайталау  операторының қолданылуын айқындап ашып беру.

2.  Дамытушылық:  әртүрлі циклдік есептерді  беру арқылы оқушылардың  қайталау операторына деген түсініктерін арттыру  арқылы білімдерін  арттыру.

3.  Тәрбиелік:  оқушыларды есеп шығару кезінде есептің  шартына байланысты оператор  мен  қызметші  сөздерді  жазуға  тәрбиелеу.  

Сабақтың типі:  интегралды сабақ

Пән аралық байланыс: циклдік қосынды есептер ( математика пәні)

Көрнекіліктер:  тақта, компьютер

Сабақтың әдісі: түсіндіру, сұрақ – жауап, есеп шығару

Сабақтың тәсілі: жаппай жұмыс, жекелей жұмыс, ауызша сұрақтарға жауап.

Сабақтың  барысы:

1.     Ұйымдастыру

2.     Өткенді  қайталау

3.     Жаңа сабақты  түсіндіру

4.     Пысықтау

5. Бағалау

6.     Үй  тапсырмасы

Өткенді  қайталау

1. Циклдік алгоритм дегеніміз не?     

2. Циклдің оператордың неше түрі бпр?

3. FOR  операторы  қай кезде қолданылады? 

5. While  операторының жазылуы.

6.WHILE   циклдік операторындағы  DO  түйінді  сөзінен кейін  қандай тыныс белгі  қойылмайды?

Жаңа сабақты  түсіндіру

Turbo  Pascal  тілінде қайталау  процесін  жүзеге асыратын  циклдік  операторлардың үш түрі  бар:  арифметикалық цикл –FOR, шартты  алдын ала  тексеретін  цикл –While  және шартты  соңынан  тексеретін  цикл –Repeat.

Егер шарт алдын ала  циклдегі  операторды  (немесе құрама операторды) неше рет қайталау керек екендігі белгісіз болып, оның тек қайталану (аяқталу) шарты берілсе,  онда  While, Repeat    операторлары пайдаланылады. Ал  FOR  операторы  қайталану саны  алдын ала белгілі  болған кезде қолданылады. 

REPEAT (қайталау) операторы

Шарт цикл соңында тексерiлетiндiктен REPEAT (қайталау) операторы ең болмағанда бiр рет орындалады. Циклдiң орындалу шарты ақиқат болғанда оның жұмысы тоқтатылды. Жазылу түрi:

REPEAT UNTIL

{бiр оператор қайталанады}

мұндағы UNTIL-қызметшi сөз, “дейiн” болып аударылады. Ал бiрнеше оператор

қайталанатын жағдайдағы жазылуы:

REPEAT ;

;

...

;

UNTIL ;

Бұл жерде құрмалас оператор REPEAT және UNTIL сөздерiнiң арасында

орналасып, басқа қызметшi сөздер жазылмайтыны көрiнiп тұр. Бұл операторды да

WHILE операторын пайдаланған есептерде қолдануға болады.

1-мысал. S=10+9+8+7+6 қосындысын есептеу.

Program қосын-2 ;

Var i, s : integer;

Begin

i:=10; s:=0;

REPEAT

s:=s+i;

i:=i-1;

UNTIL i

Writeln(‘i=’, i, ‘s=’, s);

end.

Тапсырма. Қосындыны есептеу.

Const n=10;

Var i, p: integer; s: real;

Begin s:=0; p:=1; i:=1;

REPEAT p:=p*i;

S:=s+ sqr(i)/p;

I:=i+1;

UNTIL in;

Writeln(‘s=’, s:4:2);

End.

Тапсырма. N=1, 2, 3 және k=2, 4, 6, 8 барлық мәндерiнде y=2k+n айнымалысының

мәнiн табу.

Program Есеп;

Var k, n, y: integer;

Begin For i:=1 to 3 do

Begin k:=2;

While k

Begin y:=2*k+n;

k:=k+2;

Writeln(‘y=’, y);

End;

End;

End.

    Жаңа  сабақты пысықтау

Оқушыларға  жеке  нұсқалы,  екі   есепті  компьютерде  шешуге таратылу қағаздары беріледі.  Оқушылар орындағаннан кейін компьютер арқылы  тексеріп, жауабын анықтап, бағалаймыз.

Сабақты бекіту сұрақтары: 

1. Қайталану алгоритмдерін программалауды ұйымдастыру қалай жүргізіледі?

2. «Цикл әзір»және «цикл кейін» құрылымдарының айырмашылығын блок-

схема арқылы түсіндіріңіз?

3. Алдын ала шартты тексеру операторы.

4. REPEAT операторының жалпы жазылуы және орындалуы.

5. параметірлі қайталану операторының жазылуы және орындалуы.

6. Циклдің денесі дегеніміз не?

7. Күрделі циклдер туралы айтыңыз.

Бағалау.

Үйге  тапсырма: REPEAT (қайталау) операторы

Тапсырма: N=1, 2, 3 және k=2, 4, 6, 8 барлық мәндерiнде y=2k+n айнымалысының мәнiн

табу.

Миға шабуыл әдісі

3

1

2

5

4

6

7

8

9

Алгоритм деп алдын-ала анықталған мақсатқа жету үшін, есептің шешімін табу үшін орындаушыға (адамға, компьютерге және т.б.) берілген түсінікті нұскаулардың тізбегін айтады.

3: сызықтық, тармақталған циклдік.

Бірінен соң бірі тізбектей орындалатын алгоритм

Шарттың орындалуына немесе орындалмауына байланысты тармақталып келетін алгоритм

While

Тармақталу алгоритмінің

Алғы шартты цикл

Блок-схема

Program сөзінен

Циклдің ілесу шарты

Repeat операторы wh і le операторы сияқты, қайталану саны алдын ала белгісіз алгоритмдерді ұйымдастыруға қолданылады.

Кейінгі шартты циклдің алдыңғы шартты циклдан айырмашылығы

Шарт цикл денесі орындалғаннан кейін тексеріледі, цикл жоқ дегенде бір рет орындалады. Сол себепті Repeat операторын “дейін” циклі немесе кейінгі шартты цикл деп атайды.

Қайталау операторы, Repeat – сөзімен басталатын тақырыбынан, цикл денесінен және цилдың аяқталу шарты – Until сөзінен тұрады .

Repeat… Until қызметші сөздері begin…end

операторлық жақша секілді қызмет атқаратын болғандықтан, олардың арасына “;” белгісімен ажыратылған операторлар тобын енгізуге болады.

“ Дейін” циклінің жазылу пішіні

Repeat

…

Until ;

“ Дейін” циклінің блок-схемасы

цикл денесі

false

шарт

true

“ Дейін” циклына мысал келтірейік

1 ден 7 дейінгі бүтін сандардың қосындысын есептейтін программа құрыңыз