Тыва дыл. 2 класс

2-ги класска тыва дыл кичээли

Кичээлдин темазы - Улуг сек, айтырыг болгаш кыйгырыг демдектери

Кичээлдин хевири - чаа тема

Кичээлдин сорулгалары:

Башкынын кичээлде чедип алыр сорулгазы:

• Уругларнын шын, аянныг, тода чугаазын, номчулгазын чедип алыр.

• Кичээлдин темазынын дугайында билиглерни быжыглап, ооренип алыры.

• Уругларнын кичээлге идепкейлиг ажылын кодурурер.

• Уругларнын угаан-медерелин сайзырадыр, кичээнгейин, сонуургалын оттурар.

Ооредилгенин бугу талалыг ажыл-чорудулгазы:

• Уругларнын сос курлавырын байыдар, ооренир темазынга сонуургалын кодурер.

• Медерелдиг, шын номчуурун чедип алыр, боттарынын хууда бодалдарын илередип билирин чедип алыр.

• Улуг сек, айтырыг болгаш кыйгырыг демдектеринин дугайында билиндирер, оларны ылгап ооредир.

Кичээлдин дерилгези: слайдылар

Кичээлде ажыглаар аргалар: башкынын созу, беседа, коргузугнун методу.

Кичээлдин чорудуу

I.Организастыг кезээ

Экии, уруглар. Шупту туруп кээр. Кичээнгей менде. Оожум, шимээн чок олуруп алынар. Мени Буяна Эресовна дээр, богун силернин тыва дыл кичээлинерни мен эрттирер мен. Ам шупту кичээнгейлиг менче коор.

II. Чаа теманы тодарадыры

Шупту слайдыже корээлинерем, уруглар. Слайдыда чуну коруп тур силер? (домактар) Номчуп корээлинерем, уруглар. 1-ги домакты, … , номчу. 2-ги домакты … номчу, 3-ку домакты … номчу. Чуну эскердинер? Частырыг бар-дыр бе, чок-тур бе?(утказы чок). Эр-хейлер! Шак бо домактарда бижик демдектерин салбаан, уруглар. Чуну салыр бис? Улуг сектер салып каар болзувусса, мен силерге номчуп берейн (номчуур). Домактар уткалыг боор-дур бе, уруглар? (чок). Мен ам оскерттир номчуптарымга, дыннап корунерем, уруглар. Уткалыг-дыр бе? (ийе). Эр-хейлер. Бис богунгу кичээлде чуну ооренир бис деп бодап тур силер? Богун кичээлде бис улуг сек, айтырыг болгаш кыйгырыг демдектерин ооренир бис, уруглар.

III.Чаа тема

1. Дурум-биле ажыл

Номнарынарда 135дугаар арынны шупту ажыдынар. Дурумну номчуптаалынарам. (уругларга дурумну ыыткыр, тода номчудар). Домактар кандыг-кандыг уткалыг боор-дур, уруглар? Кандыг домактарга улуг секти салыр бис? Кандыг домактарга кыйгырыг демдээ салыр бис? Кандыг домактарга айтырыг демдээ салыр бис? Ам слайдыда домактарывыска шын бижик демдектеринден салып корээлинерем, уруглар.

1. Мергежилге 326.

Мергежилге 32. Бердингенин ному, … . Чуну канчаар-дыр бис? Кайы талада состер домак болур-дур, уруглар? Чуге? (тонген утканы илередир, улуг ужук-биле эгелеп турар, домактын соолунде бижик демдээ – улуг сек бар).

1. Мергежилге 328.

Шупту мергежилге 328-ти ажыдып аар. Бердингенин номчуур. Канчаар кууседир-дир бис? Кыдырааштарын ажыткаш, ай-хунну бижээш, мергежилгени кылыр. Бижик демдектерин салбышаан, дужуруп бижинер.

IV.Сула-шимчээшкин

Шылап каан боор силер, уруглар. Бичии сула-шимчээшкинден кылыптаалынарам. Шупту мени оттунуп кылыр, адаар.

Салгын бисче хадып тур.

Терек бажы шимчеп тур.

Дымыратсын-дымыратсын.

Чараш чечек оссун-оссун.

Эр-хейлер, ам шала дурген-дурген кылыптаалынарам. Шупту олуруп алгаш, улаштыр ажылдап кириптер.

V.Быжыглаашкын

1. Оюн «бижик демдээн шын сал».

Бис ам уш болукке чарлып алгаш, оюн ойнаар бис. Оюннун дуруму: болук бурузунден бир кижи туруп келгеш, слайдыда домактарны номчуур, бижик демдээн салыр. Бир эвес ол болук меге харыылаар болза, оске болуктун кижизи эдип болур. Шын тыпкан болукке мен тогериктер улеп бээр мен. Соолунде хой тогериктерлиг болган болук тиилээн деп санаттынар. Тогериктерни санаптаалынар. Эр-хейлер, … болук тиилээн.

2. Мергежилге 329.

Мергежилге 329-ту шупту ажыдынар. Бердингенин номчуур. Чуну канчаар-дыр бис? Эг-не чоон, тода, ыыткыр уннуг кижи кымыл? … чангыс кижи бооп, айтырар домактарны номчуур. А харыылаан домактарны шупту ден номчуур бис. Эр-хейлер! ..-нын номчуп турган домактарында кандыг демдек салдынган-дыр уруглар? А чуге? А бистин номчуп турган домактарывыста кандыг демдек салдынган-дыр? Чуге?

VI. Туннел. Демдектер салыры.

Богун кичээлге бис чуну оорендивис, уруглар? Кандыг таварылгада улуг сек салыр бис? Кажан айтырыг демдээ салыр бис? Кажан кыйгырыг демдээ салыр бис? Кичээлде чуну билип алдынар? Чуну сонуургадынар? Бир эвес кичээлдин темазын шингээдип алган болзунарза, ийи холун кодурер, а шала билбээн хевирлиг болза, чангыс холун кодурер. Богун кичээлде демдектер мындыг: … .

VII. Онаалга

Бажынга онаалга кылдыр 327дугаар мергежилгени кылыр, дневниктеринерге бижинер. Айтырыгларны номчааш, адаанда бердинген состерни ажыглап тургаш, айтырыгларга харыылап, домактар чогаадыр.