Углеводдор.Глюкоза.

У.Салиева атындагы зээнд// балдардын жатак- лицейи

Химия мугалими:Пайзилдаева Айжаркын

10-класс

Мээ чабуулу

• Кээ бир бакалар кышка жакын ылайдын алдына жашынышат,муздаган бойдон катып калышат жаз келээри менен кайра мурункудай эле жашоо улап кетишет.
• Эмне \ч\н баканын организми толук тоёуп калбайт?

Жооп:

• Себеби,кышка жакын бакалар организминде глюкоза 60% ке жогорулатат,ошондуктан

организми толук тоёуп кристаллга айланбайт.

Сабактын темасы:

Углеводдор.Моносахариддер

Б/г/н сабакта:

• Углеводдордун классификациясы.
• Моносахариддер.Глюкоза.
• Молекуласынын т\з\л\ш\
• Изомериясы
• Табиятта кездеш\\с\
• Алынышы
• Физикалык касиети
• Химиялык касиети
• Колдонулушу

Аныктамасы:

• Жалпы формуласы Cn(H2O)m болгон органикалык бирикмелер углеводдор же към\рсуулар деп аталат.
• -оза м\чъс\ уланат.

моносахарид

дисахарид

полисахарид

Углеводдордун классификациясы

моносахариддер

• Моносахариддер — гидролиз реакциясына кирүүгө жөндөмсүз болгон углеводдор негизги тобун түзгөн органикалык бирикмелер .

Моносахаридердин классификациясы

глюкоза

фруктоза

рибоза

Молекуласынын т/з/л/ш/

глюкоза

фруктоза

рибоза

Изомериясы (класс аралык альдегид жана кетон тобу)

Класс аралык жана оптикалык изомерия

Табиятта кездеш//с/

Глюкоза-ж/з/м канты деп да аталат

Фотосинтез реакциясы

Алынышы

Физикалык касиети

• Къп чекиттин ордуна койгула.
• (Жакшы ээрийт,таттуу,ак,ъс\мд\ктър,жаныбарлар,ж\з\м канты,0.1%)
• Глюкоза сууда ..........................
• Даамы.......................
• Т\с\..............................кристаллдык зат.
• .............жана.............. организмдеринде кездешет.
• ..........................ж\з\мдъ,балда,бышкан мъмълърдъ кездешет.
• Адамдын канында........... болот.

Химиялык касиети ( ъзгъчъ касиеттери)

Спирттик ачуу жана с/т кычкыл ачуунун продуктулары

Химиялык касиети (альдегид тобу менен)

• 1 .»К\м\ш к\зг\» реакциясы ж\рът.Аммиактын эритмесиндеги к\м\шт\н(I)оксиддери менен реакцияга кирет.
• CH2 OH(CHOH)4 –COH +2[Ag(NH3)2]OH= CH2 OH(CHOH)4 –COONH4+
• Глюкоза К\м\шт\н аммиак глюкон кислотасынын аммоний тузу
• суусундагы эритмеси
• H2O+NH3+2Ag↓
•   2.Жез(II) гидроксиди менен кычкылданат.(кызыл чъкмъ чъг\\ менен.)
• CH2 OH(CHOH)4 –COH+2Сu(OH)2= CH2 OH(CHOH)4 –COOH+Cu2O↓+H2O
• Глюкоза глюкон кислотасы кызыл чъкмъ
• 3.Калыбына келтиргичтердин таасиринде алты атомдуу спиртке айланат.
• CH2 OH(CHOH)4 –COH+H2= CH2 OH(CHOH)4 –CH2 OH
• Глюкоза гексит

« К/м/ш к/зг/» реакциясы

жез к/зг/ реакциясы

Жаёы даярдалган жез (!!)гидроксидин кошуп ысытуу

Калыбына кел// реакциясы

Химиялык касиети (гидроксил тобу боюнча)

• Карбон кислоталар менен реакцияга кирет.

Къп атомдуу спирт катары жез(11) гидроксиддери менен реакцияга кирип жез(11) алкоголяттарын пайда кылат.

Химиялык касиети (къп атомдуу спирт катары)

Глюкозанын организмдеги тагдыры

Глюкоза ткандарда:

• 65% кычкылданып CO2 ,H2O пайда болот
• 30% май синтездъъгъ кетет
• 5% глюкоген синтезделет

колдонулушу

Глюкоза медицинада

Къё/л бурганыёарга рахмат!